Cú hích cổ phần hóa

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đang được nỗ lực triển khai.

Sau nhiều lần chuẩn bị, cơ chế bán cổ phần theo lô cũng đã được trình làng.

Theo Quyết định về việc bán cổ phần theo lô vừa được Thủ tướng ban hành có hiệu lực kể từ ngày ký 15/9/2015, việc bán cổ phần theo lô phải thực hiện đấu giá qua Sở giao dịch chứng khoán trên cơ sở phương án bán theo lô được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định, trong đó phương án bán cổ phần theo lô phải có các nội dung cơ bản sau: Số lô cổ phần bán đấu giá; số lượng cổ phần của mỗi lô; giá khởi điểm của lô cổ phần bán đấu giá; tiêu chí nhà đầu tư tham gia đấu giá; phương án xử lý trong trường hợp đấu giá không thành công.

Nhà đầu tư tham gia mua cổ phần theo lô là các tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài. Nhà đầu tư trong nước và nước ngoài được mua cổ phần với số lượng không hạn chế. Đối với lĩnh vực, ngành nghề mà pháp luật có liên quan và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên quy định tỷ lệ tối đa tham gia đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài thì thực hiện theo quy định đó.

Giá khởi điểm lô cổ phần được xác định bằng giá khởi điểm bán một cổ phần nhân với số lượng cổ phần của một lô. Còn giá này được tính trên cơ sở kết quả định giá của tổ chức chuyên môn.

Việc ra quyết định bán cổ phần theo lô được xem là cú hích để đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Kết quả cổ phần hóa theo dữ liệu cập nhật mới nhất thực ra vẫn rất cũ.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8/2015, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Nên nói: Trong 8 tháng, tiến độ cổ phần hóa, sắp xếp DNNN còn khá chậm. Ông Nên đánh giá, so với mục tiêu đề ra thì tiến trình cổ phần hóa DNNN còn chậm. Từ nay đến cuối năm 2015, có 289 doanh nghiệp có thể hoàn thành, còn lại 89 doanh nghiệp hoặc lý do này hoặc lý do khác chưa hoàn thành.

Bán cổ phần theo lô cũng đã từng được thực hiện tại một số doanh nghiệp nhà nước là Tổng công ty Công trình giao thông 5 (Cienco 5) và Tổng công ty Công trình giao thông 6 (Cienco 6). Rồi chính Bộ GT - VT đã thí điểm bán cổ phần trọn lô như chuyển nhượng 80% vốn Nhà nước tại Cảng Quảng Ninh cho Tập đoàn T&T và thu lại những thành công nhất định.

Và nay khi hình thức bán này được nhân rộng kỳ vọng là cú hích đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa nhưng cũng không ít nghi ngại được đặt ra, như móc ngoặc, tham nhũng, bán rẻ vốn cổ phần của Nhà nước. Việc bán cổ phần theo lô sẽ bị nhóm lợi ích thao túng nếu khâu kiểm tra, giám sát thiếu khách quan và không chặt chẽ.

Cổ phần hóa DNNN đang được đẩy mạnh.

Theo ông Vũ Đức Tiến, Tổng giám đốc CTCK Sài Gòn - Hà Nội (SHS), việc cho phép bán cổ phần trọn lô sẽ giúp tiến trình thoái vốn nhà nước tại các DN đạt kết quả cao hơn. Bản thân các CTCK, khi thực hiện dịch vụ thoái vốn cho DN, cũng dễ dàng tìm được bên mua. Thực tế cho thấy, nếu không có khả năng mua cổ phần lô lớn, để có thể tham gia sâu hơn vào quản trị DN, thay đổi hoạt động DN theo hướng tích cực hơn, rất ít nhà đầu tư có tiềm lực muốn tham gia các đợt thoái vốn nhà nước tại các DN.

Phương thức này cũng đảm bảo tính minh bạch bởi bên bán phải thực hiện các thủ tục định giá, công bố thông tin rộng rãi về việc chào bán và quan trọng nhất là đấu giá công khai.

Theo nhìn nhận về việc bán cổ phần với tỷ lệ lớn hơn cho một nhà đầu tư (bán theo lô) sẽ kích thích được thị trường, kích thích được nhà đầu tư, thay vì chia thành nhiều phần rồi đấu giá, khiến doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư không mấy mặn mà.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng , mục đích thực hiện cổ phần hóa để thay đổi quản trị của doanh nghiệp. Bán cổ phần theo lô sẽ thu hút được những nhà đầu tư chiến lược, có thể thay đổi được quản trị.