Chuyện đời trên đảo ông Sắt

Ngôi nhà hai tầng nơi sinh sống của các thế hệ con cháu ông Sắt

Cư dân trên đảo

Thấy chúng tôi muốn ra đảo, anh Hoàng Văn Cư (lái thuyền ở bến thuyền Đập Đá- chợ Đông Ba) nói: “Tui chạy đò ở Đập Đá nhiều năm nay, nhưng không có khi mô đưa người ra đảo cả. Mấy anh ra đó làm gì, chắc cán bộ đi khảo sát chi đó phải không?”

Thật vậy, dù đảo chỉ cách bến thuyền Đập Đá chừng 400m, nhưng ở TP.Huế dường như cũng chẳng ai ra đấy để làm gì. Những người khách như chúng tôi vì vậy trở thành hy hữu. Con thuyền Đập Đá- Đông Ba ra đời từ hơn một thế kỷ trước. Ngày trước, khi các phương tiện xe máy, ô tô chưa phổ biến bến thuyền chuyên phục vụ cho nhưng người bán buôn với những gánh hàng từ chợ Mai, chợ Nọ của vùng quê An Truyền (làng Sình), Nam Phổ, Phú Thượng, Lại Thế… (H.Phú Vang) sang chợ Đông Ba để bán. Ngược lại hàng hóa từ chợ Đông Ba chảy về các làng quê cũng quá giang trên con thuyền này. Ngồi trên con thuyền ra đảo ông Sắt, chúng tôi chợt nhớ về câu hò của của người Huế xưa giờ chỉ còn trong hoài niệm: “Đò từ Đông Ba, đò qua Đập Đá/ Đò về Vỹ Dạ, thẳng ngã ba Sình/ Lờ đờ bóng ngã trăng chênh/ Tiếng hò xa vọng, nặng tình nước non”.

Đặt chân lên đảo, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi nhìn thấy hàng chục con người quây quần trong một ngôi nhà, biệt lập với cuộc sống đô thị nhộn nhịp bên ngoài. Có hai chú chó cỏ rất đẹp cùng với vài con gà, vịt… Phía hướng lên thượng nguồn có một điện thờ Mẫu nhỏ mang đậm dấu ấn văn hóa của cư dân vùng sông nước. Trên đảo có rất nhiều cây cổ thụ hàng trăm tuổi cùng một ít cây trồng như mận, chuối, khế, tre... Những thành viên sinh sống trên đảo hiện nay, không ai biết chính xác tổ tiên của họ đến đây từ bao giờ. Họ chỉ biết là từ thời ông bà nội, vốn là dân chài lưới của H.Phú Vang đã lên đây neo thuyền rồi định cư luôn ở đó. Đôi vợ chồng người đánh cá đã sinh được hai người con trai là Võ Văn Đá và Võ Văn Sắt. Sau này khi ông Đá lớn lên lấy vợ rồi cùng dắt nhau đến một hòn đảo khác phía cuối sông Hương (thuộc P.Phú Cát) để sinh sống. Ông Sắt lấy vợ và ở trên đảo cùng với cha mẹ. Bố mẹ qua đời, vợ chồng ông Sắt tiếp tục trở thành chủ đảo nên người ta mới đặt tên là “Đảo ông Sắt”.

Trong số 6 người con của ông Sắt, người chị đầu đã chết và một người khác lấy chồng ở tổ 6, khu vực 2 P.Vỹ Dạ, còn lại cả 4 anh chị em gồm ông Võ Văn Khôi (hơn 70 tuổi), Võ Thị Lan (67 tuổi), Võ Văn Vinh (62 tuổi), Võ Văn Quang ( 55 tuổi) đều định cư trên đảo. Bà Lan không có chồng còn lại 3 người con trai đều có gia đình và con cái sum vầy.

Để chống lũ nên họ đã xây ngôi nhà bằng bê tông cao thành hai tầng. Tầng trệt dùng để sinh sống hàng ngày, còn trên tầng hai dùng để thờ tự và trú ngụ trong mùa nước lũ dâng cao. Ở tầng trệt, họ không làm nhà riêng mà chia nhau một gia đình mỗi góc trong căn nhà để sống. Mỗi “căn hộ” trong ngôi nhà chung này chỉ được ngăn cách bởi những tấm màn vải đơn sơ. Mỗi gia đình đều có bếp và nấu ăn riêng. Thấy cảnh hàng chục người từ già trẻ, lớn nhỏ trong một mái nhà, chúng tôi hỏi: “Sống chung đụng như thế này mà không nảy sinh mâu thuẫn, gây gổ gì nhau à?”. Ông Quang lắc đầu: “Có chi mô mà gây nhau. Anh em cháu chắt trong nhà cả, có chi mà gây”.

Bữa cơm trưa đạm bạc trên ốc đảo

Cử nhân đầu tiên

Buổi trưa, ngồi trên ốc đảo, nhìn ra đường Trịnh Công Sơn, chúng tôi thấy một cô gái đứng trên bến gọi đò. Ông Quang lại đẩy chiếc xuồng nhỏ chèo sang đón con gái trở về. Đó là Võ Thị Thanh Vân, tân cử nhân sư phạm ngoại ngữ của Trường ĐH Sư phạm Huế. Thanh Vân là cô gái đầu tiên trên ốc đảo có bằng cử nhân. Cô cũng là niềm tự hào của những cư dân trên hòn đảo này.

Vân là con gái của ông Võ Văn Quang, người con trai thứ 3 của ông Võ Văn Sắt. Từ nhỏ, Vân đã mơ ước trở thành giáo viên. Ngày trước, Võ Thị Thanh Vân học tiểu học ở trường Tiểu học Phú Lưu, phường Vĩ Dạ, TP Huế nằm trong khu vực cồn Hến. Từ khi lớp 5, Vân đã phải tự chèo đò đi học. Lên cấp 3, Vân học ở trường THPT Gia Hội. “Nhớ nhất là có lần đi học vào đầu tuần thứ hai, phải mặc áo dài chào cờ. Vì vội vã lấy thuyền chèo vào bờ mà không để ý nên em vấp phải cọc giữ kè. Thuyền bị lật, người với sách vở, xe đạp rớt xuống sông. Em ngậm ngùi bơi vào bờ, rồi phải nhờ ba và anh lặn lấy xe đạp lên. Được bộ áo dài bị ướt nên hôm đó đến lớp em bị thầy cô phê bình không mặc đồng phục…”, Thanh Vân tâm sự với tôi về một kỷ niệm mà em nhớ nhất trong những ngày tới trường bằng đò.

Ông Võ Văn Quang, bố của Thanh Vân chia sẻ: “Lần đó đi học về thấy hắn buồn buồn nhưng tính hắn buồn không lâu. Ngày hôm sau hắn lại vui vẻ đi học bình thường. Dù trời mưa gió, ít khi thấy hắn nghỉ học ở nhà.” Từ lớp 1 đến đại học là một ngày hai buổi vượt sông vào bờ đến trường. “Trong lớp, rất ít bạn biết nhà em ở ngoài ni. Nhiều khi mấy bạn hỏi thì em cũng chỉ nói ở bên Cồn Hến thôi”, Thanh Vân chia sẻ. Có thể với nhiều người, vào đại học là điều bình thường, nhưng với những gia đình trên hòn đảo nổi này, đó là một niềm tự hào. Bởi từ khi tổ tiên họ ghé vào hòn đảo để sinh cơ, lập nghiệp, nhiều thế hệ đã sống theo đuôi con cá, con tôm trên sông Hương và chuyện học hành với họ là điều không nghĩ tới. “Ngày xưa là vậy, nhưng bây giờ phải khác. Em vẫn thường khuyên bảo các em trong nhà, phải học mới có cơ hội bước ra khỏi ốc đảo này”, Thanh Vân tâm sự.

Tiếp nối gương của chị, cô em gái thứ hai của ông Quang là Võ Thị Thùy Linh hiện tại là nữ sinh của Trường THPT Nguyễn Huệ (TP.Huế), một trong những ngôi trường có truyền thống học giỏi của Huế, chỉ xếp sau Trường Quốc Học. Chia sẻ về dự định tương lai, Thanh Vân cho biết trước mắt em chưa biết nộp hồ sơ ở đâu vì ngành sư phạm hiện rất ít chỉ tiêu. Trong lúc chờ cơ hội với nghề giáo, với vốn kiến thức tiếng Anh sẵn có, em sẽ đi làm ở một số nhà hàng cần nhân viên giao tiếp với người nước ngoài.“Ba mẹ đã tâm huyết cho em ăn học đến tận bây giờ. Và với những gì em đã trải qua, thật sự em không muốn ước mơ của mình bị dang dở…”, Thanh Vân nói mà ánh mắt cứ nhìn xa xăm theo con nước của dòng Hương giang đang lững lờ trôi.