Cảnh báo lừa đảo đổi tiền mới dịp Tết Nguyên đán

Tết là thời điểm nhu cầu đổi tiền mới để lì xì đầu năm tăng cao. Trên nhiều hội nhóm Facebook và các nền tảng trực tuyến, hàng trăm bài đăng quảng cáo dịch vụ đổi tiền với cam kết “tiền mới nguyên seri”, “giao tiền tận nơi” xuất hiện mỗi ngày. Tuy nhiên, hoạt động này thực chất là thị trường ngầm bất hợp pháp, diễn ra phần lớn ngoài hệ thống ngân hàng chính thức.

Hiện nay trên thị trường, mức phí đổi tiền “nóng” với các mệnh giá lớn như 200.000 đồng hay 500.000 đồng, phí đổi dao động khoảng 3–3,5%, còn tiền mệnh giá nhỏ như 10.000–20.000 đồng có thể bị thu phí tới 10–25% hoặc hơn.

Tại một trang Facebook chuyên đổi tiền mới, một người đăng nhu cầu đổi mỗi mệnh giá 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng và 200.000 đồng, mỗi loại một tệp. Chỉ sau vài phút, hàng loạt bình luận chào mời xuất hiện với mức phí chung khoảng 8%. Riêng tiền mệnh giá 1.000 đồng, nhiều đầu mối báo mức phí lên tới 1,2 lần, tức đổi 100.000 đồng phải trả thêm 120.000 đồng, với lý do “tiền hiếm, gần như không còn lưu thông”.

Điều này gây tăng nguy cơ lừa đảo khi người dân chuyển tiền cọc hoặc bị chiếm tài khoản. Chuyên gia an ninh mạng cảnh báo, đánh trúng tâm lý muốn đổi được tiền mới, tiền đẹp của nhiều người, các đối tượng lừa đảo còn có thể áp dụng một chiêu thức lừa đảo tinh vi hơn. Mục đích là để chiếm đoạt toàn bộ số tiền trong tài khoản của nạn nhân. Theo ông  Vũ Việt Tiến (chuyên gia an ninh mạng, Công ty An ninh mạng Quốc gia Việt Nam), kịch bản của năm 2026 là lượng tiền lẻ, tiền mới khan hiếm, nên để có thể đổi tiền lẻ, tiền mới, người dân cần đặt chỗ trước. Kẻ xấu sẽ gửi mã QR, đường link lạ để lừa người dân click vào, yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân. Những đường link lạ có thể bị kẻ xấu đính kèm các loại mã độc để khi người dân ấn vào sẽ bị chiếm quyền điều khiển thiết bị thông minh của người dân, từ đó lấy sạch tiền trong tài khoản. "Người dân cần hết sức cẩn trọng khi tham gia loại giao dịch này", ông Tiến khuyến cáo.

Cơ quan công an cũng cảnh báo người dân cần hết sức cẩn trọng với các dịch vụ đổi tiền tự phát, bởi ngoài nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tiền, còn có thể tiếp tay cho tội phạm in ấn lưu hành tiền giả và vướng vòng lao lý.

Về mặt pháp lý, luật sư Lê Minh Tuấn khẳng định cá nhân hay tổ chức không có chức năng đổi tiền để kinh doanh là vi phạm pháp luật. Hành vi này có thể bị xử phạt hành chính từ 20–40 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP, và nếu lợi dụng để lừa đảo hoặc trà trộn tiền giả, người vi phạm còn có thể bị xử lý hình sự với mức phạt lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân tùy mức độ.

Bên cạnh rủi ro pháp lý, môi trường giao dịch trôi nổi trên mạng còn ẩn chứa các chiêu trò lừa đảo. Không ít người dân đã phản ánh về việc chuyển khoản đặt cọc rồi bị cắt liên lạc, nhận tiền không đủ số lượng, hoặc nghi ngờ nhận phải tiền giả sau khi hoàn thành giao dịch.

Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường cung ứng tiền mặt dịp Tết, đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân về tiền lưu thông và tiền lẻ, đồng thời nâng cao việc giám sát để ngăn chặn tình trạng tuồn tiền mới ra ngoài thị trường để trục lợi.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên tìm đến các kênh đổi tiền chính thống như ngân hàng, tránh giao dịch với các đối tượng trên mạng xã hội, và cân nhắc lựa chọn các hình thức lì xì an toàn như ví điện tử, chuyển khoản kèm lời chúc để giảm thiểu rủi ro cả về pháp lý lẫn tài sản trong dịp Tết.