Chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh kinh tế

Văn hóa kinh doanh tạo lợi thế cạnh tranh

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội Mạc Quốc Anh cho rằng, để yếu tố văn hóa thấm sâu vào từng sản phẩm, dịch vụ, doanh nghiệp Việt Nam cần có lộ trình và chiến lược bài bản trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh. Đây là nguồn lực nội sinh, góp phần quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy, niềm tin của khách hàng không thể chỉ được tạo dựng bằng quảng cáo hay những lời cam kết, mà phải được tích lũy qua chất lượng sản phẩm ổn định, thông tin minh bạch, thái độ phục vụ có trách nhiệm và cách doanh nghiệp xử lý khi phát sinh sai sót. Tương tự, chữ tín với đối tác cần được chứng minh bằng việc thực hiện đúng hợp đồng, bảo đảm tiến độ và tôn trọng các thỏa thuận.

Ngược lại, việc xem nhẹ chuẩn mực đạo đức để theo đuổi lợi nhuận trước mắt có thể khiến doanh nghiệp phải trả giá bằng sự suy giảm uy tín, mất khách hàng và chi phí khắc phục hậu quả. Vì vậy, văn hóa kinh doanh không thể chỉ dừng lại ở những bộ quy tắc ứng xử hay thông điệp truyền thông, mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong quá trình đó, con người giữ vai trò trung tâm. Bà Nguyễn Thị Minh Thu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Doanh nhân APEC, cho rằng người lãnh đạo giữ vai trò tiên phong trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Người lao động cần được tạo điều kiện học tập, trưởng thành và phát triển; khi tìm thấy niềm vui, sự gắn bó trong công việc, họ sẽ lan tỏa những giá trị tích cực đến đối tác và khách hàng. Sự hài lòng của khách hàng được vun đắp từ tinh thần tận tâm của mỗi cán bộ, nhân viên và người lao động.

Quan điểm này cho thấy, xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần gắn liền với chính sách nhân sự và trách nhiệm đối với người lao động. Một môi trường thiếu công bằng, hạn chế cơ hội phát triển hoặc không bảo đảm quyền lợi khó tạo dựng sự gắn bó lâu dài. Ngược lại, khi doanh nghiệp tôn trọng con người, khuyến khích sáng kiến và ghi nhận đóng góp công bằng, nguồn nhân lực sẽ trở thành động lực thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng.

Bởi vậy, văn hóa kinh doanh cần được cụ thể hóa trong hoạt động quản trị hằng ngày, từ chất lượng phục vụ, hiệu quả phối hợp nội bộ đến mức độ hài lòng của khách hàng và người lao động. Người đứng đầu phải nêu gương; cơ chế khen thưởng, kỷ luật cần minh bạch; các chuẩn mực phải được thực hiện nhất quán thay vì chỉ tồn tại trên văn bản. Khi đó, văn hóa mới thực sự trở thành nền tảng nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Lan tỏa chuẩn mực văn hóa

Theo các chuyên gia, không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị, văn hóa kinh doanh còn mở ra cơ hội gia tăng giá trị cho sản phẩm, dịch vụ thông qua bản sắc dân tộc, tri thức truyền thống và các nguồn lực văn hóa. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, sự khác biệt về bản sắc có thể giúp thương hiệu Việt Nam tạo dấu ấn trên thị trường trong nước và quốc tế.

Bản sắc văn hóa chỉ thực sự trở thành lợi thế khi được kết hợp với năng lực sáng tạo và tiêu chuẩn chất lượng hiện đại. Một sản phẩm có câu chuyện văn hóa hấp dẫn nhưng chất lượng không ổn định hoặc không đáp ứng nhu cầu thị trường sẽ khó duy trì sức cạnh tranh. Ngược lại, khi giá trị văn hóa được chuyển hóa thành thiết kế độc đáo, dịch vụ khác biệt và trải nghiệm có chất lượng, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường, gia tăng giá trị sản phẩm mà vẫn góp phần bảo tồn bản sắc.

TS Chử Đức Hoàng - Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia nhấn mạnh: Đổi mới có trách nhiệm phải bảo vệ quyền lợi khách hàng, tôn trọng người lao động và không đánh đổi niềm tin lấy tốc độ. Năng lực cạnh tranh nên được đo bằng giá trị thực mang lại cho khách hàng, thay vì số công nghệ được đầu tư.

Như vậy, yêu cầu kết hợp đầu tư công nghệ với đào tạo nhân lực, quản trị dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra sai sót. Doanh nghiệp cũng cần xây dựng môi trường khuyến khích học hỏi, hợp tác và thử nghiệm có kiểm soát, qua đó chuyển hóa các sáng kiến thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế thực chất.

Ông Hồ Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, cho rằng năng lực của doanh nghiệp có thể đóng góp vào sức mạnh quốc gia thông qua việc thực hành văn hóa kinh doanh có trách nhiệm. Khi những chuẩn mực này được lan tỏa trong chuỗi cung ứng, quan hệ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp trở nên minh bạch hơn, đồng thời tạo dựng trải nghiệm đáng tin cậy hơn cho các đối tác quốc tế. Qua đó, giá trị của doanh nghiệp có thể góp phần nâng cao năng lực kinh tế và uy tín quốc gia.

Tuy nhiên, theo ông Hồ Anh Tuấn, đóng góp này cần được nghiên cứu thông qua các cơ chế lan tỏa cụ thể, không thể cộng cơ học thành tích của doanh nghiệp hoặc quy đổi một chỉ số văn hóa thành GDP hay thứ hạng sức mạnh mềm. Để văn hóa kinh doanh thực sự trở thành động lực phát triển, doanh nhân cần trực tiếp dẫn dắt sự thay đổi bằng việc bố trí nguồn lực, phân quyền và đưa ra những quyết định nhất quán. Cơ quan quản lý cần xây dựng môi trường minh bạch, hỗ trợ các thực hành có trách nhiệm, trong khi giới khoa học cần làm rõ cơ chế tác động và thiết kế phương pháp đo lường phù hợp.

Văn hóa kinh doanh không thể tạo ra sức mạnh chỉ bằng những tuyên ngôn đẹp. Sức mạnh ấy được hình thành từ những sản phẩm bảo đảm chất lượng, cam kết được thực hiện, quyết định minh bạch và hành động có trách nhiệm với con người, cộng đồng. Khi các giá trị văn hóa trở thành nguyên tắc vận hành, doanh nghiệp sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững, góp phần chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành sức mạnh kinh tế và nâng cao vị thế quốc gia.