Corticoid - “Con dao hai lưỡi” gây nhiều biến chứng nguy hiểm
Những lời quảng cáo như “giảm đau tức thì”, “trắng da sau vài ngày” hay “hết mụn cấp tốc” khiến không ít người tin tưởng và tự ý sử dụng các loại thuốc, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, đằng sau hiệu quả nhanh chóng đó có thể là sự hiện diện của corticoid - hoạt chất được ví như “con dao hai lưỡi” trong y học.
Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) vừa qua đã tiếp nhận một cụ ông 87 tuổi đến khám trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém và suy kiệt. Nguyên nhân được xác định là do người bệnh đã tự ý sử dụng thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc trong thời gian dài.
Thực tế, tình trạng lạm dụng corticoid đang diễn ra khá phổ biến. Tại khoa Khám bệnh (Bệnh viện Da liễu TPHCM), mỗi ngày tiếp nhận từ 2.000 đến 3.000 lượt khám, tăng khoảng 20% so với đầu năm. Trong đó, không ít trường hợp đến khám do biến chứng liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm chứa corticoid.
Corticoid thường được ví như “con dao hai lưỡi” bởi hiệu quả nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đây là nhóm hormone steroid do cơ thể sản xuất hoặc được tổng hợp nhân tạo, có tác dụng kháng viêm mạnh, chống dị ứng và ức chế miễn dịch. Nhờ đó, corticoid giúp giảm sưng, đỏ, ngứa và các triệu chứng viêm khác.
Chính nhờ tác dụng nhanh, corticoid thường được xem như “thần dược”. Người dùng có thể cảm thấy khỏe lên nhanh chóng, giảm đau nhức, ăn ngủ tốt, thậm chí tăng cân. Tuy nhiên, đi kèm với hiệu quả này là hàng loạt tác dụng phụ, đặc biệt khi sử dụng liều cao hoặc kéo dài.
BS.CKI Quách Thị Bích Vân - chuyên khoa Da liễu - Thẩm mỹ Da (Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh) cho biết, corticoid làm da mỏng, suy yếu hàng rào bảo vệ, khiến da trở nên nhạy cảm. Điều này tạo điều kiện cho tia UV kích thích tế bào sắc tố hoạt động mạnh, làm tăng sinh melanin và dẫn đến sạm da lan rộng, nám nặng hơn.
Không ít trường hợp, da chuyển màu nâu xám gần như toàn bộ và rất khó phục hồi. Đáng chú ý, nhiều người sử dụng sản phẩm trong 1-3 năm mới xuất hiện kích ứng, dễ nhầm lẫn với dị ứng thông thường mà không nhận ra đây là hậu quả tích lũy của corticoid.
Để phòng tránh các biến chứng do corticoid, các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên mua thuốc hoặc mỹ phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Đồng thời, cần cảnh giác với các quảng cáo như “trắng nhanh trong 7 ngày” hay “hết nám cấp tốc”. Việc điều trị các vấn đề da liễu như mụn, nám cần sự kiên nhẫn và tuân thủ phác đồ khoa học dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa. Khi đi khám, người bệnh nên mang theo các sản phẩm đang sử dụng để bác sĩ đánh giá nguy cơ chứa corticoid hoặc các chất gây hại, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp, an toàn và hiệu quả.
