Cơn sốt khoai mỡ tím lan rộng toàn cầu
Loại khoai mỡ tím có nguồn gốc từ Đông Nam Á, đặc biệt phổ biến tại Philippines, đang trở thành xu hướng ẩm thực mới trên toàn cầu. Với màu tím đặc trưng và hương vị nhẹ, khoai mỡ tím ngày càng xuất hiện nhiều trong các món đồ uống, bánh ngọt và tráng miệng, đặc biệt là trên mạng xã hội.
Trong những năm gần đây, khoai mỡ tím được xem là “ứng viên thay thế” cho matcha, loại trà xanh của Nhật Bản từng tạo nên làn sóng tiêu dùng mạnh mẽ trước đó. Khi nguồn cung matcha toàn cầu gặp gián đoạn, nhiều thương hiệu đồ uống và thực phẩm đã chuyển hướng sang khoai mỡ tím. Một số chuỗi cà phê lớn nhanh chóng đưa khoai mỡ tím vào thực đơn, góp phần thúc đẩy mức độ nhận diện của người tiêu dùng. Khảo sát thị trường cho thấy tỷ lệ người biết đến khoai mỡ tím đã tăng đáng kể trong vòng 5 năm qua, dù sản phẩm này vẫn chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong thực đơn tại nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, sự phổ biến nhanh chóng cũng kéo theo nhiều vấn đề. Chuỗi cung ứng khoai mỡ tím hiện còn rời rạc, thiếu liên kết trực tiếp giữa nông dân và thị trường quốc tế. Nhiều doanh nghiệp không công khai nguồn gốc sản phẩm, khiến người tiêu dùng khó phân biệt giữa khoai mỡ tím thật và các sản phẩm thay thế như khoai môn hay khoai lang tím.
Ở phía sản xuất, nông dân tại các vùng trồng khoai mỡ tím chủ lực vẫn chưa hưởng lợi tương xứng từ nhu cầu gia tăng. Một trong những nguyên nhân chính là thời gian trồng kéo dài từ 9-12 tháng, trong khi nhiều loại cây trồng khác có thể thu hoạch nhanh hơn và mang lại lợi nhuận sớm. Ngoài ra, việc thiếu kết nối trực tiếp với người mua khiến nông dân thường phải bán qua trung gian với giá thấp.
Sản lượng khoai mỡ tím tại Philippines (quốc gia sản xuất chính) đã có dấu hiệu sụt giảm trong năm vừa qua, bất chấp nhu cầu toàn cầu tăng mạnh. Điều này càng làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong thời gian tới. Bên cạnh đó, các yếu tố bên ngoài như chi phí năng lượng tăng cao cũng đang gây áp lực lớn lên hoạt động sản xuất, khiến giá thành khoai mỡ tím tăng đáng kể.
Trước tình hình này, chính phủ và các tổ chức địa phương đang triển khai nhiều sáng kiến nhằm mở rộng sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối nông dân với thị trường quốc tế. Một số chương trình cũng hướng tới việc thiết lập các hợp đồng thu mua ổn định để đảm bảo đầu ra cho người trồng. Tuy nhiên, quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu niềm tin từ phía nông dân và hạn chế về cơ sở hạ tầng.
