Chiến lược phát triển sản phẩm không khói nội địa của các quốc gia châu Á

Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc làm chủ công nghệ và chuỗi cung ứng nội địa

Tại Nhật Bản, kể từ khi thuốc lá nung nóng (TLNN) được thương mại hóa vào năm 2014, nhu cầu tiêu dùng đã nhanh chóng dịch chuyển sang các sản phẩm không khói. Năm 2025, Japan Tobacco (JT) ghi nhận sản lượng TLNN đạt 11,3 tỷ đơn vị, tăng khoảng 38,6% so với năm trước. Thị phần của doanh nghiệp trong phân khúc này cũng tăng từ 7,6% lên 14,4% chỉ trong vòng ba năm. Hiện TLNN chiếm khoảng 37,9% tổng doanh số thuốc lá tại Nhật Bản và thậm chí đã vượt thuốc lá điếu ở một số thời điểm. Trong bối cảnh đó, MarkWide Research dự báo quy mô thị trường TLNN của Nhật Bản có thể đạt 24,39 tỷ USD vào năm 2035. Để nắm bắt xu hướng này, JT đã công bố kế hoạch đầu tư khoảng 800 tỷ yên (hơn 5 tỷ USD) cho các sản phẩm giảm tác hại trong giai đoạn 2026–2028 nhằm mở rộng hoạt động trên phạm vi toàn cầu.

Không nằm ngoài cuộc chơi, công ty trong nước của Hàn Quốc là KT&G cũng đã xây dựng được vị thế vững chắc trên thị trường toàn cầu từ các sản phẩm không khói. Doanh nghiệp này đã đầu tư 1 tỷ USD vào các chương trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm giảm thiểu rủi ro như  TLNN.  Đồng thời, nhờ các chính sách hỗ trợ của chính phủ như áp thuế dựa trên nguyên tắc phân loại rủi ro sản phẩm, KT&G đã đạt con số doanh thu kỷ lục vào năm 2025.  

Trong đó, nhóm sản phẩm không khói đóng góp khoảng 890,1 tỷ won, tăng 13,5%, trong khi sản lượng đạt 14,78 tỷ đơn vị. Phân khúc này hiện đóng góp khoảng 20,4% tổng doanh thu thuốc lá của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, các thiết bị TLNN của KT&G đang nắm giữ khoảng 47,4% thị phần tại Hàn Quốc. Riêng quý I/2026, doanh thu phân khúc TLNN tăng 51,5% so với cùng kỳ năm trước, đạt 241 tỷ won (166,2 triệu USD).

Trong khi đó, doanh thu quốc tế đã chiếm 54,1% tổng doanh thu của doanh nghiệp, lần đầu tiên vượt doanh thu nội địa. Hiện KT&G phân phối sản phẩm tại hơn 30 quốc gia và vận hành các cơ sở sản xuất tại Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Kazakhstan, Malaysia và Indonesia. Song song đó, doanh nghiệp vẫn duy trì thu mua nguyên liệu từ nông dân trong nước với mức giá cao hơn giá nhập khẩu nhằm hỗ trợ thu nhập và duy trì vùng nguyên liệu nội địa.

Trong khi đó, Trung Quốc lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn khi đưa các sản phẩm thế hệ mới vào khuôn khổ quản lý chính thức từ sớm. Sau khi hoàn thiện khung pháp lý đối với TLĐT, tháng 4/2026, Cục Quản lý Độc quyền Thuốc lá Nhà nước (STMA) tiếp tục khởi động xây dựng tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc cho thuốc lá nung nóng và túi nicotine. Đồng thời, hoạt động sản xuất, phân phối và thương mại các sản phẩm này đều thuộc cơ chế cấp phép tập trung dưới sự giám sát của nhà nước. Cách tiếp cận này cho thấy Trung Quốc đang xây dựng nền tảng kỹ thuật và khung quản lý trước khi thị trường mở rộng, qua đó chủ động chuẩn bị về năng lực sản xuất, chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn ngành trong dài hạn

Tìm kiếm điểm cân bằng giữa sức khỏe cộng đồng và tăng trưởng kinh tế

Dù là động lực tăng trưởng mới của nhiều nền kinh tế, các sản phẩm không khói vẫn gây tranh luận về tác động đối với sức khỏe cộng đồng và giới trẻ. Tuy nhiên, thay vì cấm đoán trên diện rộng, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc lựa chọn liên tục điều chỉnh chính sách theo diễn biến thực tế, tập trung kiểm soát các sản phẩm có nguy cơ thu hút thanh thiếu niên và tăng cường giám sát thị trường.

Một trong những động thái siết chặt của Trung Quốc đối với TLĐT trong thời gian gần đây là mình chứng cho hướng tiếp cận tiến bộ này. Trên Nicotine & Tobacco Research cho biết Trung Quốc đã phân loại TLĐT là sản phẩm thuốc lá, đặt dưới sự quản lý của Cục Quản lý Độc quyền Thuốc lá Nhà nước, đồng thời ưu tiên bảo vệ thanh thiếu niên trong quá trình siết chặt quy định. Sau khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp mới, bao gồm cấm hương vị ngoài vị thuốc lá từ ngày 1/10/2022, một nghiên cứu quan sát tại 10 thành phố cho thấy số điểm bán TLĐT quanh trường học giảm từ 59 xuống còn 11 trong giai đoạn 2021–2023.

Tại Nhật Bản các nghiên cứu gần đây cho thấy sự gia tăng sử dụng TLNN diễn ra đồng thời với xu hướng giảm mạnh của thuốc lá điếu. Tổng quan trên Nicotine & Tobacco Research ghi nhận tỷ lệ hút thuốc lá điếu tại Nhật Bản tiếp tục giảm trong giai đoạn 2015–2023 khi TLNN mở rộng thị trường, trong khi nghiên cứu đăng trên Tobacco Control cho thấy tốc độ giảm hút thuốc tăng lên sau khi TLNN xuất hiện, đặc biệt ở nhóm tuổi trẻ. Dữ liệu từ Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Nhật Bản (NHNS) cũng cho thấy tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành đã giảm từ 19,6% năm 2014 xuống còn 10,7% năm 2023.

Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận tại Hàn Quốc. Theo National Tobacco Control Center, sau khi TLNN được thương mại hóa năm 2017, thị phần của phân khúc này tăng từ 3,0% lên 15,1% vào năm 2023, trong khi tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trưởng thành giảm từ 47,3% năm 2011 xuống 31,3% năm 2021. Dữ liệu từ Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Hàn Quốc (KNHANES) cũng cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá điếu ở nam giới giảm từ 42,1% năm 2013 xuống 32,2% năm 2023. Một nghiên cứu đăng trên Applied Economics ghi nhận những người quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe có xu hướng chuyển từ thuốc lá điếu sang TLNN, đồng thời không tìm thấy bằng chứng cho thấy TLNN là "cửa ngõ" dẫn tới khởi phát hút thuốc ở người trưởng thành.

Thực tiễn từ các quốc gia hàng đầu châu Á cho thấy, cốt lõi của vấn đề không phải là sự đánh đổi cực đoan giữa lợi ích kinh tế hay sức khỏe cộng đồng, mà là năng lực xây dựng chính sách để tìm kiếm điểm cân bằng. Khi các sản phẩm thế hệ mới tiếp tục mở rộng trên toàn cầu, năng lực quản lý, kiểm soát thị trường và làm chủ tiêu chuẩn công nghệ sẽ quyết định vị thế và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.