Cảm xúc nhiệt đới trong tranh sơn mài Phạm Trà My

Mộng nhiệt đới giới thiệu 37 tác phẩm sơn mài được Phạm Trà My sáng tác trong giai đoạn 2018- 2025. Triển lãm mở ra một không gian hội họa giàu cảm xúc, nơi thiên nhiên nhiệt đới trở thành hình ảnh biểu tượng cho đời sống nội tâm, ký ức và những giấc mơ thầm lặng.

Sinh năm 1986, Phạm Trà My tốt nghiệp ngành Hội họa Hoành tráng thuộc Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội nhưng lại lựa chọn sơn mài làm chất liệu để gắn bó. Sơn mài có thời gian sáng tác lâu hơn các thể loại khác, chưa kể còn ấn chứa những may rủi từ nhiều yếu tố mà họa sĩ không kiểm soát hết được. Nhưng những đặc tính đó là thu hút Trà My. Sơn mài trở thành người bạn đồng hành để cô rèn luyện tính nhẫn đại, hun đúc nội lực sáng tạo đồng thời nuôi dưỡng niềm tin bền bỉ vào khả năng khai mở những chiều sâu nghệ thuật.

Mười năm gắn bó với sơn mài cũng là thời gian Trà My vừa học vừa hoàn thiện các kỹ thuật cần thiết. Cô học hỏi qua bạn bè, tham dự các khóa đào tạo ở làng nghề, đến bảo tàng xem tranh… Trà My chia sẻ: “Chưa chắc kinh nghiệm của mọi người đã áp dụng được cho mình, qua quá trình trải nghiệm, luyện tập hằng ngày, tôi dần phát lộ ra bản ngã của mình. Đầu tiên tôi xác định là thợ nắm vững kỹ thuật rồi dần dần đưa những sáng tạo nghệ thuật vào”.

Với quan niệm “vẽ tranh như một cách trang trí cho tâm hồn”, hội họa trở thành không gian trú ẩn cho cảm xúc và những mộng tưởng riêng tư của Phạm Trà My. Chọn thế giới tự nhiên làm chủ đề chính, các tác phẩm được kiến tạo từ một thế giới mơ mộng nơi hoa lá, cây cỏ, muông thú, núi sông liên tục lặp lại, đan cài và đồng hiện trong khu vườn của ký ức và mộng tưởng. Nữ họa sĩ Nguyễn Ngọc Đan- người bạn lâu năm của Trà My nhận định: “Hội họa của Phạm Trà My giàu tính trang trí và hoa mỹ gợi liên tưởng đến trào lưu Tân Nghệ thuật (Art Nouveau). Tuy nhiên, sơn mài của My mang bản sắc riêng với sắc màu rực rỡ, hình cách điệu và đường nét đậm sắc thái Á Đông. Hơi hướng biểu tượng trong tranh My đặc trưng bởi sự lãng đãng vô định trong cách tạo hình với những lớp hình chồng lấp, hình nọ đặt trên hình kia tạo hiệu ứng thị giác đa tầng”.

Thiên nhiên trong tranh Phạm Trà My được thể hiện bằng ngôn ngữ trang trí rực rỡ với nhiều sắc thái: xanh của phẩm, đỏ của son, ánh vàng, ánh bạc óng ả. Nhưng tông màu chủ đạo vẫn là ấm nóng, ở đó lá cây trở thành những đốm lửa, rừng cây là một đám cháy của cảm xúc. Vì thế mà họa sĩ Lý Hùng Anh cho rằng My là một người mơ mộng với sơn mài, “lấy hạn chế của màu sắc trong tranh sơn mài làm mục đích, thước đo sự cần mẫn của bản thân, tự thách thức mình”.

Có thể sự thiên vị về màu sắc trong tranh My khiến người xem nhầm tưởng thành hạn chế. Nhưng cô cho biết mình có thể thể hiện được mọi màu sắc như mong muốn, miễn là dành cho tranh đủ thời gian. Tất nhiên không tránh khỏi đôi khi muốn vẽ màu đỏ nhưng lại ra màu nâu, do tác động của thời tiết, nhưng: “Tôi rèn cho mình tính kiên nhẫn, nên sẽ làm đến bao giờ đạt đúng màu sắc mình muốn mới thôi”. Hạn chế mà cô đang tìm cách khắc phục lại chính là thể hiện hai sắc độ đen trắng. “Cũng một phần do tôi thích màu sắc nên chưa dành đủ thời gian cho đơn sắc”, My cho biết. Trà My trung thành với nguyên liệu truyền thống. Tranh của cô sử dụng 100% sơn ta.

Phạm Trà My vẫn tiếp tục đặt ra những thách thức cho bản thân. Tương lai cô muốn tranh mình có độ phẳng hoàn hảo. “Tiêu chuẩn bóng tôi làm được, nhưng phẳng đét không có gợn lên thì tôi chưa. Mà cũng không biết có thể làm được không. Đây có thể coi là sự thiếu sót của tôi so với các tiền bối”. Trà My không bằng lòng với những dấu mốc mà cô thể hiện trong triển lãm đầu tay. Sơn mài sẽ còn tiếp tục vẫy gọi My vươn tới những đỉnh cao mới về kỹ thuật. “Đó là đỉnh cao tôi muốn phấn đấu để đạt tới chứ không phải đỉnh cao của một ai,” My khẳng định.

Mộng nhiệt đới mời gọi người xem bước vào khu vườn cảm xúc, nơi vẻ đẹp, nỗi buồn và sức sống bền bỉ cùng tồn tại trong trạng thái dịu dàng và mơ mộng. Triển lãm diễn ra tại tầng 2, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội từ chiều 20/1 đến 27/1.