Cơ hội hàng Việt vào Hoa Kỳ

Nông sản Việt Nam có nhiều thuận lợi khi TPP chính thức có hiệu lực.

Theo Vụ Thị trường châu Mỹ, sau 20 năm bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ đến nay giao thương hai chiều đã có sự cải thiện tiến bộ. Năm 2014, tổng kim ngạch trao đổi hàng hóa song phương giữa Việt Nam – Hoa Kỳ đạt 36,3 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu từ Việt Nam sang Hoa Kỳ lên đến đạt 30 tỷ USD, tăng 24% so với năm 2013.

Nhìn nhận về thị trường Hoa Kỳ trong bối cảnh TPP, ông Nguyễn Duy Khiên, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Mỹ khẳng định: Dù chưa TPP thì thị trường Hoa Kỳ vẫn là thị trường hấp dẫn với các nước nói chung và Việt Nam nói riêng. Bởi vì, đây là thị trường có dân số đông, thu nhập bình quân đầu người cao, thói quen mua sắm thoải mái…

Với Việt Nam, sau khi ký hiệp định song phương với Hoa Kỳ thuế suất áp dụng cho các mặt hàngvào thị trường này có xu hướng giảm nhẹ. Sắp tới nếu TPP mở ra, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này sẽ phất như “diều gặp gió”.

Theo ông Nguyễn Duy Khiên, hàng hóa bày bán tại thị trường nhập khẩu có giá cao gấp nhiều lần so với giá xuất khẩu ban đầu. Khi đó, đương nhiên các nhà nhập khẩu sẽ tìm đến những sản phẩm nào có giá cả cạnh tranh nhất, lúc đó Việt Nam trở thành “địa chỉ đỏ” để các đối tác sẽ tìm đến. Đưa ra bức tranh xuất khẩu khá lạc quan, Vụ thị trường châu Mỹ còn “điểm mặt” một vài mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này đang có lợi thế lớn như: may mặc, da giày, gỗ, thủy sản…

Đơn cử, 10 nước đang xuất khẩu dệt may vào Hoa Kỳ thì có Mexico và Hoduras đang có hiệp định TPP với nước này. Tương tự, mặt hàng giày dép duy chỉ có Mexico và Cộng hòa Domonica là thành viên của Hoa Kỳ trong TPP…

Điều này chứng tỏ rằng, nếu Việt Nam vào TPP Việt Nam trở thành một trong 3 nước nội khối TPP có điều kiện xuất khẩu lớn vào thị trường này với giá cả cạnh tranh. Cơ hội xuất khẩu không những thuận lợi đối với DN xuất khẩu trực tiếp vào thị trường Hoa Kỳ, các DN khác có thể tham gia vào chuỗi cung ứng một phần nào đó qua đối tác là DN có vốn đầu tư nước ngoài. Đây được xem là hình thức xuất khẩu tại chỗ.

Dựa vào thực tế phát triển xuất khẩu, Vụ Thị trường châu Mỹ nêu quan điểm, trường hợp nhìn tổng thể đối với nền kinh tế thì TPP là cơ hội. Còn xét từng DN một đôi khi là cơ hội, đôi khi là thách thức. Và, chắc chắn sẽ có một vài thách thức buộc DN xuất khẩu phải vượt khó nếu thâm nhập thị trường này. Cụ thể, thời gian tới sẽ có một vài DN ngoại chính thức đầu tư vào Việt Nam để sản xuất dệt may. Điều này làm tăng kim ngạch xuất khẩu trong nước, tạo ra việc làm cho người lao động nhưng có thể các DN FDI này trở thành đối thủ cạnh tranh. Nghĩa là, trước đây họ cạnh tranh với DN Việt tại thị trường nước ngoài thì nay cạnh tranh diễn ra ngay ở Việt Nam. Chưa dừng lại ở đó, mức thuế suất vào thị trường Hoa Kỳ giảm mạnh nhưng giá thành sản xuất trong nước cao, giá bán thiếu tính cạnh tranh so với các nước thì việc giảm thuế bị phản tác dụng.

Liên quan đến việc thâm nhập vào thị trường các nước, trong đó có cả Hoa Kỳ ông Trần Tuấn Anh – Thứ trưởng Bộ Công thương nhận định, điều kiện xuất khẩu vào năm gần đây được nới lỏng thông qua các hiệp định tự do thương mại thế hệ mới. Tuy nhiên, bất cập tồn tại kéo dài khi DN trong nước chưa khai thác hết triệt để thị trường xuất khẩu đầy tiềm năng của các nước. Đơn cử, mặc dù xuất siêu sang Hoa Kỳ nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam chỉ bằng 1,3% tổng kim ngạch nhập khẩu của Hoa Kỳ năm 2014. Điều này có nghĩa, sản phẩm Việt chưa thâm nhập mạnh vào thị trường khổng lồ này.

Có phần quan ngại cho khả năng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ khi mà TPP chính thức mở ra, ông Herb Cochran - Giám đốc Điều hành của Amcham tại TP HCM băn khoăn: 70% xuất khẩu của DN Việt vào Hoa Kỳ là do DN FDI, trong đó 90% sản phẩm sử dụng nguyên liệu từ các nước khác. Như vậy thấy rõ, DN Việt không được hưởng lợi nhiều từ TPP. Thế thì, DN Việt Nam phải làm gì đây

Theo Vụ Thị trường châu Mỹ, thuế suất đồng loạt giảm mạnh, thậm chí có nhiều mặt hàng thuế suất về 0% thì vấn đề còn lại, làm sao đó để tiết giảm tối đa chi phí sản xuất để đưa ra giá thành thấp nhất có thể. Bàn về giải pháp tăng cường xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ trong thời gian tới, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh cho rằng, đàm phán và mở cửa là một câu chuyện. Còn chuyện tổ chức sản xuất và xuất khẩu như thế nào lại là chuyện khác. Chắc chắn cần cuộc cách mạng về đổi mới của cộng đồng DN.

Theo đó, nhất thiết sản xuất kinh doanh phải chuyên môn hóa cao, phải đề cao tiêu chuẩn an toàn và vệ sinh thực phẩm. Song song đó, cần sự hỗ trợ của Chính phủ và chính quyền địa phương từ những chính sách phù hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối ưu cho DN phát triển sản xuất kinh doanh.