Bảo tàng của tương lai

Khách tham quan Bảo tàng Dân tộc học VN.

Tham gia tọa đàm là các giám đốc, giám tuyển và các chuyên gia đến từ các Bảo tàng CHLB Đức, Malaysia, Philippinne, Thái Lan, Singapore cùng nhiều cán bộ từ các bảo tàng của VN. Tại đây, 4 nội dung chính sẽ được thảo luận, bao gồm: Cách tiếp cận mới về thiết kế trưng bày; Đưa bảo tàng vào cuộc sống; Bảo tàng và đô thị; Để bảo tàng trở thành một phần của đời sống văn hóa đô thị.

Đây là một hoạt động nằm trong khuôn khổ của dự án hợp tác nhiều năm qua giữa Bảo tàng Mỹ thuật VN và Viện Goethe. Nhìn ở góc độ chuyên môn, tọa đàm chắc chắn sẽ là cơ hội để các cán bộ bảo tàng VN và quốc tế trao đổi nghề nghiệp. Nhưng nhìn ở góc độ xã hội, việc đặt ra vấn đề vai trò của Bảo tàng trong xã hội hiện đại thực sự là một điều đáng quan tâm. Mối quan tâm ấy, không chỉ riêng của những người làm công tác bảo tàng.

Trò chuyện với các chuyên gia về di sản văn hóa, chúng tôi được biết thật ra Hội Di sản văn hóa VN đã trăn trở về vấn đề Bảo tàng cho tương lai và tương lai của bảo tàng từ nhiều năm về trước.

Chẳng hạn như mô hình Bảo tàng Dân tộc học, từ hơn mười năm trước - chính là một cách làm của bảo tàng tương lai. Có nghĩa ở đó không chỉ trưng bày những gì của quá khứ, mà bao gồm sự kết nối giữa quá khứ và hiện đại, sự tương tác giữa hiện vật - với khác tham quan. Thành công của Bảo tàng Dân tộc học được nhắc tới nhiều, nhưng để nhân rộng mô hình ấy trong hệ thống bảo tàng ở VN hiện nay không dễ.

Tại sao lại như vậy, theo chuyên gia văn hóa Đặng Văn Bài, dường như các bảo tàng ở VN mới chỉ chú ý nhiều tới việc giới thiệu quá khứ, thường nhãng quên hoặc coi nhẹ việc thể hiện cuộc sống đời thường đang diễn ra hàng ngày. Ngay cả trong phần giới thiệu về lịch sử/quá khứ, chúng ta cũng chưa chú ý gắn nội dung trưng bày đó với những vấn đề mà công chúng hiện đang quan tâm. Mà lẽ ra phải tiếp tục cập nhật hoá những nội dung lịch sử, gắn chúng với những vấn đề của thời đại, chúng ta mới tạo ra sức sống cho các bảo tàng VN trong tương lai.
Ngoài ra, theo ông Bài còn một vấn đề khác nữa cũng đã được chỉ ra từ lâu. Đơn cử như ở tất cả các bảo tàng trên thế giới đều có nhà hàng phục vụ ăn uống rất tiện lợi cho khách tham quan nhằm níu kéo họ ở lại bảo tàng lâu hơn, đến bảo tàng nhiều lần hơn. Nhưng ở VN, có bảo tàng vừa mới mở ra dịch vụ này đã bị nhắc nhở, đình chỉ; ngược lại, cũng có bảo tàng đã cho các nhà hàng hoạt động thì lại biến chúng thành nơi phục vụ cho dân nhậu nhẹt “bia bọt” nhiều hơn là cho khách tham quan bảo tàng…

Vì vậy, những nội dung đề cập ở tọa đàm sắp diễn ra trong nay mai có thể không phải là câu chuyện mới. Nhưng hi vọng người ta sẽ có cái nhìn mới hơn để sớm góp phần làm thay đổi cho tương lai của bảo tàng trong cuộc sống hôm nay.