Chuyển đổi số trước những thách thức lớn

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) Vũ Hải Quân, yêu cầu đặt ra là tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm đầu tư chuyển đổi số tạo ra giá trị thực chất.

Những chuyển biến từ thực tiễn

Tại Bắc Ninh, việc đưa dữ liệu vào hoạt động điều hành đang trở thành hướng đi quan trọng. Theo ông Đào Thanh Trường - Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh, trong 9 tháng năm 2026, toàn bộ thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 93,1%, tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn và đúng hạn đạt 98,93%. Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) vận hành 15 kịch bản điều hành, theo dõi 30 chỉ tiêu kinh tế - xã hội và hơn 130 chỉ số. Trong lĩnh vực y tế, 100% cơ sở y tế có giường bệnh đã triển khai bệnh án điện tử. Một ứng dụng cụ thể là “Trợ lý nhân dân”, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính.

Tại Hà Nội, theo ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở KHCN Hà Nội, iHanoi đã tiếp nhận, xử lý 263.395 phản ánh, kiến nghị. Nếu ước tính mỗi người trước đây mất 2 giờ để tìm hiểu quy định, viết và gửi đơn đến cơ quan chức năng, trong khi nay chỉ cần 15 phút thao tác trên ứng dụng, iHanoi đã tiết kiệm cho người dân Thủ đô gần 500.000 giờ.

Trong lĩnh vực giáo dục, HanoiCheck cung cấp kênh chính thống để phụ huynh tra cứu thông tin về nguồn gốc bữa ăn học đường. Từ ngày 1/9 đến 8/10, hệ thống ghi nhận 247.339 lượt truy cập, kết nối gần 1,5 triệu học sinh. Cùng với đó, 73 ứng dụng và điểm tiếp cận riêng lẻ với các tiện ích như Smart Police, đặt lịch dịch vụ công, camera giao thông... đã được tích hợp trên iHanoi.

Những kết quả này cho thấy nền tảng số có thể giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin và tăng tính thuận tiện cho người dân. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, xây dựng nền tảng mới chỉ là bước đầu. Muốn nhân rộng, chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người sử dụng; mỗi điểm tiếp cận cần đi cùng quy trình vận hành và quy định trách nhiệm rõ ràng. Dữ liệu phải được cập nhật, chuẩn hóa và sử dụng thực chất.

5 thách thức cần tháo gỡ

Mới đây, tại Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, Bộ trưởng Bộ KHCN Vũ Hải Quân nhấn mạnh: “Chuyển đổi số vì thế phải được đánh giá bằng kết quả thực chất: năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện mạnh mẽ hơn”.

Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số vẫn đối mặt với 5 thách thức lớn. Thứ nhất là dữ liệu. Dù đã có nhiều quy định và kết quả xây dựng cơ sở dữ liệu, tiến độ tại một số lĩnh vực, bộ, ngành còn chậm.

Thứ hai là nền tảng. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc phát triển nền tảng số chưa đồng đều, tiến độ chậm và đôi khi vẫn theo hướng riêng của từng bộ, ngành. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường liên thông, ưu tiên tích hợp và dùng chung, hạn chế đầu tư trùng lặp.

Thứ ba là hạ tầng, gồm hạ tầng điện tử, hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu AI, dữ liệu và hạ tầng tại các vùng lõm sóng. Theo Bộ trưởng, cả nước vẫn còn một số vùng lõm chưa xử lý được. Hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu sẽ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ số và triển khai công nghệ giữa các địa bàn.

Thứ tư là khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong doanh nghiệp. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết: “AI phát triển rất nhanh, nhưng việc đưa vào ứng dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa đạt tiến độ như mong muốn.” Để công nghệ phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần xác định đúng bài toán, có dữ liệu chất lượng và đánh giá được kết quả ứng dụng.

Thứ năm là nhân lực. Nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt ở cấp xã, còn thiếu những người có chuyên môn sâu. Bên cạnh đào tạo đội ngũ chuyên trách, việc phổ cập kỹ năng số cho người dân cũng là điều kiện cần thiết để dịch vụ trực tuyến được sử dụng rộng rãi.

Từ 5 thách thức trên, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ ra vấn đề đáng lưu ý về tiến độ giải ngân: “Hiện nay, trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là có tốc độ giải ngân chậm, thì tốc độ giải ngân cho chuyển đổi số thuộc nhóm chậm nhất”.

Thời gian tới, yêu cầu đặt ra là hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nền tảng và dữ liệu đồng bộ, dùng chung; xây dựng Chính phủ số lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; thúc đẩy kinh tế số và phát triển xã hội số bao trùm. Các chương trình cần được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ, sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng. Kết quả phải được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, khả năng chia sẻ dữ liệu, thời gian và chi phí.