Cha mẹ cần đối thoại với con

GS Ngô Bảo Châu.

Theo GS Ngô Bảo Châu, việc cần làm nhất trong định hướng nghề nghiệp hiện nay, là phụ huynh hãy ngồi lại để đối thoại trực tiếp với con mình, ngồi lại để biết được mong muốn của con.

Tôi nhìn thấy là việc hướng nghiệp cho học sinh ở Việt Nam chưa được chú trọng lắm. Giữa phụ huynh và các em học sinh dường như không phải nhà nào cũng có những đối thoại sâu về chủ đề này, để cho bố mẹ lắng nghe tâm tư nguyện vọng của các em và ngược lại..

Tôi cho rằng nhiệm vụ của bố mẹ trong việc hướng nghiệp là cần có cuộc đối thoại với con. Bố mẹ sẽ có điều kiện để chia sẻ kinh nghiệm sống của mình.

Hiện nay các bố mẹ vẫn thường có tâm lý nuôi con ngoan, không hư hỏng là được, hay cho con đi học thêm khắp nơi nhưng ít khi nghĩ đến tâm tư, nguyện vọng của các em, tôn trọng tâm tư của các em. Các em có thể không thực tế lắm khi ảnh hưởng từ truyền thông, phim ảnh vào lựa chọn nghề nghiệp. Nhưng để biết được ai đúng ai sai thì nên có cuộc đối thoại. Bố mẹ tôn trọng đưa ra quan điểm của mình, các em cũng đưa ra quan điểm của các em.

PV: Vậy, thưa Giáo sư, theo ông nên bắt đầu hướng nghiệp cho các em từ năm học nào?

GS Ngô Bảo Châu: Để cho các em hướng nghiệp, cách tốt nhất là tạo điều kiện cho các em có nhiều thử nghiệm, trải nghiệm khác nhau. Việc làm đó phải được làm từ cuối năm cấp 2, đầu năm cấp 3. Đó là khoảng thời gian thích hợp, tìm ra mong muốn và khả năng cho các em, để khi các em lựa chọn vào đại học ít rủi ro hơn. Hướng nghiệp sớm hơn thì cũng không cần thiết lắm mà cần hướng nghiệp đúng thời điểm, để làm sao giữa cấp 3 các em có định hướng nghề nào đó. Và ngoài việc học hành, ôn thi thì các em có hứng thú để theo đuổi nguyện vọng, nghề mình mong muốn.

Hiện nay, nhà trường, xã hội cũng rất quan tâm đến hướng nghiệp, đến lớp 9 cho các em học nghề, tổ chức hướng nghiệp... Tuy nhiên vẫn xảy ra tình trạng học trái ngành. Điều đó cho thấy công tác hướng nghiệp còn nhiều hạn chế, thưa Giáo sư?

- Trong hướng nghiệp ở các trường thường có quy mô tổ chức khác, không được gọn nhẹ như ở các câu lạc bộ hướng nghiệp. Ở đó có lẽ khó giới thiệu được cụ thể nhiều ngành nghề khác nhau. Sức mạnh của công tác xã hội có thể sẽ mang đến cho các em nhiều lựa chọn hơn về nghề nghiệp.

Tôi không chắc chắn về công tác hướng nghiệp của các trường như thế nào. Nhưng thời gian tôi đi học cũng rất hạn chế. Thời đó chúng tôi có hai lựa chọn, con gái thì đan rổ và đan bít tất, các bạn trai thì cắt tóc và chữa xe đạp. Không thích tiếp xúc với dầu mỡ, tôi chọn nghề cắt tóc. Sau này mới nhận ra việc sáng tạo với những mái đầu không phải là năng khiếu của mình...

Tôi nghĩ nếu không có sự tham gia của phụ huynh và xã hội, nhà trường không thể đáp ứng đưa ra nhiều những lựa chọn cho các em.

Nhưng tôi cũng thấy rằng, nhà trường nên tập trung vào mục đích và nhiệm vụ chính của nhà trường, còn việc hướng nghiệp, tôi nghĩ phụ huynh và xã hội sẽ làm tốt nhất có thể.

Được biết, “Vườn ươm tài năng” do ông khởi xướng cũng có những hoạt động hướng nghiệp?

- Vườn ươm tài năng có nhiều hoạt động hướng nghiệp khác nhau về các nghề công nghệ, nhà giáo, bác sĩ, kiến trúc sư… Đến dịp hè tới đây cũng sẽ có nhiều câu lạc bộ phong phú như hướng nghiệp nghề bảo tồn thiên nhiên, cán bộ ngoại giao, nhà báo, hay các nghề liên quan đến kỹ thuật. Mục tiêu chung của từng câu lạc bộ là vui vẻ, để những người tham gia được chia sẻ về đam mê nghề nghiệp của mình. Những người đã làm nghề họ cũng rất vui khi được chia sẻ với các em học sinh.

Chúng tôi sẽ cố gắng, để đem đến cho các em những lựa chọn khác nhau. Mục đích là để cho các em có điều kiện thử nghiệm. Cả phụ huynh và các em học sinh sẽ thấy nghề nghiệp rất phong phú, nghề nào cũng có cái hay của nó.

Trân trọng cảm ơn Giáo sư!