Ngành nông sản tăng tốc dịp cuối năm

Vào chặng nước rút

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) Võ Văn Hưng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, hoàn thành khoảng 75,9% mục tiêu năm; riêng tháng 9 ước đạt 6,51 tỷ USD, tăng 5,7%.

Trong các lĩnh vực xuất khẩu, đáng chú ý, thủy sản tăng 12,3%, với ngành chăn nuôi dù quy mô xuất khẩu chưa lớn nhưng tăng tới 24,6%. Rau quả tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng nổi bật. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng ước đạt 7,35 tỷ USD, tăng 19,9%. Riêng sầu riêng, đến hết tháng 8 đạt khoảng 2,27 tỷ USD, tăng 47,8%, đóng góp đáng kể vào mức tăng của toàn nhóm.

Theo Bộ NNMT, trên cơ sở kết quả 9 tháng và diễn biến thị trường, kim ngạch xuất khẩu cả năm có khả năng đạt hoặc vượt mục tiêu. Gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả, cao su và sản phẩm chăn nuôi được đánh giá có khả năng đạt hoặc vượt kế hoạch... Kết quả này tạo cơ sở để ngành nông nghiệp tăng tốc trong quý cuối năm. Tuy nhiên, mục tiêu 74,212 tỷ USD vẫn đặt ra yêu cầu phải duy trì nhịp xuất khẩu cao và tận dụng hiệu quả từng thị trường, từng ngành hàng.

Với ngành rau quả, sầu riêng đang là một trong những động lực quan trọng. Theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, sầu riêng bước vào chính vụ trong khi nhu cầu tại Trung Quốc và một số thị trường khác vẫn tích cực. Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào xuất khẩu quả tươi. Việc tăng tỷ trọng sản phẩm đông lạnh, puree, sấy và các sản phẩm chế biến sẽ giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm phụ thuộc vào mùa vụ và khai thác tốt hơn giá trị của cùng một nguồn nguyên liệu.

Đây cũng là hướng đi cần thiết đối với các ngành hàng khác. Với cà phê, trọng tâm không chỉ là tăng sản lượng mà phải nâng chất lượng, tăng tỷ trọng rang xay, cà phê hòa tan, cà phê đặc sản và xây dựng thương hiệu. Đối với gạo, cần nâng tỷ trọng gạo thơm, gạo chất lượng cao, đồng thời mở rộng thị trường.

Theo bà Nguyễn Thảo Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công thương), với lợi thế về điều kiện sản xuất và sự đa dạng sản phẩm, nông sản, thực phẩm Việt Nam đang có nhiều cơ hội mở rộng thị trường. Đây là nhóm hàng mang về giá trị kim ngạch hàng chục tỷ USD mỗi năm, đóng góp vào tăng trưởng và cân bằng cán cân thương mại.

Ông Lê Anh Dũng - Tổng Giám đốc Tổng Công ty rau quả, nông sản Việt Nam cho rằng, Việt Nam có nền sản xuất nông nghiệp lâu đời, điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng thuận lợi. Đây là cơ sở để thu hút thêm đầu tư trong nước và quốc tế, hình thành những chuỗi giá trị nông nghiệp có sức cạnh tranh cao.

Riêng lĩnh vực cây ăn trái hiện có khoảng 1,2 triệu ha, sản lượng khoảng 13 triệu tấn/năm. Trái cây Việt Nam đã xuất khẩu tới hơn 60 quốc gia, trong đó có các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc...

Mở cửa và giữ thị trường

Một trong những hạn chế lớn hiện nay của nông sản Việt là liên kết giữa sản xuất, chế biến và xuất khẩu chưa thật chặt chẽ. Nhiều vùng nguyên liệu chưa gắn ổn định với doanh nghiệp thông qua hợp đồng và đơn hàng; dữ liệu về vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc còn thiếu đồng bộ.

Trong khi đó, thị trường quốc tế ngày càng chuyển mạnh sang yêu cầu chuẩn hóa toàn bộ chuỗi sản xuất. Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết không chỉ làm giảm khả năng kiểm soát chất lượng mà còn hạn chế năng lực đáp ứng những đơn hàng lớn và ổn định. Vì vậy, trong những tháng cuối năm, Bộ NNMT xác định trước hết phải giữ vững các nhóm hàng đang tạo nền cho xuất khẩu, nhất là gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản; đồng thời khai thác thêm động lực từ rau quả, đặc biệt là sầu riêng.

Với rau quả, kiểm soát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc tiếp tục là yêu cầu then chốt. Riêng sầu riêng, bên cạnh duy trì thị trường Trung Quốc, việc phát triển sản phẩm đông lạnh, puree, sấy và chế biến sâu sẽ giúp ngành hàng giảm phụ thuộc vào xuất khẩu quả tươi. Cùng với đó, ngành nông nghiệp tiếp tục khai thác các thị trường châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia; đồng thời mở rộng dư địa tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh đối với những mặt hàng có lợi thế.