Cán bộ 'ba xin'!

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.

Có thể nói Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hiểu rất rõ tình trạng này, nên ông đã trăn trở chia sẻ: “Người ta nói với tôi rất nhiều lần rằng, anh nói rất đúng, nhưng hệ thống của anh có chuyển không, có thực sự phục vụ nhân dân tốt hơn không? Hay là ở dưới một bộ phận cán bộ, công chức vẫn cứ nhũng nhiễu. Nếu chỉ hô ở trên, rồi đến cấp tỉnh, còn lại ở dưới không chuyển thì không được”.

Câu chuyện về đoàn xe của Thủ tướng trên phố cổ Hội An gây nên nhiều sự hiểu lầm của dư luận được người đứng đầu Chính phủ đưa ra công khai, minh họa cho những trăn trở của ông về việc không phải lúc nào guồng máy giúp việc cũng vận hành như mong muốn của ông. “Thủ tướng đã đi bộ trước hàng cây số rồi, nên không biết.

Nhưng khuyết điểm đó vẫn có trách nhiệm của Thủ tướng trong việc quán xuyến, cũng phải xin lỗi người dân để người dân thông cảm”. Ông đồng thời yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị phải quán xuyến công việc thuộc ngành mình, địa bàn mình để phục vụ nhân dân tốt nhất.

Điều đáng ghi nhận ở đây là mặc dù việc đoàn xe đi vào phố cổ ngoài ý muốn của Thủ tướng và ông không hề biết về chuyện này nhưng người đứng đầu Chính phủ đã không thoái thác trách nhiệm. Ông thừa nhận để xảy ra câu chuyện đáng tiếc làm bức xúc dư luận đó có một phần trách nhiệm của ông. Do vậy, Thủ tướng có bổn phận phải xin lỗi dân về điều này.

Có ý kiến cho rằng, một chuyện nhỏ như vậy việc gì phải đích thân Thủ tướng nhận trách nhiệm và xin lỗi dân. Tuy nhiên, đông đảo dư luận nhân dân đánh giá cao và bày tỏ sự đồng tình trước thái độ cầu thị và tinh thần trách nhiệm trước nhân dân của người đứng đầu Chính phủ. Điều đó khiến người ta nhớ lại lời căn dặn từ nhiều thập kỷ trước của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cán bộ, đảng viên không những là người lãnh đạo quần chúng mà còn phải luôn xác định mình là đày tớ, là công bộc, là người phục vụ lợi ích của nhân dân”.

Đày tớ của nhân dân, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng có nghĩa là: “Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân rét là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân ốm là Đảng và Chính phủ có lỗi”. Cán bộ, đảng viên không những phải “yêu dân”, “kính dân”, mà còn phải biết ơn nhân dân vì chúng ta (cán bộ, đảng viên) phải biết rằng: “cơm chúng ta ăn, áo chúng ta mặc, vật liệu chúng ta dùng, đều do mồ hôi nước mắt của nhân dân mà ra”. Đày tớ của nhân dân, đó là những người: “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh”.

Chính phủ, hay bất kỳ quan chức nào trong bộ máy chính trị, chính quyền làm dân hiểu lầm hay làm dân phiền lòng tức là đã có lỗi với dân. Việc nhận trách nhiệm, giải trình và xin lỗi dân cùng với tinh thần cầu thị, khắc phục hậu quả chính là thực hiện nghiêm chỉnh nhất tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh.

Với tư duy cụ thể, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ít khi nói chung chung, ông từng yêu cầu bộ máy chính quyền các cấp phải biết trân trọng và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả từng đồng tiền thuế của nhân dân. Yêu cầu đó của người đứng đầu Chính phủ cho thấy nhãn quan vừa thực tế vừa sâu sắc, mà nếu cả guồng máy do ông điều hành thực hiện nghiêm túc sẽ mang lại rất nhiều lợi ích lớn lao, thiết thực cho đất nước và nhân dân.

Hãy nhớ tới các dự án nghìn tỷ đồng vẽ ra rồi đắp chiếu, hàng chục ngàn tỷ đồng bị thất thoát ở các tập đoàn kinh tế nhà nước, hàng ngàn tỷ đồng mất tăm do tham nhũng không thu hồi lại được bao nhiêu, và hàng trăm, hàng ngàn khoản chi tiêu lãng phí do thiếu trách nhiệm với tiền thuế của dân mỗi ngày, mỗi giờ từ trung ương tới địa phương…

Hãy nhớ tới những món nợ công mà mỗi người Việt Nam đang phải gánh vác và nhiều thế hệ tương lai, con cháu chúng ta còn phải tiếp tục gánh vác… Ta sẽ nhận ra giá trị cốt lõi của đòi hỏi mỗi công chức nhà nước phải coi trọng từng đồng tiền thuế của nhân dân ngay từ bây giờ, không thể chậm trễ.

Tuy nhiên, hệ thống đang tồn tại một vấn nạn mà chính Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng thừa nhận. Đó là bộ máy hành chính đang quá cồng kềnh, kém hiệu lực, hiệu quả; cán bộ không làm gương, lại còn nhũng nhiễu, tiêu cực, quan liêu, không sát dân, không phục vụ sự phát triển. Do vậy, trong vận hành của hệ thống đôi khi đã xảy ra không ít hiện tượng “trên bảo dưới không nghe”, khiến cho nhiều tư tưởng, chỉ đạo, mục tiêu tốt đẹp từ chủ trương trong quá trình thực hiện đã bị chệch hướng và biến dạng gây bức xúc cho dân.

Nói về công tác cán bộ, Thủ tướng cho rằng đây là khâu yếu nhất trong cải cách hành chính. “Cán bộ liêm chính, phục vụ nhân dân. Anh cải cách trời, cải cách thủ tục nhiều, nhưng cán bộ vẫn là vấn đề quyết định. Cán bộ chính là người thực hiện. Bộ máy đông mà chúng ta không mạnh thì cải cách bằng cách nào?”.

Nhắc đến mục tiêu xây dựng Chính phủ kiến tạo, hành động, phục vụ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu mọi cán bộ phải là công bộc, phục vụ được dân hài lòng, biết lo cho dân và doanh nghiệp thì dân vui, yên tâm sản xuất kinh doanh, đất nước thịnh cường; không hình sự hoá vấn đề kinh tế, dân sự. Thủ tướng nhấn mạnh, cán bộ phải giỏi, có đạo đức, có tâm phục vụ nhân dân và phải luôn nhớ “3 xin” là “xin chào, xin cảm ơn và xin lỗi”.

Để guồng máy vận hành thống nhất có lẽ phải bắt đầu từ việc thống nhất tư tưởng, nhận thức về vai trò, trách nhiệm công vụ, trách nhiệm giải trình của mỗi cán bộ công chức trong guồng máy. Bắt đầu cũng phải hết sức cụ thể, từ việc nhỏ nhất, từ những thói quen ứng xử hàng ngày với dân, như Thủ tướng nhấn mạnh “3 xin”.

Tuy nhiên, về lâu dài cần phải luật hóa các quy chuẩn về hành vi công vụ, trách nhiệm giải trình của công chức thật cụ thể, công khai, minh bạch với tinh thần công chức chỉ được làm những điều mà pháp luật cho phép, mọi hành vi công vụ là để phục vụ dân, dưới sự giám sát của nhân dân.