Công đoàn chung tay phát triển nhà ở xã hội cho công nhân
Nhà ở cho công nhân lao động là một trong những nhu cầu thiết yếu, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng cuộc sống và sự gắn bó lâu dài của người lao động với doanh nghiệp. Việc Tổng LĐLĐ Việt Nam thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp phát triển các dự án nhà ở công nhân, đang mở rộng vai trò của tổ chức Công đoàn trong chăm lo đời sống, bảo đảm an sinh và xây dựng đội ngũ công nhân ổn định, bền vững.
Nhà ở cho công nhân không chỉ là vấn đề dân sinh mà còn gắn trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Khi người lao động phải sống trong những căn phòng trọ chật hẹp, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, áp lực chi phí thuê nhà và sinh hoạt sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống vật chất, tinh thần cũng như khả năng gắn bó lâu dài với nơi làm việc.
Thực tế khảo sát của Ban Quản lý Dự án Công đoàn (Tổng LĐLĐ Việt Nam) tại các địa phương dự kiến đầu tư nhà ở xã hội cho thấy, điều kiện nhà ở của một bộ phận công nhân vẫn còn nhiều khó khăn. Có 53,9% công nhân, người lao động đang sống trong các phòng trọ là nhà cấp 4, nhà dân kết hợp cho thuê, nhà lợp tôn hoặc fibro xi măng. Đáng chú ý, 39% số người tham gia khảo sát đang ở trong những căn phòng có diện tích dưới 20m2, trong đó 7,4% phải sống trong phòng dưới 10m2. Trong khi đó, tại nhiều khu công nghiệp, nhu cầu nhà ở của công nhân rất lớn nhưng nguồn cung nhà ở xã hội, nhà lưu trú vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Những vướng mắc về quỹ đất, thủ tục đầu tư, nguồn vốn và cơ chế ưu đãi tiếp tục là những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án. Bởi vậy, phát triển nhà ở xã hội cho công nhân cần sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có tổ chức Công đoàn.
Với chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động, Công đoàn có lợi thế trong việc nắm bắt nhu cầu thực tế, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của công nhân. Đặc biệt, việc Tổng LĐLĐ Việt Nam được giao tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn tài chính công đoàn đã tạo cơ sở pháp lý để tổ chức công đoàn trực tiếp góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở của người lao động. Trong đó, Luật Nhà ở năm 2023 quy định Tổng LĐLĐ Việt Nam là cơ quan chủ quản dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn tài chính công đoàn để cho công nhân, người lao động thuộc đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội thuê. Đây là bước tiến quan trọng, tạo điều kiện để hoạt động chăm lo của Công đoàn không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt mà từng bước hướng tới giải quyết những nhu cầu an sinh cơ bản, lâu dài.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển nhà ở xã hội, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã triển khai các dự án nhà ở công nhân bằng nguồn tài chính công đoàn. Năm 2021, Tổng Liên đoàn hoàn thành thí điểm khu nhà ở xã hội công đoàn tại Khu công nghiệp Đồng Văn II, tỉnh Hà Nam (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), với 244 căn hộ, một nhà đa năng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Các căn hộ được tổ chức cho công nhân, người lao động thuê theo quy định. Tiếp nối kết quả này, Tổng LĐLĐ Việt Nam triển khai ba dự án nhà ở xã hội công đoàn tại Tiền Giang (nay là Đồng Tháp), Bắc Giang (nay là Bắc Ninh) và Bến Tre (nay là Vĩnh Long), với tổng quy mô 1.702 căn hộ. Các dự án dự kiến hoàn thành, đưa vào sử dụng trong quý III/2027, góp phần bổ sung nguồn cung nhà ở cho công nhân tại những địa bàn có nhu cầu lớn.
Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Lê Văn Nghĩa cho biết, thực hiện nhiệm vụ được giao trong Đề án phát triển ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, Tổng Liên đoàn đặt mục tiêu xây dựng 10.000 căn nhà ở cho công nhân trong giai đoạn 2023-2030. Ngoài các dự án đang triển khai, tổ chức Công đoàn dự kiến tiếp tục đầu tư từ 10 đến 15 dự án mới trong giai đoạn 2026-2030, với quy mô khoảng 9.000 căn hộ. Như vậy, Tổng LĐLĐ Việt Nam dự kiến xây dựng khoảng 10.700 căn hộ. Với tiến độ hiện nay, Công đoàn cơ bản sẽ hoàn thành mục tiêu được Thủ tướng Chính phủ giao. “Việc triển khai các dự án nhà ở công nhân cho thuê không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở xã hội của Chính phủ mà còn tạo điều kiện để người lao động có nơi ở ổn định, yên tâm làm việc, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và các khu công nghiệp”, ông Lê Văn Nghĩa nói
Phát triển nhà ở xã hội cho công nhân là nhiệm vụ cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn. Khi chủ động tham gia đầu tư, kết nối nguồn lực và giám sát thực hiện chính sách, Công đoàn đang cụ thể hóa trách nhiệm chăm lo đoàn viên bằng những giải pháp thiết thực. Mỗi căn hộ được đưa vào sử dụng không chỉ góp phần cải thiện điều kiện sống mà còn tạo nền tảng để người lao động yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp, qua đó đóng góp vào sự phát triển ổn định, bền vững của quan hệ lao động.