Chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn

Theo Đài Khí tượng thủy văn tỉnh An Giang, từ nay đến 8/3, độ mặn 4‰ có khả năng xâm nhập sâu vào nội đồng trên các sông Cái Lớn, Cái Bé, ảnh hưởng đến cây trồng và sản xuất nông nghiệp một số khu vực trên địa bàn tỉnh.

Trong các tháng cao điểm mùa khô, xâm nhập mặn trên các sông chính ở địa bàn tỉnh Vĩnh Long được dự báo ở mức sâu hơn trung bình nhiều năm. Trên các sông Hàm Luông, Cửa Đại, Ba Lai và Cổ Chiên, mức xâm nhập sâu nhất xấp xỉ hoặc thấp hơn mùa khô 2024–2025, tương đương mùa khô 2022–2023; riêng sông Hậu dự báo xâm nhập mặn sâu nhất ở mức tương đương mùa khô 2024–2025. Ranh mặn 4‰ có khả năng xâm nhập sâu cách sông Cửa Đại, Hàm Luông, Cổ Chiên và sông Hậu từ 46–59 km.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thông tin, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026 sẽ ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm giai đoạn 2013-2025, nhưng thấp hơn mùa khô năm 2024-2025; trong đó, tại vùng các cửa sông Cửu Long, tháng 1 và 2-2026, ranh mặn 4g/l vào sâu từ 40-50 km, tương đương so với trung bình nhiều năm. Tháng 3/2026, xâm nhập mặn tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có xu hướng gia tăng vào các kỳ triều cường từ ngày 18-24/3. Dự báo ranh mặn 4 g/l có thể lấn sâu tới khoảng 60 km.

Thông tin từ Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam và Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, dù dòng chảy sông Mekong tăng 20-33% và xuất hiện tín hiệu La Nina (hiện tượng lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo phía Đông và trung tâm Thái Bình Dương lạnh đi dị thường, thường), tình hình xâm nhập mặn vẫn diễn biến phức tạp. Lượng mưa trái mùa dù cao hơn trung bình nhiều năm nhưng không đủ bù đắp sự thiếu hụt nguồn nước, cộng hưởng với triều cường và gió chướng mạnh sẽ đẩy mặn tiến sâu vào nội đồng.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia nhận định, từ tháng 3, nắng nóng tiếp tục có khả năng xuất hiện trên diện rộng ở khu vực miền Đông Nam Bộ; sang tháng 4, có xu hướng gia tăng cường độ và mở rộng dần sang khu vực Cao nguyên Trung Bộ và miền Tây Nam Bộ đến khoảng nửa đầu tháng 5. Do vậy, cùng với xâm nhập mặn, nguy cơ hạn hán ở khu vực này cũng là hiện hữu.

Trước tình hình trên, để chủ động ứng phó, tỉnh An Giang, UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp với các đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi tổ chức vận hành linh hoạt, hiệu quả hệ thống công trình kiểm soát mặn - giữ ngọt, gạn triều - tiêu mặn; điều tiết nguồn nước phù hợp theo từng vùng, từng thời điểm. Đồng thời tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh tuyên truyền người dân tích trữ, sử dụng nước tiết kiệm; tăng cường theo dõi, giám sát diễn biến xâm nhập mặn, mực nước và chất lượng nguồn nước thông qua hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm; kịp thời cung cấp thông tin cho các địa phương chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, bố trí thời vụ phù hợp, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn gây ra.

Mới đây, chỉ đạo về ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn tại Hội nghị giao ban đầu năm 2026 ngành nông nghiệp và môi trường vùng Đồng bằng sông Cửu Long tại thành phố Cần Thơ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nêu vấn đề, nếu nước ngọt thiếu hụt, nước mặn xâm nhập sâu sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất của các địa phương. Vì vậy, các đơn vị liên quan trực thuộc Bộ phải bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ để tham mưu cho lãnh đạo Bộ và hỗ trợ các địa phương.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam đề nghị các địa phương cần chủ động tham mưu, xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể để đảm bảo thắng lợi vụ Đông Xuân. Cục Thủy lợi và các cơ quan liên quan phải sẵn sàng phương án điều tiết nước, chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật tốt nhất.

Với phương châm “chủ động - thích ứng - bền vững”, vùng Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và thích ứng thông minh, đầu tư hệ thống đê kè, cống ngăn mặn góp phần đảm bảo sản xuất và cuộc sống nhân dân trước hạn hán và xâm nhập mặn.