Cô giáo của bản

Ngày 4 lượt cô Hoàng Thị Hương đến tận nhà đưa trẻ người Chứt đến trường rồi đưa về.

Rào Tre có 37 hộ với gần 134 nhân khẩu đều là người dân tộc Chứt. Những năm qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Tĩnh đã nỗ lực tìm mọi phương cách để đưa đồng bào hòa nhập cộng đồng, thoát khỏi vòng xoáy hôn nhân cận huyết. Tuy nhiên đời sống và nhận thức của người dân nơi đây vẫn còn rất thấp. Do vậy, chuyện đến trường tìm con chữ, nhất là đối với học sinh mầm non gặp vô vàn khó khăn.

Gần 10 năm qua, hành trình đến trường của cô giáo Hoàng Thị Hương bắt đầu từ lúc tờ mờ sáng, khi gà rừng vừa cất tiếng gáy đến lúc mặt trời đã khuất chân núi. Cô lặn lội tới nhà từng em học sinh, đánh thức các em dậy, rửa mặt, rồi đưa các em đến lớp. Mỗi ngày 4 lần sáng, trưa, chiều, tối, cô đưa đón các em đến tận nhà.

Nhớ lại những ngày đầu mới về với dân bản, cô Hương vẫn còn cảm nhận được sự nhọc nhằn khi đi vận động học sinh đến lớp. Lớp học lúc ấy không có một bóng học sinh. Hỏi ra mới biết, muốn các em tới lớp thì cô giáo phải đến tận nhà đưa đi. Nhưng khi đến nhà, phụ huynh thấy cô Hương là người lạ nên cũng không cho con theo.

Cuối cùng, cô Hương cùng bộ đội biên phòng phải nhờ già làng Hồ Púc đi cùng đến tận từng nhà thuyết phục phụ huynh, đưa các cháu đến lớp học. Suốt buổi học, già Hồ Púc ngồi túc trực bên ngoài, cuối buổi cô giáo Hương lại cùng ông đưa từng cháu về nhà. Phải mất gần 2 năm trời phụ huynh quen mặt, cô giáo Hương mới có thể tự mình đảm đương công việc đáng nhẽ thuộc trách nhiệm của cha mẹ con trẻ. Rào Tre bây giờ đổi khác nhiều, đã có chiếc cầu bắc qua con sông Ngàn Sâu hung giữ.

Cô Hương kể: “Mùa hè còn đỡ, nhưng cực nhất là mùa đông và sợ nhất là khi nước lên cao. Có năm, khi đi qua sông, tôi bị trượt chân nước cuốn, may mà bám được bụi cây nên thoát nạn. Giờ thì mọi việc thuận lợi hơn nhiều rồi”.

10 năm qua, khi đến nhà các em, cô Hương phải tự tay vệ sinh cá nhân cho các cháu. “Biết tôi chăm sóc vệ sinh cho con em họ, nhiều phụ huynh cũng ái ngại lắm vì việc vệ sinh của người Chứt còn rất hạn chế. Thời gian đầu rất vất vả do các cháu không tắm rửa, người bẩn, nhiều cháu bị ghẻ, lở… Nhìn các cháu như thế, tôi cảm thấy thương nhiều hơn sợ”- cô Hương tâm sự.

Ngoài dạy học, cô kiêm thêm chức “cô nuôi”, nấu bữa trưa cho 14 em học sinh ở đây. Cô giáo Hương tự bỏ tiền túi ra để mua sách vở, quần áo, đồ chơi, bánh trái, mang gạo ở nhà lên để thêm vào khẩu phần ăn cho các em. Bởi trong số 14 trẻ ở điểm trường này thì chỉ có 8 trẻ (độ tuổi từ 3 – 5 tuổi được hỗ trợ 120 ngàn đồng/tháng/cháu), còn lại 6 trẻ ở nhóm dưới 3 tuổi chưa có chế độ gì do không nằm trong chương trình phổ cập chung. Cô Hương cũng là người đặt tên “khai sinh” cho những đứa trẻ người Chứt. Cô Hương nói: “Nhiều khi phụ huynh không nhớ tên con nên mỗi khi có việc lại chạy lên hỏi: Cô ơi, con tôi tên gì?”.

Người Chứt ở Rào Tre không có ngôn ngữ viết mà chỉ có tiếng nói. Thông qua giao tiếp, học hỏi, cô Hương đã thành thuộc thổ ngữ của đồng bào nơi đây. 10 năm “cắm bản” dường như cô giáo Hương đã trở thành một thành viên không thể tách rời khỏi Rào Tre. Cô Nguyễn Thị Hoa - Hiệu trưởng Trường mầm non Hương Liên cho biết: “Nhà trường mấy lần đề xuất để cô Hương chuyển công tác vì thấy cô vất vả quá. Nhưng một phần cô còn muốn gắn bó với bản, một phần nhà trường từng điều động giáo viên khác về nhưng học sinh không đến trường vì các em đã quen cô Hương rồi”. Ghi nhận những cống hiến cho sự học ở bản Rào Tre, năm 2015 cô giáo Hoàng Thị Hương được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng bằng khen điển hình tiên tiến giai đoạn 2010-2015.

Đến hôm nay, cô Hương vẫn không đề đạt gì về nguyện vọng cá nhân mà trăn trở: “Con em người Chứt ở Rào Tre, hàng chục năm nay phải học nhờ trong hội quán, không có chỗ nghỉ trưa. Nếu được đầu tư xây dựng lớp học thì công tác chăm nuôi, giáo dục các cháu sẽ tốt hơn. Ngoài ra, ở đây cô giáo vừa dạy học vừa kiêm cô nuôi nên khá bất tiện. Trong thời gian tới nếu có thêm nhân lực hỗ trợ thì tốt hơn”.