Cao Bằng tìm dư địa phát triển logistics cửa khẩu

Không chỉ dừng ở trung chuyển hàng hóa

Cao Bằng có lợi thế với hệ thống cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và vị trí kết nối giao thương với Trung Quốc. Những năm qua, hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn từng bước được mở rộng, hạ tầng bến bãi và các dịch vụ phục vụ thông quan được quan tâm đầu tư.

Tuy nhiên, theo ông Lương Khắc Định, Giám đốc Công ty cổ phần Tà Lùng Quang Minh – doanh nghiệp đang đầu tư, vận hành dịch vụ logistics tại Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, lợi thế này vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Ông Định phân tích, Cao Bằng đã có nền tảng khá rõ về hạ tầng và hoạt động xuất nhập khẩu, nhưng phần lớn dịch vụ hiện vẫn xoay quanh trung chuyển, lưu kho và bốc xếp. Trong khi đó, nhiều bến bãi chưa khai thác hết công suất; các dịch vụ có giá trị gia tăng như kho lạnh, kiểm nghiệm, phân loại, đóng gói và truy xuất nguồn gốc chưa phát triển tương xứng.

Cơ cấu hàng xuất khẩu qua địa bàn hiện vẫn tập trung nhiều vào nông sản và hàng sơ chế. Điều này cho thấy dư địa để phát triển dịch vụ logistics chuyên sâu còn khá lớn. Theo doanh nghiệp, chi phí logistics hiện vào khoảng 4-8 triệu đồng mỗi xe. Nếu các dịch vụ hỗ trợ thương mại được hình thành ngay tại cửa khẩu, hàng hóa có thể được xử lý, bảo quản và hoàn thiện tốt hơn trước khi xuất khẩu, qua đó giảm chi phí phát sinh và nâng cao giá trị.

Quan trọng hơn, việc phát triển các dịch vụ này sẽ mở thêm cơ hội để doanh nghiệp địa phương, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics, thay vì chỉ cung cấp những dịch vụ đơn giản. Các đơn vị không nhất thiết phải đầu tư lớn để xây dựng hạ tầng riêng mà có thể tham gia thông qua cơ chế sử dụng chung dịch vụ, thiết bị và nền tảng dữ liệu.

Từ thực tế đó, ông Lương Khắc Định kiến nghị Công ty cổ phần Tà Lùng Quang Minh được tham gia với tư cách đơn vị thí điểm trong hệ sinh thái logistics Tà Lùng. Doanh nghiệp sẵn sàng phối hợp kết nối dữ liệu theo quy định, chuẩn hóa quy trình vận hành, phát triển thiết bị điện và logistics xanh, hỗ trợ đào tạo nhân lực, tạo không gian thử nghiệm giải pháp và xây dựng cơ chế dịch vụ dùng chung.

Đây cũng là hướng đi cần thiết để hoạt động logistics tại cửa khẩu chuyển dần từ cung cấp dịch vụ đơn lẻ sang tổ chức chuỗi dịch vụ đồng bộ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Giảm chi phí, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Thực tế hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn Cao Bằng cho thấy vai trò ngày càng rõ của hoạt động trung chuyển, quá cảnh, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa hiệu quả khai thác kinh tế cửa khẩu.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua địa bàn tỉnh đạt 1.455,5 triệu USD, bằng 83% chỉ tiêu HĐND tỉnh giao. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 570,3 triệu USD, giảm 29%; nhập khẩu đạt 162,7 triệu USD, giảm 42%; hàng giám sát đạt 722,7 triệu USD, bằng 177% kế hoạch.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu gồm hạt điều, thủy sản, rau quả, quặng, khoáng sản khác và hạt tiêu. Hàng nhập khẩu chủ yếu là ô tô nguyên chiếc, máy móc, thiết bị, phụ tùng, sản phẩm hóa chất, vải dệt may... Đáng chú ý, giá trị hàng giám sát vượt xa kế hoạch, cho thấy hoạt động hàng hóa quá cảnh đang đóng vai trò đáng kể trong lưu chuyển hàng hóa qua địa bàn.

Tuy nhiên, thu thuế xuất nhập khẩu trong 10 tháng đạt 1.271 tỷ đồng, bằng 70% kế hoạch, giảm 30% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, thu phí sử dụng hạ tầng cửa khẩu đạt 53,3 tỷ đồng, tăng 107% và bằng 190% dự toán. Nguồn thu tập trung chủ yếu tại Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng và Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh. Những con số này cho thấy hoạt động cửa khẩu có đóng góp quan trọng, song việc nâng cao giá trị thu được từ hoạt động xuất nhập khẩu vẫn là yêu cầu đặt ra đối với địa phương.

Nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, trong năm 2026, Cao Bằng đã triển khai nhiều giải pháp giảm chi phí logistics, tháo gỡ khó khăn trong quá trình giao nhận và thông quan hàng hóa. Theo số liệu của tỉnh, các giải pháp đã góp phần tiết giảm tổng chi phí dịch vụ tại cửa khẩu khoảng 2,15-2,6 triệu đồng/xe. Phí làm thủ tục giảm từ 1,5-2 triệu đồng xuống còn 500.000-700.000 đồng/xe; phí kho bãi còn khoảng 200.000 đồng/xe.

Đặc biệt, từ ngày 1/9/2026, việc triển khai cấp giấy thông hành cho lái xe qua lại cửa khẩu để giao nhận hàng hóa đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 1 triệu đồng/xe chi phí thuê lái xe trung chuyển. Đây là giải pháp thiết thực, góp phần giảm một khâu trung gian và rút ngắn quá trình giao nhận hàng hóa.

Cùng với đó, tỉnh đã hoàn thiện và đưa vào vận hành hệ thống cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) từ ngày 28/5/2026; triển khai kiểm định ô tô nhập khẩu ngay tại cửa khẩu và thí điểm Nền tảng cửa khẩu số tại Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh. Tỉnh cũng điều chỉnh giảm 20% mức thu phí sử dụng hạ tầng cửa khẩu, miễn thu phí đối với một số mặt hàng phương tiện, máy móc chuyên dùng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Các giải pháp này góp phần giảm chi phí thông quan, rút ngắn thời gian giao nhận, cải thiện môi trường kinh doanh và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, giảm chi phí mới là một phần trong yêu cầu phát triển logistics. Về lâu dài, Cao Bằng cần đồng thời mở rộng năng lực cung ứng dịch vụ, thu hút đầu tư và tạo nguồn hàng ổn định để nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống cửa khẩu.

Hình thành hệ sinh thái logistics xuyên biên giới

Theo Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Lý Quốc Khánh, dòng hàng quá cảnh tăng mạnh là tín hiệu tích cực, cho thấy vai trò cầu nối logistics của Cao Bằng. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả lợi thế này, tỉnh cần thu hút đầu tư vào sản xuất, chế biến, qua đó hình thành nguồn hàng xuất nhập khẩu ổn định.

Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng bởi nếu chỉ dựa vào hoạt động trung chuyển, giá trị gia tăng mà địa phương thu được sẽ còn hạn chế. Khi có thêm cơ sở sản xuất, chế biến và các dịch vụ hỗ trợ thương mại, hàng hóa không chỉ đi qua cửa khẩu mà còn có thể được bảo quản, phân loại, kiểm nghiệm, đóng gói và hoàn thiện ngay tại địa phương. Từ đó, doanh nghiệp Cao Bằng có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và giữ lại nhiều giá trị hơn từ hoạt động kinh tế biên mậu.

Để hiện thực hóa định hướng này, Cao Bằng đang đẩy nhanh tiến độ cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, chuẩn bị khởi công cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng; đồng thời hoàn thiện quy hoạch, chuẩn bị mặt bằng sạch, từng bước phát triển trung tâm logistics thông minh xuyên biên giới. Tỉnh cũng xác định đẩy mạnh số hóa, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí cho doanh nghiệp và mở rộng kết nối thị trường là những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

Đột phá về hạ tầng giao thông được kỳ vọng tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế cửa khẩu. Trọng tâm là hoàn thiện các tuyến cao tốc kết nối Cao Bằng với các địa phương, kết nối cao tốc với cửa khẩu quốc tế và các khu du lịch; đồng thời phát triển hệ thống đô thị theo hướng đồng bộ, xanh, sạch, hiện đại. Khi thời gian và chi phí vận chuyển được cải thiện, khả năng thu hút doanh nghiệp đầu tư vào các khu kinh tế, khu công nghiệp, dịch vụ logistics và chế biến hàng hóa cũng có thêm điều kiện thuận lợi.

Yêu cầu tăng tốc phát triển càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế của tỉnh chưa đạt mục tiêu đề ra. Quý III/2026, GRDP Cao Bằng tăng 8,93%; lũy kế 9 tháng đầu năm đạt 7,96%, thấp hơn mục tiêu tăng trưởng 10%. Điều này đòi hỏi tỉnh phải nỗ lực thúc đẩy các động lực tăng trưởng trong những tháng cuối năm. Trong đó, phát triển hạ tầng, nâng cao hiệu quả kinh tế cửa khẩu và mở rộng các hoạt động dịch vụ có giá trị gia tăng là những hướng đi cần được ưu tiên.

Về dài hạn, hiệu quả phát triển kinh tế cửa khẩu không chỉ thể hiện ở quy mô kim ngạch hay số lượng phương tiện qua lại, mà còn ở khả năng hình thành các dịch vụ hỗ trợ thương mại, thu hút đầu tư, tạo việc làm và nguồn thu ổn định cho địa phương. Muốn vậy, Cao Bằng cần phát triển đồng bộ từ hạ tầng giao thông, bến bãi, kho vận đến nền tảng số, nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp giữa các doanh nghiệp.

Từ lợi thế cửa khẩu, Cao Bằng có cơ hội trở thành điểm kết nối quan trọng trong chuỗi logistics xuyên biên giới. Nhưng để biến lợi thế thành giá trị kinh tế thực chất, tỉnh cần đi xa hơn hoạt động trung chuyển, từng bước hình thành hệ sinh thái logistics đa dạng, hiện đại, trong đó doanh nghiệp địa phương có thể tham gia và hưởng lợi từ chính hoạt động thương mại qua địa bàn.

H.Hương