Công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả đầu tư công

Báo cáo tại phiên họp, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) trên cơ sở hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước là hết sức cần thiết, nhằm cụ thể hóa các định hướng của Đảng tại Văn kiện Đại hội Đảng XIV, các nghị quyết, kết luận, chỉ đạo, định hướng của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương.

Cụ thể là về rà soát pháp luật, đảm bảo đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, khả thi; tăng cường phân cấp, phân quyền; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khơi thông mọi nguồn lực, thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực; đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới; đồng thời giảm số lượng văn bản phải ban hành, rút ngắn và thống nhất thời gian trong quy trình quản lý ngân sách, giảm chi phí tuân thủ và chi phí tổ chức thực hiện đối với cơ quan quản lý và cơ quan chấp hành.

Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) cơ bản kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, bao gồm 10 chương, 107 điều. Theo đó, các nội dung của Luật Đầu tư công được đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng của dự thảo Luật, các nội dung mang tính đặc thù về chương trình, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng.

Báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng, việc hợp nhất 2 luật cần được đặt trong yêu cầu rà soát, hoàn thiện tổng thể các chính sách thu, chi ngân sách nhà nước, cơ chế phân bổ nguồn lực, quản lý đầu tư công và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước. Bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của Ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trên cơ sở xác định rõ về thẩm quyền, trách nhiệm của Quốc hội, HĐND các cấp, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan và Ủy ban nhân dân các cấp trong quản lý ngân sách nhà nước, phân bổ vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm và các nội dung về trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư các dự án đầu tư công.

Ông Mãi cũng đề nghị, tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công theo hướng quy định rõ hơn về nguyên tắc phân bổ vốn đầu tư công trên cơ sở đánh giá hiệu quả đầu tư đối với chương trình, dự án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Đánh giá đầy đủ, toàn diện về các tồn tại, bất cập trong quản lý ngân sách nhà nước, đầu tư công theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công để nghiên cứu, sửa đổi bảo đảm khắc phục được các tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra trong thời gian qua, nhất là đối với các vấn đề về chất lượng lập dự toán, tiến độ phân bổ, giao dự toán; chuyển nguồn ngân sách nhà nước, giải ngân vốn đầu tư công, công tác chuẩn bị dự án và cơ chế phân cấp, phân quyền trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm; quy trình phân bổ, giao và quản lý dự toán chi đầu tư công hằng năm sau khi hợp nhất; đồng thời làm rõ các nội dung áp dụng thống nhất và các nội dung cần quy định riêng trong nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước.

Về thẩm quyền phân bổ kế hoạch vốn từ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công 5 năm Dự thảo Luật đề xuất, sau khi được Quốc hội quyết định, Chính phủ quyết định phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công 5 năm vốn ngân sách trung ương (thay cho thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định hiện hành).

"Đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục giữ thẩm quyền của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội trong phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương của kế hoạch đầu tư công 5 năm như quy định hiện hành, nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu chủ động, linh hoạt trong điều hành với cơ chế kiểm soát, đảm bảo an ninh tài chính quốc gia và giữ ổn định nền kinh tế vĩ mô. Một số ý kiến nhất trí giao Chính phủ quyết định phân bổ theo đề xuất của dự thảo Luật", ông Mãi nói.

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) nhằm thể chế hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng; khắc phục tình trạng phân tán giữa quy trình quản lý ngân sách nhà nước và quy trình quản lý đầu tư công; hình thành khuôn khổ pháp lý thống nhất về quản lý, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính công.

Tăng cường phân cấp, phân quyền, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Đồng thời, đề nghị Chính phủ đánh giá tác động kỹ lưỡng để khi sửa xong, luật này phải có tính ổn định, tránh việc “hợp nhất vào rồi lại tách ra”.