Băn khoăn chất lượng ngoại ngữ bậc tiểu học

Rối chương trình

Thông tin mới nhất được Bộ GD&ĐT đưa ra, bắt đầu từ năm 2018, môn Tiếng Anh sẽ là môn học bắt buộc từ khối lớp 3. Theo đó, từ năm học 2010 - 2011, Bộ GD-ĐT bắt đầu triển khai thí điểm chương trình tiếng Anh theo Đề án ngoại ngữ 2020. Ở bậc Tiểu học, tiếng Anh là môn học tự chọn, với thời lượng trung bình từ 1 - 2 tiết một tuần.

Tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ bắt buộc để hội nhập với thế giới. Có lẽ chính vì vậy mà việc học ngoại ngữ của con được các bậc phụ huynh đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, đó cũng là nỗi trăn trở của nhiều bậc phụ huynh.

Anh P, phụ huynh khối 4 Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu băn khoăn: “Nhiều năm nay trường liên kết với Trung tâm Bình Minh cho trẻ em học tiếng Anh, mỗi tháng phụ huynh đóng hơn trăm ngàn đồng, nộp một đợt 4 tháng vào buổi họp phụ huynh đầu năm học. Lên lớp 3, là các con học tiếng Anh theo chương trình của Bộ Giáo dục & Đào tạo (2 tiết một tuần), nhà trường vẫn tiếp tục cho học cả chương trình tiếng Anh phối hợp với trung tâm, mỗi tuần một tiết, thu mỗi tháng 110 ngàn đồng. Có nghĩa là cùng lúc học 2 chương trình tiếng Anh, trong khi chúng tôi không biết gì về chương trình cũng như chất lượng giáo viên.

Hỏi về sự lựa chọn, anh P cho biết: Chúng tôi cũng được hỏi ý kiến vào buổi họp phụ huynh đầu năm nhưng ai mà không đồng ý cho được. Nếu con không tham gia thì tiết tiếng Anh có được ngồi trong lớp không, nếu ngồi trong lớp thì làm gì? Băn khoăn và cũng ngại hỏi nên học cho lành.

Chị T, phụ huynh cũng có con học lớp 3 ở Trường Nguyễn Đình Chiểu chia sẻ: Chẳng biết tiết tiếng Anh chính khóa ở trường dạy những gì nhưng vở tiếng anh của con cả học kỳ I , các cháu chỉ ghi chép khoảng 2 trang giấy. Sợ con mình ghi chép thiếu, chị mượn vở của một vài bạn khác trong lớp xem cũng thấy như vậy. Chị T cũng cho biết, chị vẫn cho con theo học môn tiếng Anh ở trung tâm ngoài sau khi tan học.

Từ nhiều năm nay, phong trào liên kết với các trung tâm ngoại ngữ để dạy tiếng Anh của các trường tiểu học ở Hà Nội, đặc biệt các quận nội thành khá rầm rộ. Chị Th., phụ huynh có con học lớp 3 Tiểu học Quỳnh Mai cũng kể: “Nhà trường thực hiện cùng lúc 2 chương trình. Tôi cho con học tất cả những gì mà các bạn trong lớp tham gia nhưng thấy dường như con cũng chẳng nắm bắt được nhiều”. Phần lớn phụ huynh không biết con mình được học những gì trong tiết tiếng anh ở trường nhưng họ đều miễn cưỡng đồng ý với vô vàn lý do. “Đành xem đó như một khoản đương nhiên, đã cho con học trường công nếu không có khoản này thì cũng sẽ có khoản khác tương tự như thế”, chị Th, chia sẻ.
Về chương trình liên kết tiếng Anh, hiệu trưởng một số trường tiểu học đều giải thích rằng các trường thực hiện chương trình theo Đề án Ngoại ngữ 2020, học sinh theo chương trình tiếng Anh tự chọn của Bộ GD-ĐT chỉ được học 2 tiết/tuần, vì vậy thời lượng khó đảm bảo, đặc biệt hiện nay, phụ huynh đặt nhiều kỳ vọng về năng lực ngoại ngữ của con em mình. Vì thế, các trường đã linh hoạt liên kết với các trung tâm ngoại ngữ để dạy tăng cường cho học sinh với thời lượng phổ biến 2 tiết/tuần.

Tuy nhiên, khi tiếp xúc với phụ huynh, thì khá nhiều người tỏ ra băn khoăn về chất lượng giảng dạy môn học này. Chị Tr., phụ huynh Trường Tiểu học Ngọc Thụy, Q.Long Biên, chia sẻ : “ Gia đình tôi khá vất vả mới xin được cho con vào trường và nghe nói nhà trường sẽ bố trí cô giáo giỏi chủ nhiệm các lớp dạy chương trình tiếng Anh Language Link, nên học phí dù khá cao, 6 triệu đồng /năm vẫn cố cho con theo học. Thôi thì tốn tiền nhưng con vừa được học cả tiếng Anh, được chọn được cả lớp tốt, người ta hay gọi là lớp ngoại giao”.

Giáo viên: Thiếu và yếu

Theo bà Vũ Tú Anh, Phó trưởng ban thường trực Đề án Ngoại ngữ quốc gia 2020, Đề án này khởi động từ năm 2008, đến 2011 mới chính thức triển khai nhằm mục tiêu đến 2018, giáo viên tiếng Anh phải đạt chuẩn năng lực ngoại ngữ theo khung năng lực (bậc 3/6 hoặc 4/6 với tiểu học, 4/6 đối với THCS, và 5/6 đối với THPT) để có thể triển khai đại trà Chương trình tiếng Anh 10 năm, bắt đầu từ lớp 3. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, số lượng giáo viên đạt chuẩn vẫn còn hạn chế, thiếu cả về số lượng và chất lượng.

Theo báo cáo của Vụ Giáo dục Tiểu học, hiện cả nước có 15.883 trường tiểu học với 7.784.685 học sinh và 151.329 lớp, trong đó lớp 3, 4, 5 là 89.465 lớp. Với số lượng 21.430 giáo viên như hiện nay, có tỷ lệ khoảng 0,1 đến 0,2% giáo viên tiếng Anh/lớp. Điều này có nghĩa là mỗi giáo viên phải dạy từ 5 đến 10 lớp.

Theo thống kê của Bộ, hiện cả nước vẫn còn khoảng 1/10 học sinh tiểu học chưa được tiếp cận môn tiếng Anh, cùng với đó, đội ngũ giáo viên đạt chuẩn về năng lực ngoại ngữ tại thời điểm hiện nay chỉ khoảng 48,94%. Ở hầu hết các trường tiểu học hiện nay, học sinh khối lớp 3, 4, 5 học chương trình tiếng Anh chỉ với thời lượng 2 tiết/ tuần. Để đủ số lượng giáo viên cho việc dạy 4 tiết/ tuần vào năm học 2018 theo định hướng của chương trình Giáo dục phổ thông mới và lộ trình Đề án Ngoại ngữ 2020, cấp tiểu học sẽ cần thêm khoảng 7.700 giáo viên dạy môn học này.

Về chất lượng giáo viên môn tiếng Anh, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết, trong những năm qua, Bộ GD&ĐT đã ra nhiều văn bản pháp quy hướng dẫn tuyển dụng, sử dụng và bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh, triển khai các lớp tập huấn, bồi dưỡng giáo viên nhằm chuẩn hóa chất lượng đội ngũ…Tuy nhiên, trên thực tế việc triển khai còn nhiều khó khăn.

Trực tiếp giảng dạy, đại đa số giáo viên cho rằng các lớp bồi dưỡng chưa đáp ứng hiệu quả vì không phù hợp với điều kiện giảng dạy của họ. Ngoài ra, khá nhiều giáo viên tuổi đời không còn trẻ, có tâm lý ngại thay đổi, nhiều người dù có tham dự các lớp bồi dưỡng đạt chuẩn vẫn khó tiếp thu cái mới. Bên cạnh đó, việc tự trau dồi năng lực còn nhiều hạn chế.

Yêu cầu đổi mới hiện nay cùng với xu thế hội nhập thì chắc chắn việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh từ bậc tiểu học là điều cần thiết. Thế nhưng, để thực hiện hiệu quả ngành giáo dục cần thêm nhiều giải pháp giúp trẻ xây dựng nền tảng tốt để có thể bắt nhịp được với chương trình chính thức ở cấp THCS.