Áp lực xuất khẩu nông sản

Đầu ra của nông sản vẫn chưa suôn sẻ.

Ảnh:S. Xanh

Từ trước đến nay vấn đề giải quyết đầu ra cho nông sản hoặc giá thành sản xuất nông sản cao hơn giá bán trở thành mối quan ngại của nông dân. Khó khăn chồng chất khó khăn, quyết định phá giá đồng NDT của Trung Quốc khiến nông sản Việt Nam lại bị một phen điêu đứng.

Tác động của việc phá giá đồng NDT đang từng ngày gây áp lực với nông sản Việt. Nói về khả năng xuất khẩu của hạt điều vào thị trường Trung Quốc, ông Đặng Hoàng Giang, Phó Chủ tịch Hiệp hội điều Việt Nam khẳng định: “Việc Trung Quốc phá giá đồng NDT ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu của ngành vào thị trường này. Tuy nhiên, do Việt Nam có phản ứng kịp thời bằng cách điều chỉnh lại tỷ giá nên ảnh hưởng có phần giảm bớt”.

Theo ông Giang, nếu thực hiện hợp đồng thanh toán bằng đồng USD, DN Trung Quốc phải trả thêm 2% cho DN Việt Nam. Ngược lại, trường hợp hợp đồng thanh toán biên mậu thì không vấn đề.

Ông Đặng Hoàng Giang cho biết thêm, mặc dù sản phẩm hạt điều đang xuất khẩu vào 66 thị trường khác nhau song thị trường Trung Quốc là một trong những thị trường có sức hút mạnh nhất của ngành điều, chiếm khoảng 20% sản lượng. Hiện Trung Quốc đang trở thành thị trường xuất khẩu đứng thứ 3 của ngành này sau Mỹ và Châu Âu. Dự báo từ nay đến cuối năm sản lượng xuất khẩu thị trường Trung Quốc của ngành này sẽ sụt giảm.

Khó khăn tương tự xảy ra khi có tới hơn 90% DN thủy sản Việt Nam chọn USD là đồng tiền thanh toán cho các đơn hàng xuất khẩu nên sự tăng giá của đồng USD so với nhiều đồng tiền khác tại các thị trường châu Âu, Nhật Bản, Mỹ… đã ảnh hưởng lớn đến DN thủy sản.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho hay, đồng NDT và nhiều đồng tiền khác tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục giảm giá so với USD sẽ làm tình hình xuất khẩu thêm khó khăn. Trung Quốc và Asean là thị trường chiếm đến 20% tổng giá trị xuất khẩu cá tra của Việt Nam. Giá cá tra sẽ chịu áp lực giảm vào các thị trường này trong thời gian tới.

Ngoài ra, giá xuất khẩu tôm của Việt Nam sẽ chịu cạnh tranh rất lớn khi Thái Lan, rất có thể là Indonesia và Ấn Độ sẽ tiếp tục phá giá đồng tiền. Khi đó, cùng mặt hàng nhưng giá bán của mặt hàng tôm Việt Nam sẽ khó cạnh tranh hơn vì khách hàng sẽ chọn nhà cung cấp có giá rẻ hơn.

Khó khăn của ngành thủy sản, đặc biệt là mặt hàng cá tra vào thị trường Trung Quốc trở thành mối lo ngại đối với nông dân, DN và hiệp hội. Chủ nhiệm một hợp tác xã cá tra ở Cần Thơ cho hay, giá cá tra bất ổn từ tháng 6 và tháng 7. Bước sang tháng 8, mặt hàng này phải hứng chịu thiệt hại từ việc đồng NDT phá giá. Hiện giá thành cá tra cao hơn bán từ 1.000 – 1.500 đồng/kg, nghĩa là nông dân đang lỗ nặng.

Không hơn gì ngành điều và ngành thủy sản, mặt hàng gạo, trái cây Việt cũng đang khó khăn. Việc Trung Quốc phá giá đồng NDT dẫn đến nguy cơ sản lượng xuất khẩu gạo sang nước này giảm đáng kể. Lý do DN nhập khẩu Trung Quốc đang phải chi thêm một khoản tiền cho một khối lượng gạo nhập khẩu nhất định.

Đơn cử, giá gạo thơm đang xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc là 580 USD/tấn, với tỷ giá hiện nay DN Trung Quốc phải chi thêm khoảng 170 NDT so với trước đây. Để có lợi nhuận hơn trong hoạt động kinh doanh, DN Trung Quốc đang yêu cầu DN xuất khẩu Việt Nam hạ giá thành sản phẩm.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong thời gian tới gạo xuất khẩu vào thị trường này thông qua chính ngạch và tiểu ngạch đều giảm sút. Điều lo lắng của nông dân hiện nay, ngoài khó khăn về tỷ giá kéo giảm sản lượng và giá trị gạo xuất khẩu thì chất lượng của vụ Hè- Thu đang đe dọa nguy cơ tồn kho số lượng lớn.

Đối với mặt hàng rau củ quả, chỉ sau vài ngày có biến động về tỷ giá hàng loạt loại trái cây rớt giá trầm trọng. Điển hình, đối với sản phẩm nhãn tại Cần Thơ, đầu tháng 8 giá bán cho các DN xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc ở mức 15.000 đồng/kg nhưng đến nay giá nhãn rớt trầm trọng, hiện chỉ ở mức 10.000 đồng/kg.

Tương tự, thanh long Bình Thuận đang vào mùa thu hoạch nhưng giá chỉ dao động ở mức 5.000 – 6.000 đồng/kg. Do giá thanh long rớt mạnh nên nông dân “cay xè mắt” không nghĩ đến chuyện “buôn hoa, bán quả”, vì vậy nhiều nhà vườn giải quyết mùa vụ bằng cách cho không.

Nhằm có thể hạn chế tối đa thiệt hại từ tác động đồng NDT phá giá các DN và hiệp hội ngành nghề lên kế hoạch tìm kiếm và chuyển hướng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, để làm được điều này DN mong muốn được hỗ trợ và tạo điều kiện hơn về chính sách.