Bí cách xử lý nợ xấu

Theo nhìn nhận của giới chuyên gia, không thể chủ quan với nợ xấu.

Đưa nợ thành vốn góp?

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa lấy ý kiến hoàn thiện Dự thảo hướng dẫn việc góp vốn, mua cổ phần của các tổ chức tín dụng, trong đó có phần liên quan đến hoán đổi nợ xấu.

Các tổ chức tín dụng được chuyển nợ xấu thành vốn góp, và chỉ áp dụng riêng với nợ xấu thuộc nhóm 5 hoặc nợ đã được xử lý bằng dự phòng rủi ro. Tổng mức góp vốn, mua cổ phần dưới mọi hình thức không vượt quá 40% vốn điều lệ và quỹ dự trữ của ngân hàng thương mại.

Giải pháp này vừa đưa ra đã nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Trước khi đưa ra một quan điểm, hãy thử nhìn lại mạng nhện sở hữu chéo tại hệ thống ngân hàng Việt Nam. Dù qua một thời gian tái cơ cấu, xử lý nhưng mạng nhện này khá phức tạp.

Phần lớn các ông chủ ngân hàng đều có mối quan hệ thân hữu với các công ty “sân sau”. Trong cả quá khứ, lẫn hiện tại vấn đề được quan tâm đặc biệt là vì nhiều khoản tiền cho vay thiếu kiểm soát chặt chẽ, ngân hàng khuynh hướng đầu tư mạo hiểm và biến thành nợ xấu.

Nếu như trong tương lai, cho chuyển nợ xấu mất khả năng mất vốn thành vốn góp, một lần nữa có thể ngân hàng sẽ nhắm đến các khoản nợ liên quan đến sở hữu chéo, khiến việc nhận diện nợ xấu trở nên khó khăn.

Nếu để ngân hàng chuyển nợ xấu thành vốn góp tức là đồng nghĩa với việc ngân hàng cũng sẽ đi kinh doanh bất động sản, sắt thép. Chưa kể, nợ xấu của hệ thống ngân hàng hiện nay, bất động sản chiếm phần lớn.

Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa bình luận, tuyệt đối không nên để các tập đoàn, doanh nghiệp đổi nợ thành vốn góp của các ngân hàng. Làm như vậy sẽ dẫn đến nguy cơ sụp đổ hệ thống ngân hàng, khiến sở hữu chéo ngày càng chằng chịt hơn.

Dường như việc xử lý nợ xấu vẫn rất bí. Ông Trương Văn Phước, Phó chủ tịch Ủy ban giám sát tài chính quốc gia cho rằng mình NHNN sẽ không xử lý được nợ xấu mà cần có một Ủy ban cấp nhà nước điều hành xử lý nợ xấu, và để xử lý được nợ xấu cần khoảng 25 tỉ USD. Nhưng khoản “tiền tươi thóc thật” này lấy ở đâu ra, để tìm được câu trả lời cho câu chuyện phá tan nợ xấu rất khó.

Ám ảnh nợ xấu

Nợ xấu, đến thời điểm này vẫn đang là bóng ma ám ảnh nền kinh tế, ám ảnh các tổ chức tín dụng. Các số liệu báo cáo về nợ xấu mà ngân hàng đưa ra dù vẫn ở trong ngưỡng an toàn nhưng thực ra cũng đầy lo ngại.

Chẳng hạn Ngân hàng TMCP Kỹ Thương (Techcombank), tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng này trong 6 tháng đầu năm được duy trì ở mức 1,87%, thấp hơn mức 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Hay tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), tỷ lệ nợ xấu là 2%.

Tuy nhiên cũng có điều đáng bàn, dù một số ngân hàng báo cáo tỷ lệ nợ xấu đang ở con số đẹp chỉ trên dưới 1%, song nếu nhìn vào con số tuyệt đối, nợ xấu (nhất là nợ xấu có khả năng mất vốn) của nhiều ngân hàng lại đang tăng lên. Theo nhìn nhận của giới chuyên gia, không thể chủ quan với nợ xấu.

Báo cáo tình hình hoạt động 6 tháng đầu năm tại BIDV tính đến thời điểm ngày 30/6/2015 cho biết, nợ dưới tiêu chuẩn tăng 47% so với đầu năm lên 6.962 tỷ đồng và nợ có khả năng mất vốn tăng 80% lên mức 5.881 tỷ đồng.

Trong khi đó tại Ngân hàng TMCP Công thương (Vietinbank), nợ có khả năng mất vốn tăng 88% từ 2.084 lên 3.923 tỷ đồng.

TS Huỳnh Thế Du - Giảng viên chính sách công tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright nói: 10 năm qua, một lượng tiền khổng lồ đã được đưa ra nền kinh tế nhưng phần lớn lại đổ vào đầu cơ, kinh doanh tài sản, làm méo mó thị trường.

Tiền được đổ vào bất động sản, kinh doanh tài sản với hy vọng thị trường tài chính sẽ nóng trong tương lai, điều này khiến cho nợ xấu càng phình to. Nợ xấu lúc này ở các ngân hàng khó mà giải quyết và nguồn lực không được dành cho hoạt động sản xuất kinh doanh thực sự.