Bài học gần dân

Tiểu thương chợ Phú Hậu, TP Huế tập chung phản đối di rời chợ.
(Nguồn: thanhnien.vn).

Chợ Phú Hậu là chợ đầu mối nông sản lớn nhất tỉnh Thừa Thiên - Huế với khoảng 1.000 hộ kinh doanh lớn nhỏ. Ngày 27/3/2014, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế cấp giấy phép đầu tư xây dựng chợ đầu mối mới có diện tích 12.000m2 cách chợ cũ 500 mét. Sáng 1/12, khi chính quyền địa phương tiến hành cúp điện, nước tại khu vực chợ cũ, rào thép B40, yêu cầu các tiểu thương di chuyển hàng hóa sang chợ mới ngay trong ngày, hàng trăm tiểu thương đã vô cùng bức xúc phản đối việc di chuyển sang chợ đầu mối Phú Hậu mới.

Vụ việc phức tạp khi thu hút rất đông người dân hiếu kỳ, khiến đoạn đường Nguyễn Gia Thiều trước mặt chợ tạm Phú Hậu bị ách tắc. Lực lượng chức năng phải vất vả vãn hồi trật tự và điều tiết giao thông. Lãnh đạo UBND TP Huế cho rằng: “Trước khi xây dựng chợ, chúng tôi đã giao cho địa phương và doanh nghiệp đầu tư chợ khảo sát kỹ”.

Sau hai buổi đối thoại không đạt được sự đồng thuận, ngày 2/12 lại có cuộc gặp 3 bên gồm lãnh đạo cao nhất thành phố Huế, chủ đầu tư và các tiểu thương. Chủ đầu tư xây dựng chợ Phú Hậu mới đã trình bày cặn kẽ với các tiểu thương quyền lợi của họ khi sang chợ mới, rằng: “Giá thuê ki ốt thu theo quy định của nhà nước. Tất cả các khoản thu hộ (tiền điện, nước, phí bảo vệ môi trường, bảo vệ) thu bằng giá quy định ở các chợ trong TP Huế, không thu cao hơn một đồng”.

Chủ đầu tư chợ mới cũng cam kết sau thời gian 5 năm theo hợp đồng lần đầu, tiểu thương vẫn được quyền thuê lô và được chuyển nhượng trong thời gian 40 năm. Khi nào nhà nước thu hồi đất thì mới kết thúc hợp đồng với tiểu thương. Công ty sẽ thu tiền thuê kiôt thành nhiều đợt, thu từng năm, hoặc có thể thu hàng tháng, không tính lãi suất số tiền chưa nộp. Chủ đầu tư sẽ hỗ trợ tiểu thương hai tháng thuê kiôt kinh doanh không thu tiền trong dịp Tết Nguyên đán 2016, đến 1/2/2016 mới thu tiền thuê mặt bằng kinh doanh.

Sau khi nghe kiến nghị của các tiểu thương chợ Phú Hậu, giải thích của chủ đầu tư, ông Chủ tịch UBND TP Huế yêu cầu chủ đầu tư: “Không được đấu giá mà phải bốc thăm chọn lô, người nào may thì bốc được vị trí đẹp. Đấu giá sẽ nảy sinh ra nhiều tiêu cực”.

Lãnh đạo UBND TP Huế còn khẳng định: “Tôi còn làm chủ tịch, tôi sẽ thực hiện đúng cam kết. Nếu không thực hiện cam kết, tôi không xứng đáng làm lãnh đạo, không xứng đáng làm chủ tịch TP Huế.”.

Sau phát biểu của Chủ tịch UBND TP Huế là những tràng pháo tay đồng tình của người dân. Việc nói cho dân hiểu và bảo đảm thực hiện chủ trương giải quyết sự việc xuất phát từ lợi ích của dân lập tức nhận được sự đồng thuận.

Qua câu chuyện này, càng cho thấy một cách làm trong những trường hợp tương tự. Khi quy hoạch một dự án liên quan đến đời sống của dân, không ít cơ quan có trách nhiệm quên mất nguyên tắc quan trọng là “dân biết, dân bàn” cho nên đã không hỏi ý dân trước khi quyết định mà chỉ làm theo ý chí chủ quan của chính quyền. Một khi đã xong quy hoạch kiểu “nhìn từ một phía” ắt sẽ có chuyện áp đặt mang tính cưỡng chế gây nên phản đối đông người, như trong vụ xây dựng chợ Phú Hậu là một ví dụ. Việc một số người dân tụ tập trước cổng UBND để phản đối là một hình ảnh không đẹp và không đáng có. Thay vào đó phải là cuộc gặp giữa dân với chính quyền trong hội trường dễ bày tỏ và chia sẻ lợi ích của từng cá nhân, nhà đầu tư và của cộng đồng.

Bài học dựa vào dân là bài học luôn có giá trị. Đáng tiếc, trong quy hoạch phát triển, không ít nơi lại quên mất bài học này, từ đó phát sinh những hệ lụy không đáng có. Phương thức truyền đạt ý kiến của chính quyền cơ sở hiểu mệnh lệnh hành chính đã lỗi thời, nhất là trong việc thực hiện các dự án tác động trực tiếp đến lợi ích thiết thân của người dân. Trong câu chuyện thực hiện quy hoạch, đầu tư xây dựng chợ gây bức xúc vừa xảy ra tại TP Huế, Chủ tịch UBND TP Huế đã phát biểu cam kết với các tiểu thương, và đồng thời thẳng thắn chia sẻ trải lòng với dân: “Người làm lãnh đạo mà tráo trở thì không xứng đáng, sau này lương tâm cắt rứt, con cháu sẽ phải nhận hậu họa”.

Nhiều người dân đã vỗ tay đồng tình, vụ việc giải quyết xong. Điều ấy cho thấy một khi cán bộ chính quyền làm hết trách nhiệm, đừng quên mình “là của dân, do dân và vì dân” thì hiệu quả giải quyết việc công chắc chắn sẽ tạo nên sự đồng thuận xã hội. Ấy cũng là việc nói cho dân hiểu, nhưng đồng thời phải gắn liền với việc làm cho dân tin.