ASEAN - Cộng đồng đoàn kết

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Lễ thượng cờ ASEAN
trước cửa trụ sở Bộ Ngoại giao Việt Nam sáng 7/8.

Ảnh: M.Châu

Lễ thượng cờ hàng năm vào dịp kỷ niệm ngày thành lập ASEAN đã trở thành thông lệ đáng tự hào của tất cả các nước thành viên và Ban Thư ký ASEAN; như một hành động thể hiện sự tôn vinh các giá trị chung và cam kết thúc đẩy sự đoàn kết, hợp tác, gắn bó của ASEAN.

Đối với khối ASEAN, Lễ thượng cờ năm nay càng có ý nghĩa hơn khi đang hướng đến việc hình thành Cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015. Còn với riêng Việt Nam, năm nay cũng là năm chúng ta kỷ niệm 20 năm tham gia ASEAN.

20 năm qua, trong dòng chảy lịch sử của hợp tác ASEAN, Việt Nam đã ngày càng thể hiện được vị trí, vai trò và tiếng nói của mình trong nội khối nói riêng và trong hợp tác với các đối tác của ASEAN như Nga, Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc… trong các cơ chế hợp tác ASEAN+1, ASEAN +3. Việt Nam từ một quốc gia thành viên mới mẻ đã trở thành một thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm.

Được thông qua năm 1997, với hình tượng bó lúa và bốn màu xanh, đỏ, trắng và vàng, lá cờ ASEAN đã trở thành biểu tượng của tình hữu nghị, tinh thần đoàn kết, thống nhất, năng động và khát vọng hòa bình, ổn định, phát triển thịnh vượng của các thành viên ASEAN.

10 quốc gia với trình độ phát triển khác nhau; những quan điểm cách tiếp cận khác nhau về các vấn đề an ninh truyền thống, phi truyền thống, về thu hẹp khoảng cách phát triển, về các vấn đề văn hóa-xã hội… nhưng điểm chung đáng kể nhất, chính là việc ASEAN đã biết cách cùng nhau thu hẹp khoảng cách phát triển, thu hẹp những bất đồng hiện hữu hoặc còn tiềm ẩn đâu đó về một vấn đề nào đó liên quan đến một số hay toàn bộ các thành viên của ASEAN.

48 năm hình thành và phát triển, từ 5 nước thành viên ban đầu, giờ đây số lượng thành viên của khối đã tăng lên gấp đôi với diện tích hơn 4,5 triệu km2, dân số gần 600 triệu người, GDP toàn khối ước đạt 1.300 tỉ đô la Mỹ…

Điều đó đủ thấy nếu tính từng nền kinh tế đơn lẻ thì chưa chắc đã ấn tượng nhưng nếu là một khối thống nhất thì ASEAN có lẽ cũng không thua kém nhiều về tiềm lực so với một số liên minh kinh tế trên thế giới. Và, điều đó lý giải cho việc vì sao, ASEAN quyết định đẩy nhanh tiến trình thành lập Cộng đồng chung sớm hơn 5 năm so với dự kiến ban đầu (2015 thay vì 2020).

Đại sứ Vũ Đăng Dũng, nguyên Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại ASEAN cho biết: Ý tưởng về Cộng đồng ASEAN lần đầu tiên được đề cập vào năm 1997 khi ASEAN kỷ niệm 30 năm ngày thành lập bằng việc lãnh đạo các nước thành viên thông qua văn kiện quan trọng Tầm nhìn ASEAN 2020. Ý tưởng này sau đó dần được cụ thể hóa theo từng bước phát triển của Hiệp hội.

Đến tháng 10/2003, quyết định thiết lập một Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 chính thức được thể hiện trong Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II. Nhưng, chỉ 4 năm sau, tháng 1-2007, các nhà lãnh đạo ASEAN nhất trí đẩy nhanh tiến trình liên kết nội khối rút ngắn hình thành Cộng đồng vào năm 2015 thay vì 2020 như thỏa thuận trước đó.

Nhưng, nói như Đại sứ Vũ Đăng Dũng thì “việc xây dựng Cộng đồng ASEAN được xác định sẽ là một tiến trình lâu dài và liên tục. Vì vậy, năm 2015 chưa phải là điểm kết thúc mà sẽ là một dấu mốc quan trọng của tiến trình hình thành Cộng đồng bằng việc nhìn lại và đánh giá kết quả triển khai các chương trình hành động, lộ trình đã lên kế hoạch”.

Trong một trả lời phỏng vấn báo chí sau khi kết thúc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 48 (AMM48) và các hội nghị liên quan, hôm 6/8, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết, AMM 48 là dịp để các Bộ trưởng thảo luận với nhau về các vấn đề trong ASEAN khi chỉ còn vài tháng nữa ASEAN sẽ trở thành một Cộng đồng; thảo luận về quan hệ của ASEAN với các đối tác khi ASEAN trở thành Cộng đồng.

Thảo luận để đi đến các biện pháp thúc đẩy trong ASEAN nhằm thực hiện toàn bộ những cam kết để đến cuối năm nay ASEAN trở thành cộng đồng. Thảo luận để đưa ra các định hướng phát triển sau năm 2015 mà quan trọng nhất là làm sao kết nối ASEAN; bởi, kết nối trong ASEAN thực hiện thành công thì sẽ kết nối được với bên ngoài và giảm khoảng cách phát triển giữa các nước ASEAN.

Bên cạnh đó, điều cần làm thứ hai là nâng cao vai trò, đặc biệt là vai trò trung tâm của ASEAN khi trở thành cộng đồng vào cuối năm nay.

“Vai trò trung tâm đó hết sức quan trọng với ASEAN vì ASEAN muốn có một vai trò không chỉ trong khu vực mà còn trên thế giới; do vậy, cần phát huy được vai trò trung tâm của ASEAN trong tất cả các cơ cấu, cấu trúc của khu vực cũng như cấu trúc trong ASEAN. Để đảm bảo vai trò trung tâm, các Bộ trưởng ASEAN đã thảo luận vấn đề mấu chốt là sự đoàn kết, thống nhất, hay nói một cách khác là có một tiếng nói chung trên tất cả các vấn đề” - Phó Thủ tướng đề cập đến tầm quan trọng của vai trò trung tâm của ASEAN… Rồi còn định hướng cho quan hệ ASEAN và đối tác như đã đề cập ở trên.

Nói đến ASEAN không thể không nhắc đến vai trò và sự thể hiện trách nhiệm với công việc của khối- điều mà bè bạn đã nhắc nhiều khi đánh giá đóng góp của Việt Nam cho sự phát triển chung trong ASEAN.

Ngay tại AMM48, chúng ta khẳng định cam kết đảm bảo thực hiện toàn bộ những cam kết với ASEAN để đóng góp vào việc xây dựng Cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015 (hiện nay Việt Nam thực hiện được khoảng 93% các cam kết, các nước ASEAN khác thực hiện được khoảng 90%).

Đặc biệt là tại những lĩnh vực quan trọng đối với cả Cộng đồng và đối với Việt Nam, như kết nối trong ASEAN, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên.

Cùng với đó là những đóng góp vào việc tăng cường vai trò của ASEAN, nhất là vai trò trung tâm, mà vấn đề mấu chốt là xây dựng sự đoàn kết, nhất trí trên các vấn đề. Đây là yếu tố quan trọng đảm bảo vai trò trung tâm của ASEAN.

Rồi những “đề xuất cụ thể nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác giữa ASEAN với các Đối tác trên các lĩnh vực, từ kinh tế, thương mại, đầu tư đến các đóng góp vào vấn đề an ninh trong cuộc họp giữa Bộ trưởng ASEAN và các đối tác.”- Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Việt Nam trong ASEAN và ASEAN trong chính sách của Việt Nam đã được thể hiện rõ ràng, mạch lạc và đẩy ấn tượng. Chúng ta đã hoàn tất khâu chuẩn bị và đã sẵn một tâm thế bước vào “cuộc chơi” hội nhập trong khu vực. Một ấn tượng ASEAN. Một ấn tượng Việt Nam. Tất cả đã sẵn sàng ngay trước thềm kỷ niệm 50 năm thành lập ASEAN vào 2 năm nữa.