Cắm cọc chống giặc... thủy

Không chỉ ảnh hưởng kế sinh nhai

Theo khảo sát của các tổ chức quốc tế về biến đổi khí hậu (BĐKH), hiện Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là nơi cư trú của 17 triệu người và là vùng canh tác nông nghiệp quan trọng nhất của Việt Nam. Sản lượng lúa gạo của đồng bằng sông Cửu Long chiếm 55% tổng sản phẩm lúa gạo của cả nước.

Tuy nhiên, Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ) chỉ ra rằng, ĐBSCL hiện đang phải đối mặt với các mối đe dọa do hậu quả của việc BĐKH. BĐKH dẫn đến tình trạng nước biển dâng cao khiến 38% diện tích ĐBSCL có nguy cơ bị nước biển nhấn chìm vào năm 2.100. Đáng lưu ý, hiện một số khu vực ven bờ đang bị xâm thực nghiêm trọng (khoảng 30m mỗi năm), rừng ngập mặn dọc theo bờ biển bảo vệ đất liền khỏi bão, lũ, xâm nhập mặn... bị suy giảm nghiêm trọng.

Cũng theo khảo sát của GIZ, việc nhiều vùng đất ven biển bị xâm nhập mặn sâu vào đất liền đã khiến việc canh tác, nuôi trồng thủy sản của người dân vùng ven biển gặp nhiều khó khăn, thậm chí không thể nuôi con gì, trồng cây gì để nuôi sống bản thân và gia đình.

“Trước khi có sự hỗ trợ của GIZ và một số tổ chức quốc tế khác trong việc tạo hàng rào chắn sóng, tăng diện tích rừng ngập mặn để bảo vệ đất liền, có những nơi trong tỉnh Kiên Giang bị xâm nhập mặn sâu vào đất liền tới 50km. Vì thế việc nuôi trồng thủy sản của người dân hết sức khó khăn...” - ông Nguyễn Tín, Phó Giám đốc BQL rừng Hòn Đất - Kiên Hà (thuộc Sở NN&PTNT Kiên Giang) cho biết.

Hiệu quả thiết thực

Nguy cơ tiềm ẩn mà các tổ chức quốc tế về BĐKH chỉ ra chính là lý do để Chính phủ Đức, Úc và Việt Nam cùng chung tay hợp tác thực hiện Chương trình Quản lý tổng hợp vùng ven biển (ICMP), nhằm giúp vùng ven biển ĐBSCL chống chịu tốt hơn với BĐKH và các thay đổi khắc nghiệt của môi trường. ICMP hướng tới tiếp cận liên ngành: Nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp..., đưa ra các kinh nghiệm quản lý, giải pháp kỹ thuật, nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu tác động xấu tới môi trường cho người dân, giúp họ có cách ứng xử phù hợp hơn trong việc bảo vệ môi trường, bảo vệ bờ biển ngăn xâm nhập mặn.

Bắt đầu từ năm 2009, GIZ đã phối hợp với Sở NN&PTNT Kiên Giang, lập các dự án tạo hàng rào chắn sóng, phục hồi rừng ngập mặn tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh. Đơn cử như ở ấp Vàm Rầy, dự án do GIZ tài trợ đã tạo được 1,4km rào chắn sóng bằng gỗ tràm, trở thành lá chắn hữu hiệu chống sự xâm thực cũng như xâm nhập mặn vào đất liền. “Nhờ có hàng rào cừ tràm mà rừng ngập mặn ở ấp Vàm Rầy và một số nơi đã được phục hồi đáng kể, giúp bảo vệ đê bao an toàn, đẩy lùi xâm nhập mặn ra xa. Riêng ở ấp Vàm Rầy đã đẩy lùi xâm thực ra hơn 60m so với năm 2011...” - ông Tín cho hay.

Nếu như trước năm 2009, người dân ấp Vàm Rầy khốn đốn vì nạn xâm nhập mặn vào sâu tới 500m, sóng đánh vỡ đê bao do rừng ngập mặn suy giảm khiến nước biển tràn vào cuốn phăng tôm cá, làm chết hàng trăm ha canh tác, thì nay hình ảnh đó không còn nữa. Người dân đã có thể canh tác và nuôi trồng một năm hai vụ, trong đó một vụ tôm và một vụ lúa.

Trao đổi với PV Báo Đại Đoàn Kết, Phó Giám đốc BQL rừng Hòn Đất - Kiên Hà cho biết, từ mô hình dự án tạo hàng rào chắn sóng, giữ bùn, phục hồi rừng ngập mặn do GIZ tài trợ ở ấp Vàm Rầy, các ban ngành của tỉnh Kiên Giang đang tiếp tục nhân lên tại nhiều địa phương khác trong tỉnh. “Kế hoạch tới năm 2020 của chúng tôi là sẽ triển khai hàng rào chắn sóng dọc bờ biển Kiên Giang, phát triển thêm 610 ha bảo vệ đất liền, trong đó có 100 ha gây bồi tạo bãi và 510ha rừng ngập mặn (247ha mắm, 234ha đước và một số cây ngập mặn khác). Hy vọng tấm lá chắn thiên nhiên này sẽ bảo vệ đất liền không bị xâm thực, xâm nhập mặn, ổn định đời sống người dân...” - ông Tín nói.

Như vậy là với sự chung tay hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Đức, Úc... hàng loạt dự án lập hàng rào chắn sóng, phát triển rừng ngập mặn nằm trong Chương trình ICMP đã đang và sẽ được triển khai hiệu quả, mang lại sinh kế cho người dân vùng ven biển, giảm nhẹ thiên tai do BĐKH.