Chủ động trang bị kỹ năng, bảo vệ an toàn cho học sinh

Từ hoàn thiện quy định đến nâng cao hiệu quả thực thi

Ông Nguyễn Xuân An Việt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, trong các loại hình tai nạn thương tích hiện nay, ngành Giáo dục đặc biệt tập trung vào hai vấn đề là tai nạn giao thông và đuối nước. Đây là những nguy cơ có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và sự phát triển của trẻ em, học sinh. Những năm qua, hệ thống văn bản hướng dẫn về bảo đảm an toàn trường học, phòng, chống tai nạn thương tích từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc ban hành quy định mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện hiệu quả tại từng cơ sở giáo dục, từng địa phương. Các nguy cơ mất an toàn cần được phát hiện, đánh giá và xử lý kịp thời trước khi xảy ra sự cố.

Thực tế cho thấy, tai nạn thương tích không chỉ xảy ra trong khuôn viên trường học mà còn xuất hiện trên đường đến trường, trong quá trình vui chơi và sinh hoạt tại cộng đồng. Điều này đặt ra yêu cầu mở rộng phạm vi phòng ngừa, gắn trách nhiệm của nhà trường với gia đình và chính quyền địa phương, thay vì chỉ tập trung vào những hoạt động quản lý trong giờ học.

Đối với công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 21/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định nhiệm vụ tăng cường bảo đảm an toàn giao thông cho lứa tuổi học sinh, trong đó chú trọng giáo dục pháp luật, xây dựng văn hóa giao thông và phát huy trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, gia đình cùng lực lượng chức năng. Tuy nhiên, tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, không đội mũ bảo hiểm, vi phạm quy tắc giao thông vẫn là vấn đề cần quan tâm.

Cùng với giáo dục ý thức, việc rà soát môi trường học đường cũng có ý nghĩa quan trọng. Cơ sở giáo dục cần thường xuyên kiểm tra sân chơi, cầu thang, lan can, thiết bị vui chơi, dụng cụ thể thao và các khu vực học sinh tập trung trước, trong và sau giờ học. Những nguy cơ dù nhỏ cũng phải được đánh giá, khắc phục kịp thời, hạn chế tối đa khả năng xảy ra tai nạn.

Không để xảy ra rồi mới khắc phục

Trong các loại hình tai nạn thương tích, đuối nước là nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng bởi sự cố có thể diễn biến rất nhanh, trong khi khả năng cứu sống nạn nhân phụ thuộc lớn vào việc phát hiện và xử lý kịp thời. Vì vậy, theo định hướng của ngành Giáo dục, phòng, chống đuối nước cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, chuyển mạnh từ ứng phó sang chủ động phòng ngừa.

Ngày 19/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 40/CĐ-TTg về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em và Công điện số 46/CĐ-TTg ngày 10/7/2026 về tiếp tục tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em.

Trong đó, Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ  theo chức năng nhiệm vụ theo dõi, đôn đốc các địa phương tập trung thực hiện quyết liệt một số việc trọng tâm, rà soát, cảnh báo kịp thời các địa điểm có nguy cơ gây tai nạn đuối nước, nâng cao ý thức, đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước. Song song với đó cần phát triển phong trào dạy bơi an toàn, hướng dẫn kỹ năng an toàn trong môi trường nước và tăng cường phối hợp giữa nhà trường với gia đình, nhất là trong thời gian nghỉ hè.

Đây là nhiệm vụ cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Tại những khu vực có nhiều sông, hồ, ao, kênh, mương hoặc thường xuyên xảy ra ngập lụt, các cơ sở giáo dục cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn học sinh nhận diện khu vực nguy hiểm, không tự ý tắm, bơi tại nơi không được phép, không vui chơi gần mép nước và không đến những khu vực có nguy cơ cao khi thiếu sự giám sát của người lớn. Trong đó, dạy bơi là một giải pháp quan trọng nhưng không đồng nghĩa với việc trẻ đã an toàn tuyệt đối trong môi trường nước.

Bên cạnh kỹ năng bơi, học sinh cần được trang bị kiến thức nhận biết nguy cơ, cách giữ an toàn khi ở gần nguồn nước, kỹ năng kêu gọi trợ giúp và nguyên tắc không tự ý nhảy xuống nước cứu người khi chưa có kỹ năng, phương tiện phù hợp. Việc tổ chức các lớp học bơi phải bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ hướng dẫn và công tác giám sát an toàn.

Đáng chú ý, công tác phòng, chống đuối nước không thể chỉ dựa vào hoạt động của nhà trường. Sau giờ học, đặc biệt trong dịp nghỉ hè, trẻ em dành nhiều thời gian tại gia đình và cộng đồng, nơi các nguy cơ có thể khó kiểm soát hơn. Do đó, phụ huynh cần chủ động nắm bắt lịch trình sinh hoạt của con, không để trẻ tự đi bơi hoặc vui chơi tại khu vực có nguy cơ đuối nước khi không có người lớn giám sát.

Còn theo ông Nguyễn Xuân An Việt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trách nhiệm của ngành là phát hiện, phòng ngừa, giáo dục kiến thức và kỹ năng, đồng thời phối hợp xử lý theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan. Để đạt hiệu quả bền vững, mỗi cơ sở giáo dục phải coi bảo đảm an toàn là nhiệm vụ thường xuyên; giáo viên chủ động nhắc nhở, hướng dẫn học sinh; phụ huynh đồng hành trong quản lý, giáo dục con em; chính quyền địa phương kiểm soát các nguy cơ trong cộng đồng.

Phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ em, học sinh vì thế không chỉ là yêu cầu trong công tác quản lý giáo dục mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi kiến thức được chuyển hóa thành kỹ năng, quy định được thực hiện bằng hành động cụ thể và các nguy cơ được xử lý ngay từ đầu, môi trường sống, học tập của trẻ mới thực sự an toàn. Chủ động phòng ngừa từ những việc nhỏ nhất chính là giải pháp thiết thực để hạn chế những mất mát đáng tiếc, bảo vệ tính mạng và tương lai của thế hệ trẻ.