Chủ tịch Quốc hội: Luật Phát triển đô thị phải có tính chất đột phá để TPHCM và các thành phố bứt phá

Ngày 21/7, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM về dự án Luật Phát triển đô thị.

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, vừa qua, Bộ Chính trị đã thống nhất đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị; đồng thời, cơ bản đồng ý về nội dung phân quyền cho đô thị đặc biệt trong xây dựng thể chế, bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, pháp luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đây là lần đầu tiên chúng ta xây dựng Luật Phát triển đô thị. Đạo luật này không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn hôm nay mà phải tạo ra không gian phát triển cho nhiều thập niên tới, không chỉ áp dụng cho riêng TPHCM mà còn cho cả các đô thị khác.

Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao TPHCM trong thời gian rất ngắn đã chuẩn bị dự án Luật Đô thị đặc biệt và kịp thời điều chỉnh thành dự án Luật Phát triển đô thị. Đây là một dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển trong tư duy quản lý nhà nước về đô thị sang tư duy quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo phát triển.

Theo Chủ tịch Quốc hội, các ý kiến tại hội nghị đều mong muốn Luật Phát triển đô thị phải có tính chất đột phá để TPHCM và các thành phố trong cả nước bứt phá. Từ đó, Chủ tịch Quốc hội gợi mở một số vấn đề cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật.

Cụ thể, hoàn thiện bộ máy quản trị đô thị và cơ chế kiểm soát quyền lực. “Cần quy định rõ tiêu chí định lượng về năng lực bộ máy thực thi khi được phân cấp, tránh tình trạng trao quyền nhưng thiếu nguồn lực hoặc thiếu nhân sự chuyên môn. Đây là vấn đề thuộc trách nhiệm của Thành phố khi được Quốc hội giao”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý và nhấn mạnh đến cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Trao cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập. Cần thiết lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai cho người dân, cho doanh nghiệp, cho Quốc hội và HĐND giám sát.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị quy định rõ giới hạn pháp lý giữa quyền chủ động thí điểm, cơ chế mới và các điều cấm được quy định trong Hiến pháp, trong Bộ luật Hình sự sửa đổi tới đây, để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Cán bộ phải quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm, nhưng phải quyết làm. Có những cán bộ quyết liệt, quyết tâm nhưng không làm thì không thể nào có sản phẩm.

Bên cạnh đó, thể chế hóa mô hình TOD và quy hoạch không gian động. Đột phá tài chính đô thị, huy động nguồn lực đầu tư. Quốc hội đã quyết định chủ trương thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là đô thị thiếu cơ chế tự tạo nguồn vốn đầu tư phát triển, vẫn còn phụ thuộc quá lớn vào nguồn ngân sách truyền thống hoặc tín dụng ngân hàng.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải đa dạng công cụ tài chính, bổ sung quy định về trái phiếu chính quyền địa phương chuyên biệt gắn với các dự án hạ tầng lớn; thí điểm mô hình Quỹ đầu tư phát triển hạ tầng đô thị hoạt động theo nguyên tắc thị trường, cho phép hợp tác công - tư (PPP).

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý các lĩnh vực hạ tầng mềm như chuyển đổi số, trung tâm đổi mới sáng tạo; cắt giảm các tầng nấc thủ tục đầu tư, rút ngắn quy trình thẩm định song song giữa quy hoạch, đất đai và môi trường đối với các dự án đô thị chiến lược.

Đặc biệt theo Chủ tịch Quốc hội cần xử lý chồng chéo pháp luật, xung đột giữa dự thảo Luật với các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước. Quy định rõ cơ chế thu hồi đất, tái thiết đô thị, chỉnh trang đô thị ở vùng TOD và vùng đô thị cũ theo tỷ lệ đồng thuận của cộng đồng dân cư; cho phép áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư hoặc đấu thầu chọn nhà đầu tư có cam kết cung cấp hạ tầng xã hội vượt quy chuẩn. Đồng thời là tiêu chuẩn đô thị thông minh, xanh, an sinh xã hội.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trên tinh thần đổi mới tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị và phát triển mạnh mẽ, vượt trội; nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị kế hoạch triển khai thi hành Luật để khi Quốc hội thông qua Luật sẽ thực hiện được ngay.