Bổ nhiệm cán bộ

Ngày 23/3, Thủ tướng yêu cầu chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố xem xét, có hình thức xử lý kỷ luật đối với cá nhân vi phạm pháp luật trong công tác tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ. Các tỉnh thành có báo cáo về việc xử lý kỷ luật lên Thủ tướng trước ngày 30/4. Thủ tướng đã giao Bộ Nội vụ theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ nêu trên của các cơ quan, địa phương cũng như tăng cường thanh tra công vụ, kịp thời chấn chỉnh tiêu cực, vi phạm trong công tác quản lý cán bộ. Để tránh những sai phạm tương tự, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ khẩn trương rà soát các quy định của pháp luật về tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công chức, đề xuất phương án hoàn thiện, khắc phục bất cập trong quản lý cán bộ, công chức thời gian qua, lưu ý những vi phạm trong tuyển dụng, bổ nhiệm người nhà của người có chức vụ, quyền hạn.

20 ngày sau, ngày 13/4 lại một vụ việc liên quan đến bổ nhiệm cán bộ khiến người đứng đầu Chính phủ yêu cầu khẩn trương làm rõ. Đó là vụ việc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thái Nguyên bổ nhiệm “thừa” tới 23 cán bộ. Tại văn bản này, Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan đến việc bổ nhiệm cấp phó vượt quá số lượng quy định và bổ nhiệm chức danh lãnh đạo khi chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn. Đồng thời UBND tỉnh Thái Nguyên xem xét, miễn nhiệm chức vụ đối với các trường hợp sai phạm; có hình thức xử lý kỷ luật đối với cá nhân vi phạm trong công tác bổ nhiệm.

Có thể nói chưa bao giờ dư luận lại bức xúc với việc bổ nhiệm người thân làm cán bộ lãnh đạo, quản lý như thời gian gần đây. Cha, mẹ bổ nhiệm con, chồng bổ nhiệm vợ… Thế mới thấy, câu truyền miệng “nhất hậu duệ, nhì quan hệ, ba tiền tệ, thứ tư mới đến trí tuệ” không sai. Điều đáng buồn là tất cả các trường hợp được bổ nhiệm đều được những người liên quan lý giải đã làm đúng quy trình, không có gì khuất tất. Nếu các cơ quan chức năng có kiểm tra, xác minh cũng rất khó có thể kết luận khác với những lời thanh minh, biện bạch ấy. Bởi không ai dại gì làm sai quy trình. Cũng lựa chọn quy hoạch, đưa đi đào tạo, luân chuyển,… rồi mới bổ nhiệm, đề bạt. Bước nào cũng được cấp ủy, thường vụ bàn bạc, thống nhất, quyết định cả.

Vấn đề dư luận bức xúc là, những trường hợp “con ông, cháu cha” được bổ nhiệm gần đây là do quy trình hình thức, sắp đặt mà nên (chưa kể đến trường hợp làm sai quy trình, cố tình áp đặt). Nếu không phải người nhà của lãnh đạo, làm sao có thể lọt vào các quy trình ấy dễ dàng như vậy. Thực chất không ít trường hợp là sự thỏa thuận, chỉ đạo miệng của người đứng đầu có người thân được bổ nhiệm, đề bạt với cán bộ thuộc quyền. Nhiều người không đồng tình, nhưng vẫn phải đồng ý vì nể nang, e ngại, “con của sếp, người nhà của sếp”. Thế nên, các quy trình dù quy định chặt chẽ đến mấy vẫn dễ dàng được thông qua.

Cách bổ nhiệm như thế làm sao chọn được người có tài, có đức để gánh vác việc nước, thay vào đó chỉ làm mất lòng tin của nhân dân, làm thui chột động lực của cán bộ có năng lực thật sự. Vậy làm sao để bịt các lỗ hổng, rộng cửa đón người tài như mong ước của Thủ tướng “chọn người tài chứ không phải chọn người nhà”? Chắc chắn cần sự đổi mới mạnh mẽ với những quy định đủ mạnh.

Một trong những biện pháp được nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tổ chức, cán bộ cho là cứng rắn để điều trị “bệnh” bổ nhiệm người nhà đang lây lan, đó là cải tiến quy trình bổ nhiệm cán bộ. Theo đó, Bộ Chính trị vừa có kết luận về việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung quy định về công tác cán bộ theo quy trình 5 bước. Đây là biện pháp quan trọng nhằm khắc phục những lỗ hổng trong công tác bổ nhiệm cán bộ, vốn gây ra nhiều bức xúc trong dư luận xã hội thời gian qua. Việc quy định bổ nhiệm cán bộ theo quy trình 5 bước gồm: Tổ chức Hội nghị ban thường vụ (lần 1); hội nghị ban chấp hành (lần 1); hội nghị ban thường vụ (lần 2); hội nghị cán bộ chủ chốt và hội nghị ban chấp hành (lần 2) về công tác cán bộ sẽ giúp ban chấp hành, ban thường vụ xem xét nguyện vọng, tín nhiệm một cách kỹ lưỡng, dân chủ để bỏ phiếu một cách chính xác hơn.

Bình luận về sự cải tiến này, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung quy định về bổ nhiệm cán bộ theo quy trình 5 bước nhằm mở rộng dân chủ, công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm của cấp uỷ, của Ban Thường vụ trong việc bổ nhiệm cán bộ. Do đó bổ nhiệm cán bộ sẽ có trách nhiêm của cấp uỷ, của ban thường vụ. Việc bổ nhiệm nếu xảy ra sai sót, tiêu cực, không đúng người thì chứng tỏ cấp uỷ chưa chấp hành đúng nguyên tắc của Đảng, chứ không không thể đổ lỗi cho cá nhân, người này, hay người khác.

“Việc sửa đổi, bổ sung quy trình bổ nhiệm cán bộ theo 5 bước sẽ khắc phục lỗ hổng đang bị lợi dụng trong công tác bổ nhiệm. Đồng thời nâng cao được tinh thần trách nhiệm, tinh thần đấu tranh của cấp uỷ, của ban thường vụ trong việc xem xét quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ một cách công khai, minh bạch, đúng người, đúng việc”- ông Phúc kỳ vọng.

Bởi theo ông Phúc, theo quy định trước đây, việc bổ nhiệm nhân sự được tiến hành theo 3 bước gồm, họp ban thường vụ xin chủ trương và chốt danh sách, bước 2 là lấy ý kiến trong hội nghị cán bộ chủ chốt, bước 3 là tổ chức hội nghị Ban Chấp hành về công tác cán bộ đã bộc lộ nhiều hạn chế. Có trường hợp còn mang tính hình thức, có thể bị chi phối. Điều này đã khiến rất nhiều vụ “tai tiếng” về công tác cán bộ gây bức xúc trong dư luận. Do đó, cần phải cải tiến quy trình, thủ tục theo hướng mở rộng dân chủ hơn, giúp cấp có thẩm quyền có sự lựa chọn, quyết định chuẩn xác hơn trong bổ nhiệm cán bộ.

Có thể nói, trong vòng một năm qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhiều lần chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương phải kiên quyết khắc phục tình trạng bổ nhiệm người nhà, người thân khiến dư luận bức xúc; đồng thời kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và có hình thức xử lý kỷ luật cá nhân vi phạm pháp luật và có khuyết điểm trong công tác tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ, công chức.

Sau khi nhấn mạnh rằng, yêu cầu công tác cán bộ phải đi tìm người tài chứ không phải tìm người nhà, Thủ tướng cũng mong muốn phải làm sao để con em nông dân, công nhân, người lao động có cơ hội được học tập, phấn đấu để trở thành lãnh đạo đất nước trong tương lai. Thông điệp của người đứng đầu Chính phủ không chỉ là lời thức tỉnh, cảnh báo nghiêm khắc đối với những ai đã, đang lạm dụng quyền hạn của mình để làm sai lệch, biến tướng, thao túng công tác cán bộ; mà còn thể hiện ý chí, cam kết chính trị của Đảng, Nhà nước ta trong việc nỗ lực hướng tới làm lành mạnh hóa công tác cán bộ, trong sạch hóa đội ngũ cán bộ, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ hết lòng phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân.