Bỏ ruộng vì hạn, mặn

Nông dân Phạm Ngọc Thạch bên đám ruộng bỏ hoang do hạn mặn, xì phèn.

Đau lòng bỏ ruộng hoang

Trong những ngày thượng tuần tháng 8/2016, về các xã Ninh Quới A, Ninh Quới, Ninh Hòa của huyện Hồng Dân, chứng kiến cảnh ruộng hoang cỏ mọc um tùm mà thấy thương xót cho những hộ nông dân quanh năm chỉ biết bán mặt cho đất, bán lưng cho trời để làm ra hạt lúa nuôi sống gia đình.

Trên cánh đồng rộng lớn của ấp Ninh Hòa (xã Ninh Quới A, huyện Hồng Dân) ở các vụ mùa trước nếu như sự nhộn nhịp lao động hăng say diễn ra trên đồng ruộng của người nông dân thì giờ đây chỉ lác đác vài người dân ra thăm đồng, xịt thuốc.

Là lão nông gắn bó với thửa ruộng, vuông vườn hơn nửa đời người ông Phạm Ngọc Thạch (ấp Ninh Hòa, xã Ninh Quới A, huyện Hồng Dân) đau xót, bất lực đứng nhìn mẫu ruộng của gia đình giờ đây phải bỏ hoang vì không thể sản xuất lúa do ngập úng và xì phèn. Gia đình ông Thạch hiện có 3,2 ha đất canh tác lúa, khi trời vừa dứt cơn đại hạn là ông tất bật cải tạo đất để gieo sạ vụ lúa hè. Thế nhưng, sau 2 lần gieo sạ thì cũng 2 lần ông ngậm ngùi đứng nhìn ruộng lúa nhà mình mất trắng, thiệt hại gần 20 triệu đồng vì bị ngập úng và đất bị nhiễm phèn.

Ông Thạch chua xót: “Là nông dân mà phải bất lực trước cảnh ruộng lúa bỏ hoang thì làm sao ăn ngon, ngủ yên cho được. Không sản xuất lúa kéo theo bao thứ nợ nần nào là tiền phân, thuốc bảo vệ thực vật của các đại lý không biết lấy tiền đâu ra thanh toán để họ còn đầu tư cho vụ sau. Nếu đi vay nóng bên ngoài trả nợ thì lãi mẹ đẻ lãi con làm sao trả nổi! Chỉ còn con đường duy nhất là phải đi làm thuê. Đó là sự lựa chọn an toàn nhất đối với nông dân trong lúc ruộng bỏ hoang”.

Ông Lê Văn Bé (ấp Ninh Hòa, xã Ninh Quới A, huyện Hồng Dân) thì cho biết: “Vụ lúa rồi tôi sạ 2 lần nhưng đều mất trắng, định làm liều sạ lần thứ ba nhưng mấy con tôi không đồng ý vì đã trễ thời vụ. Để vượt qua cơn khốn khó không làm được lúa, gia đình tôi đang kêu máy cuốc vào đào một cái ao nhỏ khoảng 1.000m2 trên diện tích đất trồng lúa để trồng năn. Dù biết rằng nuôi cá hay trồng năn với diện tích trên không thu nhập được bao nhiêu nhưng cũng có tiền chi tiêu trong gia đình.

Lúng túng trong chỉ đạo sản xuất

Qua khảo sát của chúng tôi, vụ lúa hè thu này trên địa bàn huyện có hơn 300 ha diện tích canh tác lúa bị bỏ hoang. Nguyên nhân dẫn tới tình trạng này được cho là do hậu quả của đợt hạn, mặn vừa qua làm cho nhiều diện tích đất canh tác của bà con bị nhiễm mặn, phèn dậy lên rất nghiêm trọng.

Đã vậy, việc cải tạo đất nhiều hộ nông dân không tính đến chuyện rửa mặn, tháo phèn nên khi xuống giống chỉ trong thời gian ngắn (từ 7 – 20 ngày) thì lúa bắt đầu có dấu hiệu vàng lá và chết dần mà không có cách nào cứu chữa. Cộng thêm hệ thống kênh mương thủy lợi tại một số địa phương không đảm bảo việc cung cấp, tiêu thoát nước kịp thời nên cả trăm ha lúa của người dân khi gieo sạ bị ngập úng mất trắng.

Tình trạng này tuy đã diễn ra từ nhiều năm nhưng công tác nạo vét kênh mương, sửa chữa, nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước ở những vùng ngọt ổn định trên địa bàn huyện Hồng Dân gần như dậm chân tại chỗ.

Ông Nguyễn Văn Liệt (ấp Vĩnh Thạnh, xã Vĩnh Lộc) cho biết: “Huyện, nhất là ngành nông nghiệp hàng năm phải dự báo cho nông dân những thuận lợi khó khăn trong sản xuất như thế nào, qua đó phải có kế hoạch đầu tư hệ thống kênh mương, thủy nông nội đồng, nhất là ở những cống phân ranh mặn, ngọt hạn chế tình hình xâm nhập mặn để người dân dân chúng tôi chủ động hơn trong sản xuất".

Với người nông dân tấc đất là tất vàng, bỏ hoang ruộng cũng đồng nghĩa với việc cuộc sống đối mặt với cái đói quay quắt.

Trước tình hình nông dân đang gặp khó khăn và lúng túng do không sản xuất lúa lẽ ra địa phương và ngành chức năng hướng dẫn nông dân bố trí cây trồng, vật nuôi để giải quyết những khó khăn thì họ không làm mà cứ để cho nông dân tự bơi là chính.

Khi chúng tôi đặt vấn đề về những giải pháp để giúp các hộ dân thì ông Nguyễn Thành Long, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Hồng Dân chỉ biết kêu than và đổ lỗi cho nông dân: “Thiếu vốn nên hiện nay nhiều công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện đã xuống cấp gây ảnh hưởng đến tình hình sản xuất của bà con trong thời gian qua.

Mặc khác, một số hộ dân không chấp hành đúng lịch trình thời vụ khi xảy ra thiên tai, dịch hại bà con hoàn toàn bị động nên chịu thiệt hại trắng nhiều diện tích lúa. Sắp tới, huyện sẽ tiến hành mở các lớp tập huấn để hướng dẫn bà con nông dân trong việc cải tạo đất đã bị nhiễm mặn cũng như việc chọn giống, phân thuốc phù hợp giúp bà con có vụ mùa bội thu”.