Báo Đại Đoàn Kết Giám sát - Phản biện

Bịt lỗ hổng quản lý, ngăn thất thoát tài nguyên

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Bịt lỗ hổng quản lý, ngăn thất thoát tài nguyên

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Bịt lỗ hổng quản lý, ngăn thất thoát tài nguyên
Cơ quan chức năng kiểm tra, xử phạt một phương tiện vận chuyển cát trái phép tại khu vực biển Cần Giờ vào cuối tháng 8/2026. Ảnh: Đức Định

Không chỉ xảy ra tình trạng nhà hàng nổi, lồng bè nuôi thủy sản tự phát chiếm dụng mặt nước, các vụ vận chuyển cát không rõ nguồn gốc và hàng loạt sai phạm tại các mỏ khoáng sản đang đặt công tác quản lý tài nguyên của TPHCM cần phải có giải pháp giám sát đồng bộ và xử lý dứt điểm.

Nhiều bất cập trong khai thác, sử dụng tài nguyên

Tại khu vực sông Dinh (phường Phước Thắng), sông Chà Và (phường Long Sơn) thuộc TPHCM, hàng trăm nhà hàng nổi và các lồng bè nuôi trồng thủy sản hoạt động tự phát đã gây sức ép lên không gian mặt nước.

Ông Hà Ngọc Ánh - Phó Chủ tịch UBND phường Phước Thắng cho biết, nhà hàng nổi Làng bè Gò Găng trên sông Dinh không được cơ quan có thẩm quyền cho thuê hay giao diện tích mặt nước theo quy định. Trước đây các công trình này là những bè nổi nuôi trồng thủy sản, sau đó dần hình thành mô hình kinh doanh ăn uống kết hợp nuôi trồng thủy sản tại chỗ, nhưng không được chính quyền cấp phép xây dựng, kết bè. Ngoài trường hợp này, đại diện UBND phường Phước Thắng cũng nhìn nhận các hộ nuôi thủy sản lồng bè đã phủ kín Tiểu khu sông Dinh. Phần lớn các hộ nuôi tự phát từ năm 2006 đến nay, một số trường hợp được cơ quan nhà nước vận động, hướng dẫn di dời đến khu vực này.

Trong khi đó, tại khu vực biển Cần Giờ, tình trạng khai thác, vận chuyển cát trái phép tiếp tục là vấn đề đáng quan tâm. Ghi nhận của cơ quan chức năng vào ngày 28/8, Tổ công tác Cục Nghiệp vụ và Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam chủ trì, phối hợp cùng Đoàn Trinh sát số 2 kiểm tra, phát hiện phương tiện thủy nội địa có hành vi vận chuyển khoảng 200m3 cát nhiễm mặn tại khu vực biển Cần Giờ nhưng không xuất trình được giấy tờ, hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số hàng hóa. Ngay sau đó, lực lượng chức năng đã dẫn giải phương tiện về cảng Hải đội 301, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 để tiếp tục xác minh, điều tra, xử lý theo quy định.

Liên quan đến hoạt động khai thác trái phép cát tại khu vực Cần Giờ, bà Võ Thị Diễm Phượng - Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ cho biết, các đối tượng khai thác cát trái phép thường lợi dụng thời tiết xấu, biển động hoặc ban đêm để hoạt động. Khi lực lượng chức năng tiếp cận, các phương tiện nhanh chóng di chuyển sang địa bàn khác, gây khó khăn cho việc kiểm tra, xử lý. Đáng chú ý, hoạt động vận chuyển cát tại những khu vực được cấp phép cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa nguồn cát khai thác trái phép nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Không chỉ tài nguyên cát và diện tích mặt nước, công tác quản lý các mỏ vật liệu xây dựng cũng bộc lộ nhiều thiếu sót. Thanh tra TPHCM công bố kết luận thanh tra chuyên đề về quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác và vận chuyển khoáng sản giai đoạn 2019 - 2025 cũng chỉ ra các bất cập, vi phạm ở nhiều khâu, từ cấp phép môi trường, giám sát sản lượng đến thực hiện nghĩa vụ tài chính...

Tăng cường kiểm tra, ngăn chặn vi phạm

Trước những bất cập trong quản lý tài nguyên, các cơ quan chức năng TPHCM đang triển khai hoặc đề xuất nhiều giải pháp, từ rà soát hoạt động sử dụng mặt nước, xây dựng kế hoạch nuôi trồng thủy sản đến tăng cường tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong khai thác khoáng sản.

Ông Lê Tôn Cường - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho biết, Chi cục đang tham mưu xây dựng kế hoạch nuôi trồng thủy sản chung trên toàn địa bàn thành phố, bao gồm nuôi lồng bè, nuôi nội đồng và nuôi trên hồ chứa. Dự kiến, kế hoạch hoàn thiện và trình UBND thành phố trong quý IV/2026. Riêng hoạt động nhà hàng nổi, dịch vụ ăn uống trên mặt nước, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ phối hợp với các cơ quan công an, biên phòng xử lý hành vi vi phạm nếu có.

Đối với nạn khai thác cát trái phép, theo bà Võ Thị Diễm Phượng - Phó chủ tịch UBND xã Cần Giờ, địa phương đã huy động lực lượng công an, quân sự và biên phòng phối hợp tuần tra các tuyến sông trọng điểm, cửa biển và khu vực giáp ranh. UBND xã Cần Giờ cũng đã kiến nghị thành phố nghiên cứu đầu tư các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên, gồm camera giám sát, thiết bị định vị, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) phân tích dữ liệu và cảnh báo sớm hoạt động bất thường trên sông, biển. Đồng thời, đề xuất xây dựng quy chế phối hợp liên tỉnh trong quản lý khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản tại các khu vực giáp ranh.

Về phía Thanh tra TPHCM cũng kiến nghị UBND thành phố giao Giám đốc Sở Nội vụ tham mưu kiểm điểm trách nhiệm đối với lãnh đạo các sở, ngành liên quan. Các chủ đầu tư được yêu cầu khắc phục thiếu sót, vi phạm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính còn nợ đọng.

Các nỗ lực tăng cường kiểm tra, xử phạt; đồng thời kết hợp công nghệ giám sát và xử lý nghiêm vi phạm bằng công nghệ đặt kỳ vọng lớn góp phần thu hẹp khoảng trống trong quản lý, bảo vệ tài nguyên, hạn chế thất thoát ngân sách trên địa bàn thành phố.

Thành Luân