Chuyên nghiệp hóa trong bảo vệ tác quyền âm nhạc

Bước tiến của thị trường bản quyền kỹ thuật số

Liên minh quốc tế Hiệp hội các nhà soạn nhạc và lời (CISAC) vừa chính thức phát hành báo cáo doanh thu toàn cầu về quyền tác giả (Global Collections Report 2025), báo cáo phân tích toàn diện số liệu doanh thu quyền tác giả của năm 2024 từ mạng lưới 228 tổ chức quản lý tập thể của trên 111 quốc gia và vùng lãnh thổ. Báo cáo cho thấy doanh thu bản quyền toàn cầu đạt 13,97 tỷ Euro, tăng +6,6% so với năm 2024, trong đó nguồn doanh thu từ digital tiếp tục dẫn đầu xu hướng tăng trưởng toàn cầu.

Trong báo cáo doanh thu toàn cầu về quyền tác giả năm 2025 của CISAC, Việt Nam nằm trong “top” 10 quốc gia có doanh thu digital cao nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, với tổng thu digital đạt 12 triệu Euro trong năm 2024, đứng thứ 8 trong khu vực về doanh thu bản quyền từ digital, vượt qua các thị trường như Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan.

Báo cáo của CISAC cũng cung cấp bảng xếp hạng doanh thu quyền tác giả toàn cầu và Việt Nam đứng ở vị trí thứ 47/50 thị trường có doanh thu quyền tác giả âm nhạc cao nhất, với tổng thu 14 triệu euro (420 tỷ đồng) và mức tăng trưởng 12,7% so với năm 2024.

Theo những dữ liệu thống kê, tốc độ tăng trưởng doanh thu digital của Việt Nam tăng 15,7%, thể hiện sự mở rộng mạnh mẽ của thị trường bản quyền trong môi trường trực tuyến. Trong đó, tỷ trọng digital (Digital weight) đạt 86,6%, nằm trong nhóm cao nhất khu vực đã cho thấy nguồn thu bản quyền của Việt Nam phụ thuộc chủ yếu vào mảng kỹ thuật số. Đây là mức tăng đáng chú ý, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của thị trường bản quyền.

Góp phần thúc đẩy sáng tạo

Đại diện Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam cho biết, từ đầu năm 2025 đến cuối tháng 11, số lượng tác giả thành viên của trung tâm đã tăng thêm 734 tác giả, nâng tổng số tác giả ủy quyền tại trung tâm đến nay là 7.072 người.

Tổng số tiền chi trả cho tác giả/chủ sở hữu quyền tác giả trong quý 3/2025 là hơn 108 tỷ đồng. Trong đó, chi trả cho tác giả trong nước trên 92,5 tỷ đồng; chi trả cho tác giả nước ngoài gần 15,7 tỷ đồng.

Kết quả này cho thấy nỗ lực lớn của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC, thành viên CISAC suốt 23 năm qua. Bên cạnh mở rộng hợp tác quốc tế, VCPMC hiện đã ký kết, trao đổi tác quyền với nhiều thành viên CISAC, giúp tác phẩm Việt Nam được thu tiền bản quyền tại nhiều quốc gia và ngược lại. Đơn vị cũng tham gia đào tạo và chia sẻ dữ liệu cùng nhóm ASEAN Caucus, được đánh giá là một trong những CMO năng động tại Đông Nam Á.

Mô hình tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với các tổ chức lớn trên thế giới như SACEM (Pháp), JASRAC (Nhật Bản), GEMA (Đức), APRA AMCOS (Australia) và KOMCA (Hàn Quốc)... Trung tâm được khẳng định là đại diện duy nhất của Việt Nam trong lĩnh vực quản lý quyền tác giả âm nhạc, với quyền tham gia biểu quyết, xây dựng quy tắc và ký kết các biên bản ghi nhớ song phương với các hiệp hội khác.

Mặc dù Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số, nhưng với cách tiếp cận chủ động, linh hoạt, biết nắm bắt thời cơ và tận dụng các nguồn lực sẵn có, đồng thời phát huy hiệu quả các mối quan hệ hợp tác quốc tế, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam đã lựa chọn cho mình hướng đi riêng với những giải pháp phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn thu. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các tác giả thành viên; góp phần thúc đẩy sáng tạo trong một môi trường văn minh, tiến bộ.