Cải cách công vụ, không thể chờ

Phiên họp Chính phủ. Ảnh: TTXVN.

Mà một trong những yếu tố trì trệ nói trên chính là chuyện tình trạng giấy phép con vẫn còn khá phổ biến dù rằng, ngay từ cuối nhiệm kỳ khóa XIII, khi mà Chính phủ đã được kiện toàn một bước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nói nhiều, đã yêu cầu: Kiên quyết loại bỏ tình trạng giấy phép con, loại bỏ cơ chế xin – cho.

Trên thực tế, theo như đánh giá của ĐBQH thì cử tri đánh giá cao và coi đâylà dấu hiệu tốt về sự thống nhất của tư duy, lời nói và hành động của Thủ tướng và các thành viên của Chính phủ. Nhưng, để cho xu hướng này phát triển đồng thời ngăn chặn không để tình trạng gây khó khăn cho môi trường kinh doanh, có lẽ Chính phủ còn khá nhiều công việc cần phải làm.

Một trong những việc ấy là, trong quá trình xây dựng, thực hiện các nghị định về điều kiện kinh doanh phải thường xuyên rà soát kiểm tra để tiếp tục loại bỏ các rào cản, loại bỏ tình trạng lồng các điều kiện của giấy phép con trong thông tư vào nghị định. “Cái mà người dân vẫn thường nói là nâng giấy phép con lên thành giấy phép cha, đồng thời ngăn chặn tình trạng ra các giấy phép con mới. Đồng thời, có cơ chế rõ ràng xử lý nghiêm các chủ thể đẻ ra giấy phép con.” –ĐB Tô Văn Tám nêu ra kiến nghị.

4 tháng làm việc của Chính phủ với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và các thành viên Chính phủ chưa phải là một thời gian đủ dài để có thể thay đổi mọi thứ vốn vẫn vận hành theo guồng quay cũ; nhưng rõ ràng, quyết tâm của Chính phủ thì cử tri và nhân dân đều thấy rõ. Vấn đề là, phải làm sao để quyết tâm biến thành hiện thực, chắc chắn nhưng không được quá chậm chạp để cộng đồng doanh nghiệp và người dân không nguội lạnh cảm hứng làm việc và cống hiến.

Trong phiên họp Chính phủ diễn ra vào hai ngày đầu tháng vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND các địa phương phải làm tốt, thực hiện nghiêm các Nghị quyết số 01, NQ 19, NQ 35, NQ 60, NQ phiên họp Chính phủ hàng tháng và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm điểm tình hình thực hiện.

Tập trung thực hiện các giải pháp tháo gỡ rào cản, vướng mắc, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân phát triển sản xuất, kinh doanh. Quyết liệt cải cách thủ tục hành chính gắn với xây dựng Chính phủ điện tử ở tất cả các ngành, các cấp.

Về phần các bộ ngành, địa phương cần tiếp tục “quyết liệt cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí thực hiện. Tăng cường thu hút đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài. Khuyến khích khởi nghiệp, phát triển doanh nghiệp. Tạo mọi thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh.”- Thủ tướng đề nghị.

Yêu cầu của Thủ tướng đã đi thẳng vào vấn đề vẫn còn tồn tại bấy lâu nay. Và, vấn đề về thủ tục hành chính, những rườm rà những khó khăn kiểu “một cửa nhiều khóa”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có lẽ cũng không lạ lẫm gì nhiều. Vì, ông từng kinh qua nhiều cương vị công tác từ địa phương đến trung ương và hiểu rõ những khó khăn của thủ tục hành chính. Có lẽ vì chính lý do này mà từ khi tuyên thệ nhậm chức, đây đã là một chương trình hành động nhận được sự ưu tiên của Thủ tướng.

Chính vì thế, trong tất cả các cuộc họp Chính phủ 4 tháng qua, Thủ tướng luôn luôn yêu cầu: Chấn chỉnh kỷ luật kỷ cương, tăng cường thanh tra, kiểm tra, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi công vụ. Xử lý nghiêm trách nhiệm đối với cán bộ, công chức vi phạm pháp luật, gây khó khăn, nhũng nhiễu cho người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, khen thưởng kịp thời đối với những cá nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ. Tăng cường phòng chống tham nhũng, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhũng nhiễu, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Bởi vì, thể chế cũng là do con người tạo nên. Nếu một con người chậm đổi mới, không nêu cao tinh thần trách nhiệm rõ ràng, con người ấy sẽ không đáp ứng được yêu cầu đổi mới. Mà, nhận thức về vai trò và trách nhiệm người đứng đầu lâu nay ở ta vẫn chỉ là sự hô hào khá chung chung theo kiểu “đề cao trách nhiệm người đứng đầu”.

Và, chỉ khi xác định trách nhiệm người đứng đầu thì mới nâng cao chất lượng của hệ thống, mới cải thiện nhanh môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và chỉ xác định rõ ràng trách nhiệm của người đứng đầu mới có cơ sở thực tiễn để hoàn thiện cơ chế quản lý, hạn chế và đẩy lùi tiêu cực liên quan đến tổ chức cán bộ, hoạt động của các cơ quan nhà nước.

Thực tế ở một số địa phương và cơ quan đã chứng minh vai trò của người đứng đầu, đã tạo ra những chuyển biến nhanh chóng theo hướng tích cực, được ghi nhận. Thực tiễn cũng chứng minh người đứng đầu một số địa phương, cơ quan, đơn vị quyền hạn rất lớn, gần như quyết định toàn bộ mọi vấn đề trong phạm vi địa phương, ngành, dù trực tiếp hay gián tiếp. Song, sau khi có vấn đề, thậm chí rất nghiêm trọng thì trách nhiệm chưa tương thích với quyền hạn đó.

Sự không tương thích giữa quyền và trách nhiệm dẫn đến nhiều hệ lụy, hàng đầu là lạm quyền và đùn đổ trách nhiệm cho tập thể hoặc cho người khác. Khi quyền lợi luôn gắn liền với nhau mà trách nhiệm không rõ thì tất yếu xảy ra tiêu cực trong thực thi công vụ. Tiêu cực xảy ra ở chính người đứng đầu sẽ sinh sôi, nảy nở nhanh hơn trong đời sống xã hội.

“Việc chưa xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cũng là một phần thể hiện sự lúng túng trong sự phân định thiếu rạch ròi giữa lãnh đạo tập thể và cá nhân chịu trách nhiệm, đây cũng là kẽ hở để tồn tại việc thành công là của tôi và thất bại là của chúng ta.”-ĐB Phan Văn Tường (Thái Nguyên) thẳng thắn nói. Mà, người đứng đầu cũng là con người.

Nhìn nhận một cách thẳng thắn, ĐB Phan Ngọc Thọ (Thừa Thiên-Huế) cho rằng, cải cách hành chính không phải từ trên Trời rơi xuống mà xuất phát từ thực tiễn, từ nhu cầu cấp thiết của công dân, của các tổ chức quốc tế. Như vậy, nút thắt cải cách hành chính chính là con người của nền hành chính công vụ còn khá nặng nề.

Chính vì thế, nhiều chuyên gia và ĐBQH đề nghị cần sớm có giải pháp đổi mới phương thức đánh giá đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước theo hướng đánh giá đa chiều, định số hóa kết quả đánh giá cán bộ, công chức theo nguyên tắc người dân, doanh nghiệp, thủ trưởng, đồng nghiệp, có thể đánh giá và định số hóa đánh giá công chức, viên chức.

Còn, trong cuộc tiếp xúc với cử tri TP Hồ Chí Minh mới đây, Chủ tịch nước Trần Đại Quang nhấn mạnh: “Sắp tới triển khai đề án một cách cơ bản hơn vấn đề tiền lương. Ngoài việc nguồn kinh phí ở đâu để giải quyết vấn đề này thì một trong những giải pháp rất quan trọng đó là phải tinh gọn bộ máy hành chính nhà nước và phải tiếp tục giảm biên chế để làm sao xây dựng bộ máy hành chính của nhà nước tinh, gọn, chất lượng, không cồng kềnh. Chỉ có như thế chúng ta mới giải quyết cơ bản được vấn đề tiền lương”.

Vậy là những vị lãnh đạo cấp cao của Nhà nước đã thực sự đưa ra thông điệp về cải cách hành chính gắn với nâng cao chế độ trách nhiệm mà chủ yếu là trách nhiệm người đứng đầu. Giờ là lúc các công chức cần gắng sức đóng góp cho nền công vụ phục vụ.