Bài học của sự đoàn kết

Ông Phạm Thế Duyệt.

Ảnh Hoàng Long

- Cách mạng tháng Tám đã cho Đảng ta những kinh nghiệm quan trọng gì về việc làm thế nào để phát huy sức mạnh của khối Đại đoàn kết toàn dân tộc?

Ông Phạm Thế Duyệt: Đại đoàn kết dân tộc là bài học đã được tổng kết từ lâu. Cách mạng tháng Tám nếu không tập hợp được sức mạnh Đại đoàn kết toàn dân tộc thì chắc chắn không thể khởi nghĩa giành chính quyền thành công. Trong quá trình khởi nghĩa, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự tài tình của Bác Hồ, mặc dù lúc đó lực lượng của ta rất mỏng nhưng đã biết phát huy tất cả sức mạnh của các dân tộc, tôn giáo, các giai cấp, các tầng lớp, trong đó có trí thức yêu nước ở trong và ngoài nước. Việc này đã được Đảng ta chuẩn bị từ năm 1941 khi có Mặt trận Việt Minh.

Nếu không có chính sách Đại đoàn kết toàn dân tộc, nếu không được nhân dân ủng hộ thì 5.000 đảng viên không dễ gì mà thực hiện được cuộc Cách mạng tháng Tám. Nhưng ngược lại Đảng ta cũng rất tài tình, chọn đúng thời điểm khi mà nỗi uất ức vì phận nô lệ của nhân dân được đẩy đến cao độ, nạn đói làm chết hơn 2 triệu người, phát xít đang chuẩn bị đầu hàng... Hai yếu tố đó kết hợp lại làm cho Cách mạng tháng Tám thành công.

-Thưa ông, ông có thể nói kỹ hơn về không khí của ngày Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 trong ký ức của mình?

Hồi đó, tôi mới 9 – 10 tuổi nhưng mỗi một lần theo mẹ đi chợ phiên đều thấy 14 – 15 người chết đói, người dân rất cơ cực. Trước cảnh chết đói ghê gớm đó, khi lệnh phá kho thóc của Nhật, phá kho thóc của các địa chủ phản động được ban ra để lấy thóc chia cho dân đã được dân hưởng ứng quyết liệt.

Lúc đó, ở những vùng nông thôn một lực lượng rất hùng hậu bà con ở thôn, xã, sáng, tối biểu tình mít tinh, biểu thị lực lượng mãnh liệt để hưởng ứng khởi nghĩa tháng Tám rồi thông tin hết huyện này, tỉnh kia đã cướp chính quyền, xây dựng chính quyền lâm thời đã có tác dụng khích lệ phong trào rất ghê gớm.

- Trong quá trình cướp chính quyền, Đảng đã huy động được sức mạnh của các tầng lớp nhân dân, kể cả đội ngũ trí thức cũng luôn được Đảng đánh giá cao, thưa ông?

Có thể nói Cương lĩnh của Mặt trận Việt Minh với 10 điểm đã đi vào tất cả các tầng lớp nhân dân, kể cả trí thức, kể cả tầng lớp phú nông, địa chủ, những người vì dân, có lòng yêu nước. Tuy nhiên, cái quan trọng nhất là Cương lĩnh lúc bấy giờ làm cho người dân tin và đi theo Đảng. Bác Hồ đã tập hợp được những người Việt Nam yêu nước và khi khởi nghĩa giành chính quyền, Vua Bảo Đại thoái vị có thề một câu: Tôi thề làm dân một nước độc lập còn hơn làm vua của một nước nô lệ.

Đây là hành động tiêu biểu nhất của một ông vua chứ chưa nói đến các tầng lớp khác. Còn sách lược tập hợp các lực lượng để cô lập kẻ thù, loại bớt kẻ thù, đặc biệt từ sau Cách mạng tháng Tám cho đến ngày Toàn quốc kháng chiến thì Bác Hồ đã chỉ đạo rất sáng tạo.

-Thưa ông, trong quá trình đất nước giành độc lập, nhân dân đứng lên cướp chính quyền thì Mặt trận Việt Minh đóng vai trò tiên quyết?

Mặt trận Việt Minh do Đảng sáng lập ra mà đứng đầu là Bác Hồ. Đồng chí Nguyễn Lương Bằng và nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước đã trực tiếp chỉ đạo hoạt động. Cương lĩnh chính trị đã tập hợp được các tầng lớp nhân dân chính là sách lược, chiến lược tài tình của Đảng. Vì thế chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn Cách mạng tháng Tám đã thành công.

Việc này thể hiện chính sách của Đảng đã tập hợp được các tầng lớp nhân dân, các giai cấp khác nhau để đẩy các phong trào yêu nước lên cao độ cho dù có thể họ là những người giàu có, người có vị trí cao trong xã hội nhưng họ vẫn là người dân của một đất nước bị nô lệ. Đảng ta đã làm rõ được điều đó nên người dân một lòng theo Đảng.

Trân trọng cảm ơn ông!