Bài 1: 10 năm có đất cũng như không

Dự án 60 ha đất sau 10 năm triển khai vẫn là bãi đất trống.

Dự án bị phá sản?

Thực hiện Quyết định 132, 134 của Chính phủ về việc giải quyết đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc tại chỗ, năm 2004 UBND tỉnh Gia Lai đã giao cho UBND TP Pleiku tổ chức phân lô, thửa và cấp GCNQSDĐ cho 1.309 hộ dân đồng bào DTTS tại chỗ thiếu đất sản xuất, tại các xã Biển Hồ, Tân Sơn, Hoa Lư, xã Chư Á (nay tách thêm phường Thắng Lợi) với diện tích 60 ha tại khu vực xã Trà Đa, TP Pleiku. Trong đó có 1.267 hộ được giao đất theo Quyết định 132 và 42 hộ được giao đất theo quyết định 134, diện tích đất được giao từ 300 - 900m2 căn cứ theo từng quyết định.

Tưởng chừng từ một chủ trương lớn, dự án sẽ giải quyết được vấn đề thiếu sản xuất thì ngược lại, hơn 10 năm giao đất, dự án vẫn “án binh bất động”. Nhiều hộ dân cầm trong tay giấy CNQSDĐ lại loay hoay không biết làm gì trên thửa đất được giao. 60 ha đất giờ đây vẫn chỉ là một bãi cỏ để chăn thả bò, không một căn nhà, lán trại hay cây cối gì được người dân trồng trọt...

Ông Rơ Lan Thung, trưởng thôn làng Choét 1, phường Thắng Lợi cho biết, nếu có canh tác sản xuất cũng khó đạt hiệu quả vì các điều tối thiểu như điện, nước không có; không phù hợp phong tục tập quán, diện tích lại quá ít, chỉ được 300m2, nhưng ghi rõ mục đích “trồng cây lâu năm” nên người dân chẳng biết canh tác thế nào cho phù hợp.

Dù biết đất giao có điều kiện, nhưng nhiều hộ dân bất chấp lệnh cấm, vô tư móc nối với các đối tượng bên ngoài bán sổ đỏ theo kiểu may nhờ rủi chịu. Theo tìm hiểu của PV, trong tổng số 1.309 hộ dân được giao đất thì có đến 747 hộ dân đã bán sổ đỏ. Tại xã Chư Á có 725 hộ được giao đất, hiện chỉ còn 170 hộ còn đất, xã Biển Hồ 250 hộ (84 hộ đã bán), xã Tân Sơn 103 hộ (31 hộ đã bán).

Dân khẳng định không biết đất!

Điều trớ trêu là 10 năm nhận giấy CNQSDĐ, nhiều hộ dân phản ánh họ không biết chính xác vị trí lô đất được cấp nằm chỗ nào, thì chính quyền lại khẳng định họ đã bàn giao thực địa cho từng hộ gia đình. Ông Y Khít, trưởng thôn làng Plei Mơnũ, xã Chư Á cho biết, các hộ dân được giao đất chỉ biết vị trí đất chung của làng Plei Mơnũ, chứ không biết chính xác lô đất riêng của từng hộ gia đình. Hồi đó, tổ chức bốc thăm tại hội trường thôn, làng, còn việc bàn giao đất chỉ có đại diện thôn trưởng đi thôi.

Theo tìm hiểu thông tin, không chỉ những hộ dân tại xã Chư Á có đất mà không biết, hầu hết các hộ dân được giao đất theo Quyết định 132, 134 tại các xã Biển Hồ, Tân Sơn, phường Thắng Lợi mà chúng tôi tìm gặp đều khẳng định rằng họ vẫn chưa biết đất được cấp nằm chính xác vị trí nào.

Trong khi đó, một số giấy CNQQDĐ tại làng Choét 1, phường Thắng lại quên “không ghi ngày, tháng, năm cấp” nên người dân tự hỏi những sổ đỏ họ đang cầm trong tay không biết là thật hay giả. Bà H’Phel, làng Choét 1, phường Thắng Lợi bức xúc bảo: Chẳng biết căn cứ vào mốc thời gian nào để thi hành quy định 10 năm không được sang nhượng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Bá Trường, Phó trưởng phòng TN&MT TP.Pleiku khẳng định: “Khi tổ chức phân lô, thửa, chúng tôi đã giao đất cùng giấy CNQSDĐ đến từng hộ dân. Lúc phân lô, thửa do thiếu kinh phí nên cột mốc làm bằng cây cao su, lâu ngày chắc bị mục rồi”. Còn một số giấy CNQSDĐ không ghi ngày, tháng, năm cấp, thì ông Trường giải thích: “Đó là do cán bộ nhầm lẫn, còn về bản chất thì chúng tôi làm theo đúng quy trình”.

Như vậy, từ một chủ trương đúng đắn của dự án, đến nay sau 10 năm triển khai chẳng những không thực hiện được mục đích của dự án là đẩy nhanh công tác xóa đói giảm nghèo, ổn định và cải thiện đời sống cho người được giao đất mà bộc lộ nhiều bất cập, khiến dự án đang đứng trước nguy cơ bị chết yểu.