Cân nhắc tuyển sinh lớp 10 bằng học bạ

Các phương án đều không phải “chiếc đũa thần”

Là giáo viên có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy ở bậc THPT, cô Nguyễn Hồng - giáo viên Trường THPT Mỹ Đức C (Hà Nội) cho rằng, đề xuất bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và chuyển sang xét tuyển bằng học bạ là vấn đề đang nhận được sự quan tâm lớn của xã hội trong bối cảnh số lượng học sinh ngày càng tăng, trong khi chỉ tiêu vào các trường THPT công lập tại nhiều địa phương vẫn còn hạn chế.

Theo cô Hồng, áp lực tuyển sinh lớp 10 hiện nay là rất lớn, nhất là tại các đô thị đông dân khi nhiều trường công lập có tỷ lệ chọi cao. Trong khi đó, không phải gia đình nào cũng có điều kiện cho con theo học trường tư thục hoặc quốc tế, nên nhu cầu vào trường công lập luôn rất lớn. Thực tế ở một số địa phương, nhiều học sinh không trúng tuyển vào THPT đã lựa chọn đi làm sớm thay vì tiếp tục học nghề hoặc học chương trình giáo dục thường xuyên. Theo cô, ở độ tuổi 15 - 16, các em vẫn cần được học tập, rèn luyện để hoàn thiện kiến thức, kỹ năng và nhân cách trước khi bước vào thị trường lao động.

Từ thực tế giảng dạy ở bậc THPT, cô Hồng cho biết nhiều học sinh bước vào lớp 10 với nền tảng kiến thức còn hạn chế, đặc biệt ở các môn học cơ bản. Điều này gây khó khăn cho quá trình dạy học, đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trong tương lai. Thay vì chỉ tập trung vào việc bỏ thi hay xét học bạ, cần có những giải pháp căn cơ hơn như đầu tư mở rộng mạng lưới trường công lập, đa dạng hóa các loại hình giáo dục và bảo đảm cơ hội học tập phù hợp cho mọi học sinh. Bên cạnh đó, vẫn cần duy trì một hình thức đánh giá đầu vào nhất định để bảo đảm học sinh có đủ năng lực tiếp tục theo học bậc THPT.

“Mục tiêu của tuyển sinh lớp 10 không chỉ là phân luồng học sinh mà còn phải góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Vì vậy, điều quan trọng nhất là bảo đảm sự công bằng, thực chất và hiệu quả của quá trình tuyển sinh” - cô Hồng nhấn mạnh.

Giải bài toán trường lớp và phân luồng

Trao đổi về đề xuất giảm áp lực, tiến tới bỏ thi tuyển sinh lớp 10, ông Lê Đình Chiến - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Thanh Oai B (Hà Nội) cho rằng, đây là xu hướng phù hợp nhưng để thực hiện được cần rất nhiều điều kiện đi kèm.

Theo ông Chiến, dưới góc độ của người làm giáo dục, việc bỏ thi không đơn giản chỉ là dừng một kỳ thi mà liên quan đến bài toán tổng thể về cơ sở vật chất, quy mô trường lớp, đội ngũ giáo viên và công tác phân luồng học sinh. “Muốn bỏ thi thì trước hết phải bảo đảm đủ điều kiện học tập cho học sinh. Trong khi đó hiện nay, đặc biệt ở Hà Nội, tốc độ tăng dân số cơ học rất lớn, nhiều khu vực trường lớp vẫn còn quá tải. Việc xây thêm trường hay bổ sung đội ngũ giáo viên không thể thực hiện trong một sớm một chiều” – ông Chiến nói.

Theo thầy Chiến, bản chất của việc “bỏ thi tuyển sinh” là giảm áp lực đầu vào cho học sinh, chứ không có nghĩa là bỏ hoàn toàn việc đánh giá trong quá trình học tập. Trong giáo dục vẫn cần các hình thức kiểm tra, đánh giá để theo dõi mức độ hoàn thành chương trình học của học sinh. Việc bỏ kỳ thi tuyển sinh là một câu chuyện khác. Nếu mở rộng quy mô tuyển sinh THPT công lập quá nhanh trong khi chưa tính toán kỹ bài toán dân số và phân luồng sẽ dễ dẫn tới mất cân đối hệ thống giáo dục. “Nếu đầu tư quá lớn để đáp ứng giai đoạn cao điểm dân số nhưng sau này quy mô học sinh giảm xuống thì sẽ gây lãng phí rất lớn. Đây là bài toán không chỉ của riêng ngành giáo dục mà còn liên quan đến quy hoạch dân số và phát triển đô thị” – ông Chiến nhận định.

Bên cạnh đó, theo ông Chiến, việc phân luồng học sinh sau THCS vẫn là yêu cầu cần thiết. Nếu tất cả học sinh đều tập trung vào hệ THPT công lập thì các trường nghề, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên sẽ gặp khó khăn trong tuyển sinh. “Quan điểm của tôi là ủng hộ giảm áp lực thi cử, nhưng để bỏ thi thì cần thay đổi đồng bộ từ cơ sở vật chất, nhận thức xã hội đến định hướng phân luồng học sinh” - ông Chiến nhấn mạnh.

Theo đó, thay đổi nhận thức xã hội về học nghề, học ngoài công lập hay các hướng đi khác sau THCS là quá trình lâu dài, cần được tuyên truyền liên tục và đồng bộ từ nhiều phía.