Báo Đại Đoàn Kết Xã hội

Nhà phao giúp người dân vùng lũ thích ứng thiên tai, phát triển du lịch

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Nhà phao giúp người dân vùng lũ thích ứng thiên tai, phát triển du lịch

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Từng phải sơ tán mỗi khi mưa lũ, người dân thôn Tân Hóa (xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị) đã chủ động thích ứng với thiên tai bằng mô hình nhà phao. Khoảng 600 căn nhà phao hiện có không chỉ góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản mà còn được tận dụng phát triển du lịch, tạo việc làm và thu nhập tại địa phương.

Nhà phao được cải tạo thành homestay tại Tân Hóa, vừa giữ công năng thích ứng với ngập lụt, vừa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng. Ảnh: Cẩm Kỳ.
Nhà phao được cải tạo thành homestay tại Tân Hóa, vừa giữ công năng thích ứng với ngập lụt, vừa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng. Ảnh: Cẩm Kỳ.

Chủ động ứng phó với thiên tai

Nằm trong thung lũng ở thượng nguồn dòng Rào Nan, được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi, thôn Tân Hóa thường xuyên chịu cảnh ngập sâu mỗi khi mưa lớn. Nước từ các sông, suối đổ về rồi thoát qua hệ thống hang đá xuống vùng hạ nguồn. Tuy nhiên, khi lượng nước vượt khả năng tiêu thoát, nhiều khu dân cư bị chia cắt, có nơi ngập sâu hàng mét.

Trước đây, mỗi mùa mưa lũ, người dân phải khẩn trương đưa trâu bò, vận chuyển đồ đạc lên các khu đồi cao hoặc tìm đến nhà người thân ở nơi cao ráo để tránh trú. Gia đình ông Trương Minh Quý (trú tại thôn Tân Hóa, xã Kim Phú) đã nhiều thế hệ sinh sống tại đây nên thấu hiểu những khó khăn do thiên tai gây ra.

Người dân từng tìm nhiều cách ứng phó như kết bè bằng thân cây chuối, cây mét hoặc xây chạn cao để kê đồ đạc, nhưng các giải pháp này không bảo đảm an toàn khi nước dâng sâu. Đặc biệt, trận lũ lịch sử năm 2010 với mực nước dâng hơn 10m đã cho thấy mức độ khắc nghiệt của thiên tai, đặt ra yêu cầu phải tìm giải pháp tránh trú phù hợp với điều kiện ngập lụt tại địa phương.

Sau trận lũ, mô hình nhà phao nổi theo mực nước được người dân thử nghiệm, cải tiến và nhân rộng. Mỗi căn nhà phao phổ biến có diện tích khoảng 20m2, phía dưới gắn từ 8-12 thùng phuy rỗng tạo sức nổi. Mái và vách nhà làm bằng tôn lạnh, có cửa sổ thoát hiểm, hệ thống cột định hướng cao khoảng 6-8m được cố định với mặt đất, giúp nhà nổi lên theo mực nước nhưng không bị trôi khỏi vị trí.

Khi lũ về, nhà phao nâng lên theo mực nước và trở lại vị trí ban đầu khi nước rút. Người dân có thể đưa người thân, lương thực, thực phẩm và tài sản cần thiết lên nhà phao để tránh trú, hạn chế phải di chuyển đến nơi khác.

Bà Cao Thị Xuân (trú tại xã Kim Phú) cho biết, khi có dự báo mưa lũ, mọi người nhanh chóng di chuyển lên nhà phao, đồng thời đưa vật nuôi đến khu vực núi cao. “Có nhà phao, bà con chúng tôi an tâm hơn mỗi khi lũ về. Gia đình luôn chuẩn bị đồ dùng, thực phẩm đủ dùng trong 10-15 ngày để chủ động tránh trú khi nước dâng”, bà Xuân chia sẻ.

Tận dụng nhà phao phát triển du lịch

Không chỉ phục vụ nhu cầu tránh trú, nhà phao còn được người dân tận dụng phát triển du lịch cộng đồng. Tân Hóa được biết đến là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Cùng với sự hỗ trợ của chính quyền và doanh nghiệp, địa phương từng bước phát triển các sản phẩm du lịch thích ứng với điều kiện thời tiết, trong đó có dịch vụ lưu trú tại nhà phao.

Hiện có 13 hộ dân ở thôn Tân Hóa liên kết, sử dụng nhà phao làm cơ sở lưu trú. Các hộ đầu tư khoảng 150 triệu đồng để cải tạo mỗi căn thành homestay, diện tích từ 26-40m2, có tiện nghi phục vụ du khách nhưng vẫn giữ không gian gần gũi với đời sống bản địa. Du khách có thể trải nghiệm sinh hoạt cùng người dân, khám phá hang động và đạp xe qua các vùng quê.

Anh Trần Xuân Thông (trú tại thôn Tân Hóa) cho biết, du lịch phát triển đã tạo thêm cơ hội việc làm tại chỗ, giúp người dân có nguồn thu nhập từ hoạt động lưu trú. “Gia đình tôi mỗi tháng đón khoảng 3-4 đoàn khách, giá thuê từ 600.000 đồng đến 1 triệu đồng/ngày, tùy thời điểm. Hoạt động lưu trú mang lại nguồn thu, giúp gia đình cải thiện cuộc sống”, anh Thông chia sẻ.

Cùng với đầu tư cơ sở lưu trú, các hộ tham gia mô hình còn được hỗ trợ đào tạo kỹ năng phục vụ, quản lý và kết nối nguồn khách, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, hiệu quả kinh doanh.

Theo ông Hoàng Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Phú, toàn xã hiện có khoảng 600 căn nhà phao tránh lũ, được hình thành từ nhiều nguồn hỗ trợ và sự đầu tư của người dân. Bên cạnh việc vận động các hộ duy trì, gia cố công trình để chủ động ứng phó với ngập lụt, địa phương còn khuyến khích khai thác nhà phao phục vụ hoạt động du lịch, góp phần đa dạng hóa sinh kế.

“Với đặc điểm địa hình vùng lòng chảo, nhà phao là giải pháp cần thiết đối với người dân Tân Hóa. Những năm qua, dù trên địa bàn không xảy ra lũ lớn, nhưng các hộ vẫn cần duy trì công trình để sẵn sàng ứng phó khi có tình huống xảy ra. Việc kết hợp nhà phao với hoạt động du lịch cũng là hướng đi được địa phương khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và tăng thu nhập cho người dân”, ông Bình cho biết.

CẨM KỲ