Bộ Công an đề xuất dự án luật, nghị quyết nhằm hoàn thiện chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Theo Bộ Công an, sau gần 10 năm thi hành, Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung các năm 2017 và 2025) đã góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập, trong khi tình hình kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế đã có nhiều thay đổi, đặt ra yêu cầu tiếp tục sửa đổi toàn diện để đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp của Bộ luật Hình sự hiện hành, đồng thời rà soát, bổ sung và hoàn thiện nhiều quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tăng cường hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân. Dự thảo cũng chú trọng hoàn thiện các quy định về trách nhiệm hình sự, nguyên tắc xử lý, giải thích từ ngữ và nhiều chế định quan trọng khác để bảo đảm áp dụng thống nhất trong thực tiễn.

Cùng với đó, Bộ Công an trình dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Dự thảo được xây dựng nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức cơ quan điều tra theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và yêu cầu cải cách tư pháp.

Dự thảo quy định về nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự; hệ thống cơ quan điều tra; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan điều tra và cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; đồng thời hoàn thiện các quy định về thẩm quyền điều tra, bảo đảm nâng cao chất lượng giải quyết vụ án hình sự.

Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Theo dự thảo, nghị quyết hướng tới xây dựng cơ sở pháp lý để xử lý các vi phạm phát sinh trong những lĩnh vực này trên cơ sở vừa bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, vừa phù hợp với yêu cầu phát triển, khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung nhưng không tham nhũng, tiêu cực.

Dự thảo nghị quyết xác định nguyên tắc xử lý là tuân thủ Hiến pháp, bảo đảm không có vùng cấm, không có ngoại lệ, đồng thời xem xét toàn diện động cơ, mục đích, bối cảnh thực hiện hành vi, hậu quả và việc khắc phục hậu quả để có hình thức xử lý phù hợp.

Dự thảo cũng nhấn mạnh việc phân định rõ giữa trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính, dân sự; ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự và hành chính, coi xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng trong những trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Việc xây dựng nghị quyết nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế nhà nước, phát triển kinh tế tư nhân, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời tạo cơ sở pháp lý để giải quyết dứt điểm các vi phạm phát sinh trong thực tiễn, góp phần tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.