Cạn nghĩ hay hám lợi?

Hồ Thành Công nhìn từ trên cao (Ảnh: Zing).

Lý giải cho đề xuất này, đại diện Công ty CP đầu tư và phát triển đô thị Việt Hưng cho rằng, đây là phương án táo bạo song được nhiều hộ dân chấp thuận, vì họ không phải dời đi tạm cư nơi khác, lại tận mắt chứng kiến nhà tái định cư được xây dựng như thế nào, chất lượng ra sao.

Đại diện Công ty CP đầu tư và phát triển đô thị Việt Hưng còn nhấn mạnh: Khi mà các hộ dân đồng thuận thì sẽ rất thuận lợi trong công tác di dời giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ dự án...

Một lý do khác mà Công ty CP đầu tư và phát triển đô thị Việt Hưng đưa ra lý giải cho đề xuất lấp hồ Thành Công để xây nhà tái định cư là: Cải tạo chung cư cũ trên “đất vàng” mà chỉ cho xây nhà 24 tầng thì chắc chắn không thể cân đối tài chính để thực hiện.

Nói vòng vo có thể nhiều người sẽ không hiểu vì sao chủ đầu tư lại nói không thể cân đối tài chính, ngắn gọn là nếu chỉ cho Công ty CP đầu tư và phát triển đô thị Việt Hưng xây nhà 24 tầng thì họ sẽ không thể thu lãi khủng trong việc đầu tư cải tạo chung cư cũ nát.

Mặc dù đại diện Công ty CP đầu tư và phát triển đô thị Việt Hưng đã rất “khéo ăn, khéo nói” ẩn đi cái ý tứ đó, song bất cứ ai nghe câu chuyện trên đều “phách vị” ra rằng, chủ đầu tư đang muốn mặc cả với chính quyền thành phố Hà Nội để kiếm chác được nhiều lợi hơn trong câu chuyện cải tạo chung cư cũ tại Khu tập thể Thành Công.

Đương nhiên ai cũng biết việc xã hội hóa cần phải đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Song, trong trường hợp này chủ đầu tư đang muốn được hưởng lợi nhiều hơn Nhà nước và người dân.

Vì sao nói vậy? Chỉ cần làm phép tính đơn giản sẽ ra ngay vấn đề. Hiện, Khu tập thể Thành Công có 67 chung cư cũ trên tổng số 23 ha. Các chung cư cũ có cái 2 tầng, có cái 5 tầng... nhưng thôi cứ tạm coi toàn bộ 67 chung cư đó đều cao 5 tầng thì chủ đầu tư phải bố trí tái định cư tại chỗ cho người dân tổng cộng là 335 tầng. Chiếu theo quy hoạch mà UBND TP Hà Nội đã cho phép chủ đầu tư xây dựng mỗi tòa nhà là 24 tầng, thì Công ty CP đầu tư và phát triển đô thị Việt Hưng sẽ mất gần 14 tòa nhà mới xây để bố trí tái định cư tại chỗ cho người dân (khoảng 20,8%).

Có thể chủ đầu tư sẽ không phục và nói rằng không thể làm phép tính cơ học như vậy, bởi còn phải đầu tư tầng hầm, đường nội bộ, diện tích mỗi căn hộ tái định cư sẽ lớn hơn căn hộ cũ của người dân...

Vâng, vậy thì chúng ta cùng tính thêm các phần phát sinh đó. Về đường nội bộ thì hiện hầu như đã khá đầy đủ, chỉ phải cải tạo chứ không phải đầu tư từ đầu như những khu đô thị mới hình thành.

Về diện tích các căn hộ bố trí tái định cư tăng lên và tầng hầm thì có thể cộng thêm 20% nữa, tổng cộng chủ đầu tư mới chỉ phải chi ra 40,8% doanh thu. Cuối cùng cộng thêm khoản đầu tư công viên cây xanh nữa thì chủ đầu tư vẫn còn khoảng 50% doanh thu. Với mảnh “đất vàng” tại trung tâm Thủ đô đó thì 50% doanh thu sẽ là bao nhiêu thì ai cũng có thể tính được.

Đó là bàn về việc đảm bảo lợi ích doanh nghiệp. Còn việc nếu lấp hồ Thành Công xây nhà tái định cư tại chỗ thì người dân sẽ ủng hộ thì đương nhiên rồi. Người dân đồng thuận không chỉ đơn giản như chủ đầu tư nói là ở gần thì có thể “giám sát” chất lượng công trình nhà tái định cư, mà hơn thế là nhiều người dân không muốn hoặc không chịu đánh đổi căn nhà mình đang ở nơi “đất vàng” phồn hoa đô hội, để chuyển đến ở một nơi không sầm uất náo nhiệt như nơi ở cũ, thậm chí kiếm ăn cũng khó hơn...

Song, vấn đề ở chỗ là phải hài hòa được lợi ích của 3 nhà, nếu chỉ được cho doanh nghiệp và người dân trong những chung cư cần cải tạo mà gây tổn hại đến lợi ích của Nhà nước và cộng đồng xã hội thì cũng không thể coi đó là giải pháp hiệu quả được. Lợi ích của công đồng xã hội ở đây là gì? Chẳng cần phải lý giải thì mọi người đều biết các hồ, ao, sông, ngòi... đều là những chiếc “điều hòa nhiệt độ thiên nhiên” giúp cân bằng sinh thái, đảm bảo môi trường sống trong lành cho toàn bộ cư dân. Nếu có bao nhiêu hồ đều lấp hết để xây nhà thì Hà Nội sẽ ra sao đây?

Còn lợi ích của Nhà nước ở đây là gì? Đơn giản thôi, đó là việc thuận tiện trong công tác quản lý trật tự đô thị, giao thông, môi trường sống... Vấn đề của Thủ đô hiện nay đang là sự quá tải về tất cả các mặt: Giao thông, bệnh viện, trường học...

Chẳng phải Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh cần có cái nhìn dài hạn, không được cấp phép xây nhiều nhà cao tầng trong nội đô để giảm tải sự tăng dân số cơ học đó sao?

Vậy nếu chính quyền Hà Nội mà thuận theo yêu sách của chủ đầu tư nâng chiều cao các tòa nhà lên 45 tầng thì không chỉ là chống lại lệnh Thủ tướng, mà còn tự gây khó cho mình cho công tác quản lý và đảm bảo an sinh xã hội.

Hà Nội có khoảng gần 1.300 chung cư cũ được xây dựng từ 1960-1990 cần được cải tạo. Song, theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Hùng, dù rất quyết tâm, đồng thời có sự chỉ đạo sát sao từ Trung ương, nhưng công tác cải tạo chung cư cũ của Thủ đô tới nay mới chỉ được 1%, vẫn còn hơn 1.200 nhà chung cư cũ chưa được “sờ” đến.

Ngay cả như vậy cũng không thể vì nôn nóng “lập thành tích” đẩy nhanh tiến độ cải tạo chung cư cũ trên địa bàn thành phố mà có thể xuê xoa, gật bừa, ký ẩu cho phép các chủ đầu tư làm những điều không tưởng, tạo tiền lệ xấu trong xã hội, đồng thời khó bề kiểm soát, quản lý trật tự đô thị.