Chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu

Hạn hán đang diễn ra nhiều nơi tại đồng bằng sông Cửu Long.

Ảnh hưởng BĐKH

Theo Ban Chỉ đạo 158 TP Cần Thơ (Ban Chỉ đạo ứng phó BĐKH), những năm gần đây, BĐKH diễn ra ngày càng nghiêm trọng với các biểu hiện như: nhiệt độ tăng cao, bão, hạn hán, lốc xoáy, ngập lụt, triều cường, sạt lở bờ sông, xâm nhập mặn và các thay đổi bất thường của thời tiết ảnh hưởng đến đời sống nhân dân...

Những năm gần đây, sạt lở bờ sông là một trong những hiện tượng thiên tai xuất hiện nhiều, gây hậu quả nghiêm trọng. Điển hình năm 2015, trên địa bàn TP Cần Thơ xuất hiện 19 điểm sạt lở tại các quận, huyện như: Bình Thủy, Cái Răng, Phong Điền, Thốt Nốt, Thới Lai, làm hàng trăm mét đường giao thông và nhiều nhà dân sụp đổ hoàn toàn xuống sông. Các điểm sạt lở này có nguy cơ tiếp tục sạt lở.

Người dân quận Thốt Nốt còn nhớ vụ sạt lở kinh hoàng, làm sụp 3 căn nhà tại khu vực Thới Hoà 2, phường Thới Thuận. Đó là nhà của gia đình ông Đỗ Thường, ông Nguyễn Văn Bé Nhỏ và nhà bà Nguyễn Thị Bé Ba. Toàn bộ tài sản trong nhà của 3 hộ gia đình đều rơi xuống sông. Vụ sạt lở còn làm đoạn đường giao thông tại khu vực sụp đổ xuống sông rộng khoảng 12m, vết nứt vào trong nhà dân lân cận hàng chục mét. Trong đó có 7 ngôi nhà xung quanh không đảm bảo an toàn và có thể rơi xuống sông bất cứ lúc nào.

Ngay sau khi sự cố sạt lở xảy ra, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai- tìm kiếm cứu nạn quận Thốt Nốt huy động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và dân quân tự vệ có mặt tại hiện trường, giúp người dân trục vớt và di dời tài sản, khắc phục hậu quả. Rất may, vụ sạt lở không thiệt hại về người.

Bà Nguyễn Thị Bé Ba cho biết: Bây giờ nhắc đến vụ sạt lở tôi còn kinh hoàng. Trước đó, khi thấy vết nứt đường giao thông xuất hiện, tôi đã cảnh giác. Rất may, khi sạt lở xảy ra, gia đình tôi và bà con xung quanh không ảnh hưởng, thoát chết. Từ vụ sạt lở này, gia đình tôi không dám xây dựng công trình, nhà ở cặp mé sông nữa, vì rất nguy hiểm đến tính mạng.

TP Cần Thơ thuộc trung tâm vùng ĐBSCL, cách bờ biển hơn 65km nên nhiều năm trước không bị ảnh hưởng bởi hiện tượng xâm nhập mặn. Tuy nhiên, những năm gần đây xâm nhập mặn đã bắt đầu ảnh hưởng đến nguồn nước trên sông của TP. Cần Thơ. Trong đó, có năm độ mặn 1‰ đã xâm nhập và cách trung tâm TP Cần Thơ 12km. Đặc biệt, tại khu vực Bắc Cái Sắn (thuộc huyện Vĩnh Thạnh) hằng năm đều xuất hiện xâm nhập mặn, ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp.

Ông Trần Văn Hai, ở xã Thạnh An, huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Gia đình tôi có gần 10 công ruộng. Nhiều năm trước, tôi canh tác theo kinh nghiệm truyền thống cũng thu hoạch được vài trăm giạ lúa/vụ. Nhưng, gần đây, hiện tượng xâm nhập mặn xuất hiện nên việc canh tác lúa càng thêm khó. Chúng tôi phải theo sát hướng dẫn của ngành nông nghiệp huyện như: sản xuất theo lịch thời vụ, né mặn xâm nhập... lúa mới đạt năng suất cao, sản xuất mới có lợi nhuận”.

Nhiều năm qua, TP. Cần Thơ tăng cường các giải pháp để hạn chế thiệt hại của thiên tai và BĐKH. Tuy nhiên vẫn phải gánh chịu hậu quả trước diễn biến phức tạp của thời tiết, mưa, bão, lốc xoáy, sạt lở đất, triều cường… gây ra.

Hợp tác ứng phó

Theo Ban Chỉ đạo 158, đến nay TP Cần Thơ đã hợp tác với các tổ chức quốc tế như: Viện Nghiên cứu chuyển đổi xã hội và môi trường (ISET), Thách thức với thay đổi (CtC), Tổ chức CSIRO và AusAID của Úc, các nước thành viên Liên minh Châu Âu (EU)... triển khai thực hiện các mô hình dự báo, đánh giá tác động của các kịch bản BĐKH đến TP Cần Thơ và đề xuất thực hiện các giải pháp thích ứng.

Qua đó, nhiều dự án được triển khai thực hiện, góp phần hạn chế tác hại và thích ứng dần với BĐKH. Điển hình như: Dự án tăng cường khả năng ứng phó với BĐKH của TP Cần Thơ; Dự án sáng kiến thanh niên, truyền thông; Dự án ứng phó BĐKH dựa vào cộng đồng; dự án chống ngập ở phường An Bình; dự án nâng cao khả năng chống chịu của TP. Cần Thơ để ứng phó với xâm nhập mặn do BĐKH gây ra... đã và đang triển khai thực hiện, góp phần nâng cao nhận thức, ứng phó BĐKH của mọi tầng lớp nhân dân.

Dự án “Nâng cao khả năng chống chịu của TP Cần Thơ để ứng phó với xâm nhập mặn do BĐKH gây ra” được TP Cần Thơ triển khai thực hiện với tổng kinh phí 521.414 USD, do Quỹ Rockefeller tài trợ thông qua Tổ chức ISET. Dự án này đã lắp đặt 8 trạm quan trắc độ mặn tự động trên địa thành phố và các địa phương lân cận nhằm phát hiện và truyền tải dữ liệu quan trắc về độ mặn của nguồn nước đến người sử dụng, cơ quan chức năng để có biện pháp ứng phó.

Dự án “Thích ứng BĐKH thông qua phát triển đô thị bền vững - Thí điểm nghiên cứu hệ thống và môi trường nước TP Cần Thơ” do Tổ chức CSIRO và AusAID của Úc phối hợp Trường Đại học Cần Thơ, Văn phòng Công tác BĐKH TP. Cần Thơ thực hiện từ năm 2014 đến nay, với các hoạt động tăng cường nguồn nước sạch cho vùng ven, vùng nông thôn qua các điểm thu gom sử dụng nước mưa; mở rộng nghiên cứu kỹ thuật thu gom, quản lý và xử lý nước mưa để triển khai ứng dụng cho người dân, cơ quan, trường học... Dự án nhằm tránh lãng phí nguồn nước sạch, sử dụng nguồn nước hợp lý góp phần bảo vệ môi trường.

Nhìn chung, theo ông Đào Anh Dũng- Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ thì sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế cho hoạt động ứng phó BĐKH tại TP Cần Thơ thời gian qua đã và đang đem lại những hiệu quả tích cực..