BOT - trách nhiệm và lợi ích
Hàng loạt dự án hạ tầng giao thông sử dụng trong thời gian ngắn đã xuống cấp trầm trọng, đặc biệt là các dự án đường cao tốc. Như vậy, lợi ích của người dân - là người phải đóng phí mỗi lần đi đường nằm ở đâu? Trách nhiệm giám sát của cơ quan quản lý như thế nào?
Thực tế cho thấy, không phải quốc gia nào cũng đủ ngân sách để đầu tư hạ tầng giao thông để người dân sử dụng miễn phí. Ở các nước đang phát triển ngân sách không dư dôi buộc nhà nước và chính quyền địa phương phát triển hạ tầng giao thông bằng hình thức xã hội hóa hoạt động đầu tư xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT). Trong nhiều năm qua Việt Nam áp dụng triệt để hình thức trên, cho nên nhìn chung bộ mặt giao thông đường bộ được thay đổi diện mạo khá nhanh về thẩm mỹ cũng như hiệu quả kinh tế. Người dân vui mừng vì có đường mới để đi mặc dù họ phải trả chi phí. Tuy nhiên bất cập ở chỗ nhiều “chiếc áo” mới được khoác lên lại không thật sự hoàn thiện vì không bao lâu các “chiếc áo” lần lượt nứt chỉ, tưa vải,… Lý giải cho tình trạng trên các chủ đầu tư biện hộ, vì trời mưa bão nhiều, nắng nóng lắm gây ra hiện tượng sụt lún, nứt nẻ, xuống cấp (!). Còn cơ quan quản lý gần như vô can. Mặn mà lắm cũng chỉ dừng lại ở mức tìm nguyên nhân và giải pháp khắc phục trước mắt.
Không ít ý kiến bày tỏ bức xúc, đường sá sử dụng không bao lâu bỗng dưng sự xuất hiện các ổ gà, ổ voi thế nhưng các trạm thu phí vẫn mọc lên theo mức độ dày đặc. Chưa hết, các dự án giao thông đường bộ BOT (xây dựng – kinh doanh - chuyển giao) đã và đang xảy ra tình trạng phí chồng phí trong hoạt động vận tải như: phí trên đầu phương tiện, phí BOT thông qua các trạm thu phí… Câu hỏi đặt ra, người dân phải trả phí giao thông bao nhiêu là hợp lý, bởi vì có nhiều tuyến đường thu mức phí quá cao? Trả lời thắc mắc này, một vị Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải cho rằng, trong quá trình xây dựng dự án BOT là có tính toán hết sức khoa học chứ không chỉ quan tâm đến quyền lợi của nhà đầu tư. Ngoài ra, Bộ Giao thông - Vận tải cũng yêu cầu, các nhà đầu tư BOT xem xét lại việc tăng phí để thu hút lượng khách, thay vì tăng phí mà không có xe đi. Song song đó, Bộ này cũng quyết định rà soát lại các trạm thu phí cả nước xuất phát từ những kiến nghị trạm thu phí dày đặc. 70 trạm BOT đang và sắp đi vào hoạt động có 11 trạm cần xem xét lại.
Không ai bỏ vốn đầu tư ra mà lại không có lợi nhuận nhưng lợi nhuận phải đi kèm với trách nhiệm bảo đảm chất lượng công trình, chất lượng dịch vụ cung cấp tương xứng mức phí hợp lý mà người dân phải chi trả.
