Công an xã - những người gần dân

Lực lượng Công an xã triển khai công tác đảm bảo ANTT.

Nguồn: baobacgiang.com.vn

Mới đây, Hội thi Công an xã giỏi toàn quốc năm 2015, được Bộ Công an tổ chức tại TP HCM, để thiết thực chào mừng kỷ niệm 70 năm thành lập lực lượng CAND và 65 năm ngày truyền thống Công an xã. Những năm qua, lực lượng Công an xã là những người rất gần dân, có mặt nhanh nhất, giải quyết các sự vụ phát sinh trong đời sống hàng ngày ở thôn, bản, giúp lực lượng chuyên trách một cách đắc lực trong công tác điều tra phá án, giữ ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Theo biên chế của ngành Công an, Công an xã là lực lượng vũ trang bán chuyên trách, mặc dù thuộc hệ thống tổ chức của CAND nhưng lại không có “lon, hàm” và ăn lương của chính quyền địa phương chứ không phải của ngành Công an. Song không vì thế mà Công an xã “nhàn hơn” so với lực lượng Công an chuyên nghiệp tại phường, thị trấn trong công tác giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Nói như Thứ trưởng Bộ Công an Bùi Văn Nam, lực lượng Công an xã là nòng cốt trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên địa bàn các xã của cả nước. Chỉ tính từ năm 2009 đến nay, cả nước có 57 Công an xã hy sinh, 429 Công an xã bị thương trong khi thi hành nhiệm vụ. Lòng dũng cảm và những chiến công của lực lượng Công an xã mãi mãi sâu đậm trong lòng nhân dân, là niềm tự hào của toàn lực lượng CAND.

Có dịp làm việc với nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Xây dựng lực lượng CAND (nay là Tổng cục Chính trị CAND) thuộc Bộ Công an Châu Văn Mẫn mới biết, lực lượng Công an xã đã vất vả và thiệt thòi đến nhường nào. Đơn cử, lực lượng Công an xã là được tuyển chọn và chỉ được đào tạo nghiệp vụ trong thời gian ngắn, không được đào tạo bài bản, chính quy như lực lượng Công an chuyên trách tại phường, thị trấn. Về trình độ nghiệp vụ, lực lượng Công an xã do không được đào tạo bài bản nên cũng không thể so sánh được với lực lượng chuyên trách tại các đồn, trạm tại phường, thị trấn, thị tứ.

Một thiệt thòi lớn nữa là lực lượng Công an xã không được đeo “lon” như lực lượng Công an chuyên nghiệp, đồng thời không được hưởng chế độ đãi ngộ như đối với lực lượng vũ trang, mà chỉ hưởng lương như một công chức công tác tại xã.

Tuy không được hưởng ưu đãi như lực lượng Công an chuyên nghiệp, không được đeo “sao, vạch”, song xét về mức độ vất vả, hiểm nguy thì lực lượng Công an xã không thua kém gì lực lượng Công an chuyên nghiệp.

Hiện, theo cơ cấu chính quyền địa phương thì lực lượng Công an chuyên nghiệp chỉ được bố trí tại các đồn, trạm ở thị trấn và phường, còn tại các xã thì chỉ có lực lượng Công an xã bán chuyên trách lo đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đem lại cuộc sống thanh bình cho người dân.

Chỉ so sánh về mặt dân trí thì giữa người dân ở thôn bản với người dân thành thị, thị trấn, thị tứ đã có sự chênh lệch đáng kể. Nếu như ở thị trấn, thị tứ, phường, đối tượng vi phạm pháp luật hầu như là cố tình, thì người dân ở thôn bản nhiều khi do vô ý mà vi phạm pháp luật. Chính vì thế mà lực lượng Công an xã phải giải quyết nhiều sự vụ từ đơn giản đến phức tạp, đôi khi là rất phức tạp.

Với đặc điểm văn hóa của người Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, trong thôn, bản, làng, xã đa số là họ hàng, anh em nên việc xử lý vụ việc phát sinh rất phức tạp. Nếu xử lý không khéo sẽ dẫn đến hiểu nhầm, mất đoàn kết trong nội bộ nhân dân. Từ việc gia đình cơm không lành, canh không ngọt, đánh cãi chửi nhau, cho đến việc trộm gà, trộm chó và những hành vi vi phạm pháp luật khác đều đến tay Công an xã. Nếu như ở thị trấn, thị tứ, phường, lực lượng Công an chuyên nghiệp chỉ can thiệp vào những hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng, thì ở xã, lực lượng Công an bán chuyên trách phải trực tiếp giải quyết cả những việc hòa giải trong dân, giúp yên ổn làng xã. Nói như Trung tướng Châu Văn Mẫn, lực lượng Công an xã đúng là những người ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng.

Vừa qua, khi xây dựng Dự thảo Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ Công an cũng đã có ý định đưa vào quy định trao cho lực lượng Công an xã quyền điều tra cơ bản ban đầu. Có nhiều ý kiến trái chiều trong câu chuyện này. Một luồng ý kiến thì ủng hộ vì cho rằng lực lượng Công an xã là gần dân nhất, có mặt ở hiện trường nhanh nhất, đầu tiên thì việc trao quyền điều tra ban đầu là hết sức cần thiết để đảm bảo hiện trường vụ án chưa bị xáo trộn, thuận lợi trong công tác điều tra phá án. Song, luồng ý kiến khác thì cho rằng, không nên trao cho lực lượng Công an xã quyền điều tra ban đầu bởi họ không có nghiệp vụ do không được đào tạo bài bản tại các trường trong ngành Công an.

Riêng người viết bài này ủng hộ việc không nên trao quyền điều tra ban đầu cho Công an xã. Không phải vì không tin yêu họ, mà chỉ đơn giản là hiện nay họ đã có quá nhiều việc, quá vất vả trong khi không được hưởng những chế độ ưu đãi cần thiết như đối với lực lượng vũ trang.

Mặt khác, giao nhiệm vụ cho người không hiểu rõ việc sẽ dẫn đến những hậu quả và hệ lụy khôn lường không chỉ cho một vụ án cụ thể, cho bị hại cụ thể, mà còn ảnh hưởng tới chính những người Công an xã khi phải làm những việc mà họ không biết, không hiểu, hoặc không nắm vững.

Nên chăng, Nhà nước và Bộ Công an có cơ chế chính sách hợp lý hơn nữa với lực lượng Công an xã, vừa để nâng tầm chuyên môn nghiệp vụ nhằm tránh sai sót trong quá trình công tác, vừa để họ có động lực tiếp tục cống hiến cho nhân dân, cho Tổ quốc. Cần hiểu rõ, lực lượng Công an xã là những người gần dân, hiểu dân, nếu được trang bị kiến thức, được đãi ngộ xứng đáng, tin rằng đây là một trong những lực lượng nòng cốt trấn áp tội phạm một cách hiệu quả.