Áp lực xuất khẩu
Các hiệp định thương mại được ký kết mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp làm nhiệm vụ xuất khẩu. Nhưng khó khăn vẫn đang bủa vây nền kinh tế, mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 165 tỷ USD năm nay nặng gánh áp lực …
Nền kinh tế đi được hơn nửa chặng đường của năm 2015. Nhìn lại thành tích kim ngạch xuất khẩu chỉ mới đạt hơn hơn 77,7 tỷ USD. Nếu tính chính xác chưa được non nửa mục tiêu của năm (bằng 47% kế hoạch).
Đánh giá về con số này nhiều doanh nghiệp cho rằng, mức 47% đáng ghi nhận trong bối cảnh cầu nội địa và cầu thế giới tăng thấp. Người dân tại các thị trường xuất khẩu của Việt Nam như (EU, Mỹ…) vẫn đang trong xu hướng thắt chặt chi tiêu. Điều này dẫn đến lượng xuất khẩu của nhiều mặt hàng chủ lực của Việt Nam là nông sản, thủy sản, dầu thô giảm mạnh. Sự suy giảm còn ở cả hai khía cạnh lượng và giá.
Vì vậy để hoàn thành được mục tiêu xuất khẩu của năm là 165 tỷ USD trở nên khó khăn. Theo tính toán của Bộ Công thương, trong quãng thời gian còn lại của năm nền kinh tế phải xuất khẩu đạt kim ngạch là 87 tỷ USD. Chia trung bình, mỗi tháng các doanh nghiệp phải bán hàng và đưa về 14,55 tỷ USD.
Trong báo cáo mới nhất của khối nghiên cứu ngân hàng ANZ về tăng trưởng Việt Nam do cơ quan này vừa phát hành, ANZ nhận định sẽ không có “bữa trưa miễn phí”. Để duy trì được đà phục hồi cho nền kinh tế, Việt Nam cần phải đẩy mạnh xuất khẩu, giới hạn nhập khẩu xuống mức trung bình 12,5 tỷ USD/tháng hoặc nới biên độ phá giá VNĐ quá 2%.
Và thử phân tích các yếu tố: Về tỷ giá, sau đợt điều chỉnh tăng tỉ giá VND/USD thêm 1% vào tháng 5, dư địa để điều chỉnh tỷ giá còn rất hẹp. Cộng thêm vào đó, Ngân hàng Nhà nước cũng cam kết năm nay sẽ điều hành tỷ giá trong biên độ 2%. Do vậy, nới biên độ quá 2% theo như “hiến kế” của ANZ khó thực hiện.
Một thách thức khác đến cho xuất khẩu Việt Nam là diễn biến bất lợi của thương mại. Trong 6 tháng đầu năm, thay vì xuất siêu như năm trước, Việt Nam bất ngờ quay trở lại nhập siêu. Tổng kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đầu năm ước đạt 81,5 tỷ USD, tăng 17,7% so với cùng kỳ năm 2014 (cùng kỳ tăng 11%) theo báo cáo của Bộ Kế hoạch & đầu tư.
Gắng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu chỉ có thể hi vọng từ sự tăng trưởng xuất khẩu của các mặt hàng như điện thoại và linh kiện, dệt may, giày dép của khối doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Song để tận dụng và phát huy lợi thế này không phải dễ.
Vậy bằng cách nào để đẩy mạnh xuất khẩu. Theo khẳng định của các chuyên gia, Việt Nam cần tranh thủ các lợi thế từ các Hiệp định thương mại vừa được ký kết.
Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM cho rằng lợi ích từ các hiệp định tự do thương mại (thị trường, sức mua…) không phải là điều hiển nhiên mà phụ thuộc rất nhiều vào đổi mới thể chế và chính sách nhằm biến các thách thức thành cơ hội, biến cơ hội thành lợi ích thực sự. Nói cách khác, thực hiện Hiệp định này sẽ đòi hỏi Việt Nam có những thay đổi quan trọng trong cơ chế chính sách và thể chế, nhằm tối đa hóa tác động tích cực cũng như giảm thiểu tác động tiêu cực có thể xảy ra cho nền kinh tế.
Hiệp định cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là sức ép đối với môi trường đầu tư, đảm bảo tuân thủ các quy định liên quan đến lao động, môi trường. Các doanh nghiệp tới đây muốn đẩy mạnh được xuất khẩu sẽ buộc phải đổi mới công nghệ, tăng cường năng lực cạnh tranh đặc biệt là chú trọng đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn, chất lượng…
Bà Trần Thị Thanh Tâm, Phó giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa VCCI thẳng thắn trình bày quan điểm: Vai trò của cơ quan quản lý rất quan trọng trong việc định hướng cho cộng đồng doanh nghiệp. Giá thành sản phẩm của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam cao, việc kiểm soát chất lượng sản phẩm vì vậy gặp nhiều khó khăn.
Chính phủ cần cung cấp thông tin thêm thị trường cho doanh nghiệp, các thông tin về hàng rào chống bán phá giá, nâng cấp thông tin thị trường cho doanh nghiệp Việt Nam. Làm sao để sản phẩm xuất khẩu tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu, mang lại nhiều giá trị hơn khi đơn thuần chỉ là công xưởng gia công.