Cảnh báo nóng với ngộ độc từ món cá ủ chua

Liên tiếp các ca ngộ độc

Mới đây (ngày 7/3), sau khi ăn cá ủ chua, 3 bệnh nhi HNT (15 tuổi), HQB (11 tuổi) và HQN (7 tuổi, cùng trú xã Phước Năng, TP Đà Nẵng) xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, yếu cơ, khó nuốt và nhanh chóng chuyển biến nặng phải cấp tốc đưa đi cấp cứu tại bệnh viện. Trước đó, ngày 9/3, địa phương này có 5 người phải nhập viện, trong đó có trường hợp hôn mê, phải thở máy, điều trị tích cực.

Còn trước đó nữa là vào tháng 3/2023, chỉ trong 10 ngày, tại huyện miền núi Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cũ xảy ra 10 trường hợp ngộ độc Botulinum, 1 người tử vong. Các ca được cấp cứu đều ăn cá ủ chua, chủ yếu được chế biến thủ công thiếu kiểm soát vệ sinh. Trong khi đó, một bộ phận người dân vẫn cho rằng cá bắt từ suối, khe tự nhiên là sạch, không thể gây ngộ độc. Quan niệm này trái với cảnh báo của ngành y tế, vì đã có nhiều trường hợp ngộ độc đã được xác định liên quan trực tiếp đến món ăn này.

Khi nhập viện đa số bệnh nhân có các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, nôn ói đến suy hô hấp. Khi đã ngộ độc, người bệnh không chỉ đối mặt với nguy cơ tử vong mà còn là cuộc chạy đua với thời gian, chi phí và khả năng tiếp cận thuốc.

Bởi vì, các ca bệnh nặng của ngộ độc cá ủ chua phải chữa trị bằng thuốc giải độc Botulinum rất đắt, mỗi lọ có giá hàng trăm triệu đồng, lại không phổ biến và ít cơ sở y tế dự trữ sẵn. Hơn nữa dù được điều trị Botulinum nhưng phải kịp thời. Trong nhiều trường hợp, việc điều trị phải huy động nguồn thuốc từ tuyến trên, thậm chí cần hỗ trợ khẩn cấp.

Như vụ ngộ độc xảy ra ngày 7/3, trước tình trạng nguy kịch của 3 bệnh nhi trong khi thuốc giải độc tố botulinum tại TP Đà Nẵng không có, Tổ chức Y tế thế giới đã hỗ trợ khẩn cấp thuốc giải độc Botulism đắt đỏ đưa từ Thuỵ Sỹ về để cứu tính mạng các bệnh nhân.

Theo ông Nguyễn Tấn Hải, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng, độc tố Botulinum là một trong những độc tố thần kinh mạnh nhất do vi khuẩn Clostridium botulinum sinh ra, có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Loại vi khuẩn này phát triển trong môi trường thiếu oxy, dễ xuất hiện trong các thực phẩm ủ, lên men không đảm bảo vệ sinh.

Cảnh báo và tuyên truyền

Để ngăn chặn tình trạng ngộ độc từ món ăn cá ủ chua, tại các thôn, khu dân cư thuộc các xã Phước Năng, Phước Thành, Khâm Đức, thành phố Đà Nẵng, nhiều cuộc họp dân được tổ chức để vận động người dân từ bỏ thói quen sử dụng cá chép ủ chua, món ăn quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro.

UBND xã Phước Năng cũng đã tăng cường tuyên truyền lưu động đến từng thôn, trên mạng xã hội và hệ thống phát thanh, đồng thời treo pano, áp phích tại các khu dân cư nhằm nâng cao nhận thức của người dân.

Ông Lê Viết Thắng, Chủ tịch UBND xã Phước Năng cho biết, lực lượng công an, cán bộ y tế cùng già làng, người có uy tín đã trực tiếp đến từng hộ gia đình tuyên truyền, nhắc nhở. Tuy nhiên, dù đã có nhiều trường hợp ngộ độc, thậm chí từng có ca tử vong, một bộ phận người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm.

Cụ thể hơn, địa phương đã thành lập 10 tổ công tác tương ứng với 10 thôn để tuyên truyền, vận động người dân không chế biến, không tích trữ và không sử dụng thực phẩm ủ chua không đảm bảo an toàn; đồng thời vận động người dân tự nguyện giao nộp các sản phẩm có nguy cơ. UBND xã cũng tổ chức ký cam kết giữa các hộ dân với chính quyền về việc không sử dụng thực phẩm ủ chua không an toàn. Người dân cũng dần ngộ ra về sự nguy hiểm của món cá ủ chua này.

Chị Hồ Thị Chiến, thôn 1, xã Phước Năng cho biết, gia đình đã chủ động từ bỏ món cá ủ chua trong hai năm qua và vận động người xung quanh cùng thực hiện. Tuy nhiên, việc thay đổi thói quen ăn uống trong cộng đồng vẫn còn nhiều khó khăn.

Ông Nguyễn Tấn Hải, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng cho biết, Sở đã thành lập đoàn khảo sát, trực tiếp làm việc với các địa phương; đồng thời yêu cầu tăng cường tuyên truyền theo phương châm “đi từng nhà, rà từng đối tượng”.

Ngành y tế cũng hướng dẫn quy trình chế biến an toàn, đặc biệt là làm sạch nội tạng cá để hạn chế nguy cơ phát sinh độc tố; đồng thời yêu cầu các cơ sở y tế nâng cao cảnh giác, phát hiện sớm và xử trí kịp thời các ca nghi ngờ, đảm bảo nguồn thuốc giải khi cần thiết.

Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế đã có công văn đề nghị Sở Y tế TP Đà Nẵng chỉ đạo cơ sở khám, chữa bệnh có bệnh nhân đang điều trị, tập trung nguồn lực tích cực điều trị cho bệnh nhân ngộ độc thực phẩm, không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.Trong trường hợp cần thiết cần kết nối hội chẩn liên viện, bệnh viện tuyến trên để nhận được sự hỗ trợ kịp thời.