Bắc Ninh đưa khách về vườn mùa quả chín
Từ những chuyến xe buýt miễn phí mùa cam, bưởi đến các vườn vải mở cửa đón khách, thành phố Bắc Ninh đang tìm cách đưa nông sản đến với người mua ngay tại vườn. Hai tour trải nghiệm dự kiến triển khai dịp cuối năm 2026 là bước tiếp theo để kết nối các điểm đến và giúp nhà vườn có thêm nguồn thu.

Theo chân du khách về vườn
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Bắc Ninh, năm 2026 toàn thành phố có khoảng 53.739 ha cây ăn quả. Riêng vải thiều có diện tích 29.800 ha, sản lượng đạt 131.560 tấn. Nhóm cây ăn quả gồm cam, bưởi, táo, ổi có diện tích khoảng 11.650 ha, sản lượng ước đạt 118.525 tấn, tăng 18,7% so với năm 2025. Các mùa quả gần như nối tiếp nhau. Vải thiều được thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 7, cam, bưởi, táo từ tháng 9 năm trước đến tháng 2 năm sau, còn ổi cho thu hoạch quanh năm.
Dựa vào thế mạnh từng vùng cây ăn quả, thành phố Bắc Ninh gắn sản xuất với du lịch qua các lễ hội trái cây, hoạt động quảng bá, tiêu thụ nông sản và chương trình du lịch mùa quả chín. Vụ cam, bưởi năm 2025, thành phố đã tổ chức các tuyến xe buýt miễn phí đưa người dân, du khách đến tham quan, trải nghiệm tại các nhà vườn.
Đến vụ vải năm 2026, Bắc Ninh triển khai bình chọn “vườn vải đẹp” để phục vụ xuất khẩu và du lịch trải nghiệm. Toàn thành phố có 15 xã, phường vùng trọng điểm sản xuất vải. Theo thống kê, có 143 vườn vải đẹp với tổng diện tích hơn 114 ha, sản lượng ước đạt khoảng 934 tấn. Các phường Chũ, Nam Dương, Tân Sơn, Hồng Giang… là những địa phương tiêu biểu.
Vườn được chọn phải có diện tích từ 0,5 ha trở lên, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc theo quy trình hữu cơ. Ngoài yêu cầu về năng suất, chất lượng và mẫu mã quả, vườn phải được canh tác theo quy trình thân thiện với môi trường, cây trồng tập trung, thẳng hàng, thuận tiện cho khách tham quan. Các vườn được lựa chọn có thể trở thành điểm trải nghiệm mùa quả chín, gắn với các lễ hội và sự kiện xúc tiến tiêu thụ vải thiều. Một số địa phương cũng coi việc bình chọn là cơ sở để xây dựng dữ liệu phục vụ quảng bá, xúc tiến thương mại và du lịch sinh thái.
Xã Nam Dương là vùng trọng điểm cây ăn quả của thành phố Bắc Ninh với hơn 1 nghìn ha vải thiều, trong đó có 645 ha vải sớm, tập trung tại các thôn Tân Mộc, Hoa Quảng, Tân Thành, Tân Trung, Tân Đồng, Đồng Ía, Lâm, Cảnh, Nam Điện, Biềng, Cầu Meo, Bến Huyện... Đây là vùng vải sớm nổi tiếng của khu vực Lục Ngạn trước đây. Xã còn có thế mạnh về cam đường với diện tích trên 265 ha, sản lượng ước đạt hơn 2.100 tấn.
Ông Trần Văn Bốn, thôn Bến Huyện, xã Nam Dương (Bắc Ninh) cho biết gia đình ông có gần 2ha vải thiều đạt tiêu chuẩn VietGap. Năm 2026, vườn vải của gia đình ông đón nhiều lượt khách tham quan. Vụ vải vừa qua, gia đình thu hoạch khoảng 10 tấn quả, thu gần 700 triệu đồng.
Từ chuyến tham quan đến tour trải nghiệm
Vào mùa quả chín, các vườn cây ở các xã, phường Phượng Sơn, Chũ, Lục Ngạn, Nam Dương… thu hút đông khách tham quan, trải nghiệm. Việc giới thiệu nông sản cũng tiếp tục trên TikTok, YouTube, Facebook... Bằng điện thoại hoặc máy quay, người dân ghi lại quá trình chăm sóc, thu hoạch để người xem biết thêm về sản phẩm.
Một số chủ vườn ở các địa phương như Chũ, Phượng Sơn, Nam Dương, Lục Ngạn, Kiên Lao... đã làm lối đi, tỉa cành để khách thuận tiện tham quan, chụp ảnh. Khi khách đến tận vườn, người trồng có thêm cơ hội giới thiệu và bán sản phẩm. Các hợp tác xã thương mại và du lịch trên địa bàn thành phố cũng chủ động làm việc với nhà vườn để xây dựng tour, tuyến và kết nối các dịch vụ tại địa phương.
Ông Lê Tuấn Anh, Chủ tịch UBND xã Nam Dương (TP Bắc Ninh) cho biết mùa vải năm 2026, xã đón hơn 8 nghìn lượt khách đến tham quan, trải nghiệm tại các vườn cây ăn quả. Bước vào vụ cam và ổi, xã đang triển khai thu hoạch và quảng bá sản phẩm. Nam Dương vẫn xác định vải là cây chủ lực. Địa phương đang phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố nghiên cứu hình thành vùng sản xuất tập trung giống vải U trứng, qua đó nâng giá trị cây vải, phát triển du lịch trải nghiệm và tăng thu nhập cho người dân.
Phường Phượng Sơn (TP Bắc Ninh) có gần 4.900 ha cây ăn quả các loại, sản lượng ước đạt 58 nghìn tấn. Trong đó, cây có múi (cam, bưởi) chiếm khoảng 1.200 ha, sản lượng 8.700 tấn. Diện tích ổi khoảng 300 ha, sản lượng 3.600 tấn.
Theo ông Phạm Văn Du, Chủ tịch UBND phường Phượng Sơn, xây dựng vùng cây ăn quả tập trung, chất lượng cao là hướng phát triển nông nghiệp trọng tâm của phường. Đảng ủy, UBND phường đã chỉ đạo rà soát và định hướng phát triển vùng trồng theo từng nhóm cây chủ lực, tạo điều kiện để các nhà vườn đăng ký mã số vùng trồng, thành lập hợp tác xã và liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị.
“Quan điểm của địa phương là phát triển vùng cây ăn quả chất lượng cao phải gắn với xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, trải nghiệm. Những năm gần đây, lượng du khách đến Phượng Sơn vào mùa thu hoạch vải thiều, cam, bưởi ngày càng tăng. Ngoài khách trong nước, địa phương còn đón các đoàn khách đến từ Nhật Bản, Pháp, Mỹ, Hàn Quốc, Anh… Đây là điều kiện thuận lợi để giới thiệu sản phẩm, kết nối tiêu thụ nông sản ngay tại vườn…” - ông Du cho biết.
Cũng theo ông Du, nếu tổ chức tốt các hoạt động trải nghiệm, nhà vườn có thể vừa thu thêm từ dịch vụ, vừa giới thiệu nông sản tới du khách và mở rộng đầu ra.
Theo ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Bắc Ninh, thành phố có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại các vùng cây ăn quả. Hiện phần lớn du khách chỉ tham quan, chụp ảnh trong khoảng 1-2 giờ rồi rời đi. Dịch vụ trải nghiệm, mua sắm và giải trí còn ít nên mức chi tiêu tại điểm đến còn hạn chế. Địa phương đã bước đầu thu hút được khách, song nhà vườn và cộng đồng vẫn chưa có nguồn thu ổn định từ du lịch. Các nhà vườn còn hoạt động riêng lẻ, hợp tác xã chưa phát huy đầy đủ vai trò kết nối, doanh nghiệp lữ hành chưa tham gia sâu vào xây dựng sản phẩm. Đường vào một số vùng cây ăn quả còn hẹp, thiếu bãi đỗ xe và điều kiện vệ sinh môi trường chưa đáp ứng yêu cầu. Trong tháng 11 và tháng 12/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Bắc Ninh dự kiến phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành xây dựng hai tour trải nghiệm, đồng thời hỗ trợ kích cầu, đưa khách về các vườn cây ăn quả. Qua đó, các điểm tham quan riêng lẻ có thể được kết nối thành tuyến, tiếp cận thêm nhiều nhóm khách. Trong thời gian tới, thành phố cần ưu tiên nâng cấp đường vào các vùng cây ăn quả trọng điểm, bố trí bãi đỗ cho xe du lịch cỡ lớn, bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn. Mỗi địa phương nên chọn một vài nhà vườn tiêu biểu để hoàn thiện điều kiện đón khách và các dịch vụ thiết yếu trước khi nhân rộng. Người dân cũng cần được hướng dẫn cách đón tiếp khách, giới thiệu sản phẩm và tổ chức các hoạt động trải nghiệm để khách có lý do ở lại lâu hơn.