Chủ tịch Quốc hội: Tăng cường kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Tránh tình trạng quy định cấm nhưng việc thực hiện lại hình thức

Ngày 21/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Liên quan đến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, thảo luận tại Tổ 2 (Đoàn TPHCM), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, làm rõ phạm vi cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá, mở rộng địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, tăng cường kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và hoàn thiện cơ chế thực thi. Chủ tịch Quốc hội, ai cũng biết thuốc lá có hại cho sức khỏe, nhưng người đã nghiện thuốc thì hầu như vẫn tiếp tục hút.

Dự thảo Luật cấm hoàn toàn việc trưng bày sản phẩm, bao bì, hình ảnh và tên nhãn hiệu thuốc lá tại điểm bán, thay vì cho phép mỗi trưng bày nhãn hiệu, bao bì như Luật hiện hành, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần giải thích rõ khái niệm trưng bày và tiếp thị trực tiếp; đồng thời đánh giá tính khả thi trong thực tế, nhất là tại các cửa hàng miễn thuế, ga hàng không, khu vực biên giới. Cần phân định rõ quy định cấm trưng bày với hoạt động niêm yết giá, sử dụng tên thương mại hợp pháp theo Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Giá.

Việc quy định tủ đựng thuốc lá kín, không để lộ sản phẩm, theo Chủ tịch Quốc hội là phù hợp với mục tiêu giảm kích thích mua thuốc lá. Tuy nhiên, cần có hướng dẫn cụ thể và chế tài đủ mạnh để tránh tình trạng quy định cấm nhưng việc thực hiện lại hình thức.

Mở rộng các khu vực không khói thuốc

Về mở rộng địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, dự thảo Luật đề xuất chuyển một số địa điểm như khách sạn, quán bar, karaoke, vũ trường, nhà hàng từ mô hình có khu vực hút thuốc riêng sang cấm hút thuốc hoàn toàn; đồng thời bổ sung tàu thủy, tàu hỏa vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ đồng tình với việc mở rộng các khu vực không khói thuốc, quyền được bảo vệ sức khỏe của người không hút thuốc. Việc bố trí các điểm hút thuốc cần được thực hiện rõ ràng, đúng quy định.

Dẫn kinh nghiệm Singapore về xử phạt hành vi vứt tàn thuốc nơi công cộng, chỉ cần vứt tàn thuốc ra đường, nếu bị camera ghi lại, người vi phạm có thể bị phạt 300 đô la Singapore, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, quy định chỉ phát huy hiệu quả khi có cơ chế kiểm tra, giám sát và xử phạt nghiêm minh. Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý việc mở rộng địa điểm cấm hút thuốc cần có lộ trình rõ ràng, giai đoạn chuyển tiếp hợp lý và hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động, bảo đảm thực thi đồng bộ.

Kiểm soát chặt thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng

Đối với đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên 85% trên mỗi mặt chính trước và sau bao thuốc, đồng thời bổ sung số điện thoại tổng đài hỗ trợ cai nghiện và thay đổi mẫu cảnh báo định kỳ, Chủ tịch Quốc hội cho hay, cảnh báo sức khỏe là cần thiết nhưng cũng chưa đủ để thay đổi hành vi của người nghiện thuốc lá.

Do đó, theo Chủ tịch Quốc hội, chính sách cần kết hợp giữa cảnh báo với các biện pháp quản lý, phòng ngừa và hỗ trợ cai nghiện hiệu quả. Cần quy định rõ thời hạn thay đổi mẫu cảnh báo và có cơ chế giám sát để tránh tình trạng doanh nghiệp trì hoãn thực hiện. Việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực cai nghiện thuốc lá theo hướng hậu kiểm, tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y tế.

Đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, Chủ tịch Quốc hội cho biết, trước đây cũng có ý kiến khác nhau giữa các cơ quan về việc cấm hoàn toàn hay chỉ thí điểm cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. “Không thí điểm đối với những sản phẩm đã được xác định là có tác hại đến sức khỏe. Khi cơ quan y tế xác định rõ tác hại thì cần có biện pháp quản lý kiên quyết”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đề nghị cần tăng cường thực hiện quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi; kiểm soát việc mua bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số; sử dụng phương tiện kỹ thuật, nghiệp vụ để phát hiện và xử lý vi phạm.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, Luật cần giải thích rõ các khái niệm, định nghĩa rõ ràng, phạm vi điều chỉnh và hành vi bị cấm, nhất là đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những sản phẩm mới có thể xuất hiện trong tương lai. Quy định pháp luật phải có tính dự liệu, tránh để công nghệ mới vượt ra ngoài phạm vi điều chỉnh.