Chiêm ngưỡng hành trình sáng tạo của danh họa Tô Ngọc Vân
Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đang trưng bày Chuyên đề đặc biệt về danh họa Tô Ngọc Vân (1906-1954). Lần đầu tiên bức tranh “Thiếu nữ và hoa sen” của ông được giới thiệu tới công chúng sau một thời gian dài được phục chế kỳ công vì hư hỏng nặng nề.
Chuyên đề giới thiệu tuyển chọn 26 tác phẩm thuộc các chất liệu do họa sĩ sáng tác trong giai đoạn trước và sau 1945. Bên cạnh đó, chuyên đề đặc biệt còn giới thiệu một số kỷ vật quý giá của họa sĩ Tô Ngọc Vân do gia đình ông lưu giữ.
Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, Tô Ngọc Vân đã sớm định hình là người “nghệ sĩ, chiến sĩ” trong mỹ thuật Việt Nam. Từ năm 1945, ông đã có phản ứng rất nhanh và rất nhạy trước vận mệnh đất nước. Những bức tranh về Hà Nội, về thiếu nữ Hà thành trong giai đoạn lịch sử ấy không chỉ là biểu hiện của một mỹ cảm tinh tế, mà còn là ẩn dụ cho khí chất, tâm thế của một dân tộc đang bước vào kỷ nguyên độc lập.
Họa sĩ Tô Ngọc Vân còn là một nhà giáo có ảnh hưởng sâu rộng. Ông có công lớn trong việc đào tạo lớp họa sĩ kháng chiến tại chiến khu Việt Bắc, trước khi trở thành hiệu trưởng đầu tiên của Trường Mỹ thuật Việt Nam. Từ những lớp học trong điều kiện gian khổ của kháng chiến, ông đã dìu dắt, truyền lửa cho một thế hệ họa sĩ làm nên diện mạo mỹ thuật Việt Nam sau này như Trần Lưu Hậu, Trần Lê Huy Hoàng, Mai Long, Ngô Mạnh Lân...
Họa sĩ Tô Ngọc Vân hi sinh tại Điện Biên năm 1954 trong khi trực tiếp ra mặt trận ghi chép, ký họa. Những tác phẩm cuối cùng của ông được thực hiện trong khói lửa chiến tranh, là tư liệu lịch sử vô giá ghi lại chân thực tinh thần Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến oanh liệt.
Ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho hay, hiện Bảo tàng đang lưu giữ 45 tác phẩm của danh họa Tô Ngọc Vân, trong đó có Bảo vật quốc gia "Hai thiếu nữ và em bé" (sáng tác năm 1944).
Điều đặc biệt nhất của triển lãm lần này là một số tác phẩm nổi tiếng nhưng ít được công bố đã lần đầu tiên được giới thiệu tới công chúng như như bức sơn dầu “Thiếu nữ và hoa sen”, hay “Bức thư” trên chất liệu lụa. Ngoài ra, trưng bày cũng giới thiệu những sáng tác trên chất liệu sơn mài, một chất liệu hiếm thấy của danh họa Tô Ngọc Vân. Đại diện Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, đây là hai tác phẩm đặc biệt lần đầu được giới thiệu tới công chúng sau một thời gian phục hồi vì bị hư hại nặng.
Triển lãm chuyên đề đặc biệt về danh họa Tô Ngọc Vân sẽ kéo dài tới tháng 12/2026.
