Công nghiệp hỗ trợ và cơ hội cất cánh

Cơ hội mới cho các doanh nghiệp ngành công nghiệp phụ trợ.

Số lượng khiêm tốn

Theo đánh giá của Bộ Công thương, tính đến cuối năm 2013, cả nước có khoảng 58.000 DN hoạt động trong ngành công nghiệp, tuy nhiên số DN cung cấp các loại linh kiện phụ tùng kim loại, linh kiện điện - điện tử và linh kiện nhựa - cao su chỉ ở con số khoảng 1.300 DN. Trong khi đó, theo nhận định của Bộ này, lẽ ra số DN công nghiệp hỗ trợ phải hơn gấp nhiều lần DN chính thì dường như ở Việt Nam lại có sự đảo ngược. Ít về số lượng, chất lượng cũng không cao, nên nhiều DN ngành công nghiệp hỗ trợ của ta chưa thể tham gia vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn, và do đó, đường đến sân chơi toàn cầu đối với các DN trong nước vẫn còn nhiều rào cản.

“Sự thiếu hụt này buộc các DN chính phải tìm kiếm nguồn cung cấp từ bên ngoài, đây chính là nguyên nhân gây nhập siêu trong sản xuất công nghiệp” – lãnh đạo Bộ Công thương đánh giá.

GS Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội Các DN có vốn đầu tư nước ngoài cho biết: Các DN công nghiệp hỗ trợ muốn phát triển và tham gia được vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia thì phải đáp ứng được 3 yếu tố: Chất lượng ổn định, giao hàng đúng hẹn và giá cả hợp lý. Tuy nhiên, hiện nay chỉ có một số ít DN trong nước đáp ứng 3 yếu tố trên. Bởi vậy, trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, phát triển công nghiệp hỗ trợ rất cần có những chính sách khuyến khích với những ưu đãi của Nhà nước.

Có thể thấy, cùng với xu hướng phát triển chung của sân chơi toàn cầu hóa, nhu cầu phát triển công nghiệp hỗ trợ ngày một gia tăng với dự báo làn sóng FDI mới có chất lượng cao hơn từ các nước OECD (Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế). Các Tập đoàn kinh tế lớn như Samsung, LG, Intel, Canon, Microsoft… rất cần DN Việt Nam tham gia chuỗi giá trị sản phẩm toàn cầu. Song, với sự phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam còn khá non trẻ, mới chỉ ở bước khởi đầu, GS Nguyễn Mại cho rằng, rất cần phải có sự quan tâm, hỗ trợ từ phía Nhà nước mới đáp ứng được yêu cầu phát triển của ngành này.

Động lực thúc đẩy

Trước những yêu cầu cấp thiết của ngành công nghiệp hỗ trợ hiện nay, Chính phủ mới đây đã ban hành Nghị định 111/2015/NĐ-CP với hàng loạt chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với ngành này. Trong đó, một nội dung khá mới là việc hình thành Chương trình quốc gia về phát triển công nghiệp hỗ trợ đi kèm với các chính sách hỗ trợ trong thời gian tới, thành lập các trung tâm phát triển công nghiệp hỗ trợ ở các địa phương… Các chính sách hỗ trợ, ưu đãi này phủ rộng từ khâu nghiên cứu, phát triển cho tới khâu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và sản xuất sản phẩm.

Cụ thể, tổ chức, cá nhân nghiên cứu và phát triển sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc Danh mục ưu tiên phát triển được tài trợ từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, hỗ trợ từ các Quỹ, nguồn kinh phí khác dành cho nghiên cứu, phát triển và đào tạo. Bên cạnh đó, được xem xét hỗ trợ một phần kinh phí nghiên cứu và phát triển từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ đối với trường hợp tự đầu tư nghiên cứu và phát triển công nghệ có kết quả ứng dụng mang lại hiệu quả cao; được nhà nước hỗ trợ tối đa đến 50% kinh phí đối với Dự án sản xuất thử nghiệm các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Dự án xây dựng cơ sở nghiên cứu và phát triển sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ được Nhà nước giao đất, cho thuê đất và được hưởng các ưu đãi sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai; được xem xét hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đầu tư trang thiết bị nghiên cứu từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Ở khâu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, chi phí chế tạo thử nghiệm sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được hỗ trợ tối đa đến 50%. Nhà nước cũng hỗ trợ tối đa đến 75% chi phí chuyển giao công nghệ đối với Dự án sản xuất vật liệu có sử dụng trên 85% nguyên liệu là sản phẩm của quá trình chế biến sâu khoáng sản trong nước bao gồm quặng kim loại, quặng phi kim loại và sản phẩm hóa dầu để phục vụ cho sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Nghị định cũng nêu rõ, Dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được hỗ trợ kinh phí từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ cho đào tạo nguồn nhân lực.

Ngoài ra, các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được ưu tiên tham gia vào Chương trình xúc tiến thương mại quốc gia; hỗ trợ một phần chi phí đăng ký thương hiệu, kinh phí tham gia triển lãm hội chợ trong nước và ngoài nước, kinh phí tiếp cận thông tin thị trường và phí dịch vụ từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ…

Theo đánh giá của giới chuyên gia, Nghị định 111 của Chính phủ về công nghiệp hỗ trợ sẽ tạo một bước tiến quan trọng cho ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam trong thời gian tới, từng bước đưa các DN Việt Nam tự tin bước vào sân chơi toàn cầu hóa, phù hợp với xu hướng chung của nền kinh tế hội nhập.