Chính sách mới tạo động lực giữ chân nghệ sĩ biểu diễn

Đãi ngộ xứng đáng cho lao động nghệ thuật

Theo đó, Nghị định quy định cụ thể mức phụ cấp ưu đãi nghề và chế độ bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn, tạo cơ sở bảo đảm tốt hơn về quyền lợi đối với đội ngũ nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công và lực lượng kỹ thuật trực tiếp làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.

Từ ngày 1/7/2026 đến 30/6/2027, người lao động hoạt động đặc thù về nghề nghiệp trong các đơn vị sự nghiệp công lập nghệ thuật biểu diễn, đơn vị nghệ thuật biểu diễn thuộc lực lượng vũ trang được áp dụng các mức phụ cấp ưu đãi nghề.

Đồng thời, từ ngày 1/7/2027 cho đến khi thực hiện chế độ tiền lương mới theo quy định của cấp có thẩm quyền, các đối tượng quy định được áp dụng các mức phụ cấp ưu đãi nghề lần lượt là 60%, 50%, 40%, 30% và 20% tương ứng với các nhóm đối tượng nêu trên.

Đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định này là Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú được hưởng mức phụ cấp ưu đãi nghề như sau: Từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành đến hết ngày 30/6/2027, áp dụng mức 50% đối với Nghệ sĩ nhân dân; mức 40% đối với Nghệ sĩ ưu tú. Từ ngày 1/7/2027 cho đến khi thực hiện chế độ tiền lương mới theo quy định của cấp có thẩm quyền, áp dụng mức 60% đối với Nghệ sĩ nhân dân; mức 50% đối với Nghệ sĩ ưu tú.

Trong giai đoạn từ 1/7/2026 đến 30/6/2027, mức bồi dưỡng luyện tập dao động từ 3% đến 7% mức lương cơ sở cho mỗi buổi, tùy theo vị trí và vai trò của nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, kỹ thuật viên và nhân viên phục vụ.

PGS. TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội cho rằng, Nghị định số 261/2026/NĐ-CP là một chính sách rất đáng mừng, bởi nó không chỉ bổ sung phụ cấp ưu đãi nghề và chế độ bồi dưỡng cho đội ngũ nghệ thuật biểu diễn, mà quan trọng hơn, nó khẳng định một nhận thức đúng: lao động nghệ thuật là lao động đặc thù, cần được đãi ngộ tương xứng với tài năng, sự khổ luyện và những hy sinh thầm lặng của người nghệ sĩ.

Chúng ta thường thấy nghệ sĩ trong ánh đèn sân khấu, trong những phút thăng hoa của một vai diễn, một làn điệu, một động tác múa, một tiết mục xiếc hay một buổi biểu diễn phục vụ nhân dân. Nhưng phía sau đó là hàng nghìn giờ luyện tập, là mồ hôi, nước mắt, chấn thương, áp lực nghề nghiệp, là tuổi nghề ngắn và sự cạnh tranh ngày càng lớn của thị trường giải trí. Vì vậy, phụ cấp và bồi dưỡng không chỉ là chuyện tăng thêm thu nhập, mà còn là sự ghi nhận công bằng đối với một loại hình lao động sáng tạo rất đặc biệt.

Cùng với đó là tạo tín hiệu tích cực để thu hút nguồn nhân lực trẻ. Lâu nay, nhiều bạn trẻ có năng khiếu nhưng còn băn khoăn khi theo nghề, bởi nghệ thuật biểu diễn đòi hỏi đào tạo dài, khổ luyện sớm, áp lực lớn trong khi thu nhập chưa thật sự hấp dẫn. Một chính sách đãi ngộ rõ ràng sẽ giúp các em và gia đình nhìn thấy rằng nghệ thuật không chỉ là đam mê, mà còn là một nghề nghiệp được Nhà nước trân trọng, bảo vệ và đồng hành. Quan trọng hơn, Nghị định này góp phần tạo động lực cống hiến. Khi nỗ lực luyện tập, tổng duyệt, biểu diễn, cả vai chính, vai phụ, nhạc công, kỹ thuật viên, hậu đài… đều được nhìn nhận cụ thể hơn, chúng ta đang xây dựng một môi trường nghệ thuật công bằng, chuyên nghiệp và nhân văn hơn.

“Tuy nhiên, phụ cấp chỉ là một bước. Muốn nghệ sĩ yên tâm gắn bó lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái nghề nghiệp: cơ chế đặt hàng ổn định, không gian sáng tạo tốt hơn, điều kiện luyện tập tốt hơn, đào tạo kế cận tốt hơn và cơ hội đưa tác phẩm đến với công chúng rộng rãi hơn. Chăm lo cho nghệ sĩ chính là chăm lo cho sức sống của sân khấu, cho ký ức văn hóa và cho tâm hồn Việt Nam”, ông Sơn nói.

Tạo động lực giữ chân nghệ sĩ, vun đắp lực lượng kế cận

Nghị định số 261/2026/NĐ-CP không chỉ nằm ở chính sách đãi ngộ, mà còn ở thông điệp ghi nhận, những cống hiến của đội ngũ văn nghệ sĩ. Đây được xem là động lực quan trọng để giữ chân người làm nghề và tạo niềm tin cho thế hệ kế cận lựa chọn, gắn bó với nghệ thuật biểu diễn.

Ở góc độ quản lý, NSND Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Nhà hát Múa rối Quốc gia Việt Nam cho biết, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 261/2026/NĐ-CP đã tạo sự phấn khởi trong giới nghệ sĩ. Theo ông, đây là một thông tin thời sự được đội ngũ văn nghệ sĩ đặc biệt quan tâm bởi phía sau những chính sách đãi ngộ thiết thực là sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với những người đang trực tiếp sáng tạo và cống hiến cho nền văn hóa nước nhà.

Theo NSND Nguyễn Tiến Dũng, tại Nghị định, các chính sách được xây dựng phù hợp với đặc thù của từng loại hình nghệ thuật, qua đó thể hiện sự ghi nhận đối với những đóng góp, giá trị và sức lan tỏa của văn học, nghệ thuật đối với đời sống xã hội. Không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ về vật chất, chính sách còn là sự khẳng định vai trò, vị trí của đội ngũ văn nghệ sĩ, giúp mỗi nghệ sĩ thêm ý thức về trách nhiệm, sứ mệnh và thái độ đối với nghề nghiệp mà mình đã lựa chọn.

"Sự quan tâm này đến rất đúng thời điểm. Trước khi Nghị định được ban hành, các nghệ sĩ vẫn cống hiến. Khi chính sách được triển khai, họ cảm nhận rõ hơn rằng những nỗ lực, hy sinh và đóng góp trong suốt thời gian qua đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Đó là nguồn động viên tinh thần rất lớn để nghệ sĩ tiếp tục gắn bó và cống hiến", ông chia sẻ.

Theo Giám đốc Nhà hát Múa rối Quốc gia Việt Nam, cùng với niềm vui, sự ghi nhận từ chính sách cũng đặt ra yêu cầu để đội ngũ nghệ sĩ tiếp tục đổi mới, chủ động đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng, nhất là đối với các loại hình nghệ thuật truyền thống. Đây không chỉ là động lực để giữ vững ngọn lửa nghề mà còn là trách nhiệm trong việc lan tỏa các giá trị văn hóa đến xã hội.

Đặc biệt, NSND Nguyễn Tiến Dũng cho rằng chính sách mới sẽ góp phần giải quyết bài toán nguồn nhân lực cho nghệ thuật truyền thống. Trong nhiều năm qua, không ít đơn vị nghệ thuật gặp khó khăn trong việc tuyển chọn lớp kế cận khi nhiều tài năng trẻ chưa mạnh dạn lựa chọn con đường nghệ thuật vì những băn khoăn về thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Với những chính sách đãi ngộ cụ thể, niềm tin của các nghệ sĩ vào việc xây dựng đội ngũ kế cận sẽ được củng cố. Không chỉ góp phần giữ chân những người đang làm nghề, chính sách còn tạo thêm sức hút để các tài năng trẻ yên tâm lựa chọn và gắn bó lâu dài với nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật truyền thống.