Chọn đúng, chọn đủ, chọn trúng

Cả hệ thống chính trị đang tập trung cho cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Hiện đã tiến hành xong hội nghị hiệp thương lần thứ nhất nhằm thỏa thuận về cơ cấu, thành phần, số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở Trung ương được giới thiệu người ứng cử ĐBQH khóa XV. Theo ông Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, các cơ quan chức năng cần thẩm tra, thẩm định chính xác, công tâm, khách quan để những người này thực sự là những người xứng đáng đại diện cho nhân dân.

PV:Thưa ông tại Quốc hội khóa XIV có một vài ĐBQH vi phạm pháp luật, không xứng đáng là những người đại diện cho ý chí nguyện vọng của nhân dân. Vậy theo ông làm sao để bầu cử ĐBQH Quốc hội khóa XV chọn được người xứng đáng?

Ông Phạm Văn Hòa: Trong chuẩn bị tiến hành cuộc bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, cơ bản những vấn đề đặt ra tại Trung ương và địa phương đã đáp ứng được yêu cầu đề ra. Nhưng, làm như thế nào để tiêu chuẩn ĐBQH và đại biểu HĐND lần này đạt được theo quy định, được người dân tín nhiệm, không để “lọt lưới” ai đó không đủ tiêu chuẩn, phẩm chất là điều nhiều người quan tâm.

Từ thực tế nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đặt vấn đề tiêu chuẩn của ĐBQH lên trên hết. Không phân biệt thành phần tôn giáo, dân tộc mà tiêu chuẩn của người ứng cử ĐBQH mới là điều cực kỳ quan trọng. Do đó các cơ quan chức năng cần thẩm tra, thẩm định chính xác, công tâm khách quan. Để những người này thực sự là những người tiêu biểu, xứng đáng, là người đại biểu dân cử đại diện cho tiếng nói của người dân, mang tâm tư, nguyện vọng, tình cảm, ý chí của người dân vào trong nghị trường để quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Không vì cơ cấu mà hạ thấp tiêu chuẩn. Tuy nhiên cơ cấu cũng đóng một vai trò quan trọng trong đảm bảo quyền đại diện của người dân. Nhiều khóa Quốc hội gần đây, tỷ lệ nữ và người ngoài Đảng luôn không đáp ứng yêu cầu mà còn cỏ vẻ giảm đi. Theo ông nguyên nhân là do đâu và lần này cần có giải pháp gì để khắc phục tình trạng trên?

- Hiện nay theo phân bổ số lượng cơ cấu, thành phần của Quốc hội khóa XV thì tỷ lệ nữ và người ngoài Đảng theo quy định là đạt. Tuy nhiên, trong quá trình từ nay tới hiệp thương lần 2 rồi lần 3, tỷ lệ có thể sẽ khác. Vì Luật bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp quy định phải trải qua các quy trình hiệp thương rất chặt chẽ, nghiêm ngặt, chính xác, công bằng khách quan. Cho nên có những trường hợp đến lần hiệp thương thứ 3 có những người trong thành phần hiệp thương không đồng ý với đại biểu đó nên đưa ra khỏi danh sách giới thiệu. Tất nhiên trong quy trình mọi thứ đều rõ ràng, cụ thể vì thế theo tôi nhiệm kỳ XV, tỷ lệ nữ, người dân tộc và người ngoài Đảng cần đảm bảo có số dư cần thiết; dù biết rằng sau hiệp thương và lập danh sách chính thức thì quyết định cuối cùng vẫn là ở người dân có tín nhiệm và có bầu không.

Đặc biệt, lần này tôi quan tâm tới những người tự ứng cử. Dù nhiệm kỳ vừa qua, tỷ lệ người ngoài Đảng và người tự ứng cử rất ít, nhưng tôi tin trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, tỷ lệ này sẽ đạt được mục tiêu đề ra.

Dịch Covid-19 có thể sẽ ảnh hưởng tới quá trình vận động bầu cử của người ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp. Vậy trong bối cảnh đó theo ông làm sao để đảm bảo công bằng, tránh tình trạng vận động bầu cử không lành mạnh, thưa ông?

- Theo tôi Hội đồng bầu cử quốc gia sẽ tính toán cụ thể, chi li về việc này. UBTƯMTTQ Việt Nam cũng sẽ tổ chức quá trình hiệp thương, tổ chức hội nghị cử tri lấy ý kiến đối với người ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND một cách minh bạch, công khai. Tình hình dịch diễn biến phức tạp thì Trung ương sẽ có ý kiến chỉ đạo trong bầu cử. Hiện quá trình hiệp thương, vận động bầu cử vẫn tiến hành theo kế hoạch, theo quy định của Luật bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND. Người tự ứng cử và người được tổ chức giới thiệu đều bị ảnh hưởng chung bởi dịch chứ không phải người được tổ chức giới thiệu sẽ được ưu tiên, ưu ái hơn so với người tự ứng cử.

Vận động bầu cử là công bằng và công khai, ai cũng được quyền tổ chức vận động bầu cử theo luật định. Bởi việc tổ chức hội nghị tại nơi công tác, hoặc nơi làm việc để lấy ý kiến đối với người ứng cử ĐBQH được tổ chức ở nơi người ứng cử đang công tác hoặc đang làm việc. Việc vận động bầu cử được tiến hành dân chủ, công khai, bình đẳng, đúng pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Và thời gian vận động bầu cử được bắt đầu từ ngày công bố danh sách chính thức những người ứng cử và kết thúc trước thời điểm bỏ phiếu 24 giờ.

Lâu nay có tình trạng có những đại biểu đại diện cho người dân song cả nhiệm kỳ đi họp nhưng không phát biểu, bày tỏ ý kiến. Để khắc phục tình trạng trên, ông có nghĩ chúng ta cần nâng cao vai trò trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị giới thiệu người ra ứng cử để bầu làm ĐBQH, đại biểu HĐND?

- Người dân hay nói đến vấn đề tư duy nhiệm kỳ. ĐBQH của ta khá đông, 500 người. Trong quá trình tuyển chọn, đều phải tuân theo các tiêu chuẩn chung. Tuy nhiên, chất lượng mỗi đại biểu không đồng đều. Có người mạnh dạn, có người thẳng thắn, có người trung thực, có người có trách nhiệm, tuy nhiên cũng có những đại biểu có mặt cho có. Đây là vấn đề diễn ra trong nhiều nhiệm kỳ qua, chứ không phải những nhiệm kỳ gần đây mới có. Chính vì thế bên cạnh việc nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong giới thiệu người ứng cử, rồi hiệp thương, tôi mong rằng người dân sẽ chọn đúng, chọn đủ, chọn trúng những đại biểu đủ phẩm chất, đủ tầm, đủ tâm, đủ trách nhiệm vào Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2016 sắp tới.

Trân trọng cảm ơn ông!