Cúm A gia tăng: Không phải trẻ mắc cúm nào cũng cần uống Tamiflu

Bệnh nhân cúm gia tăng tại nhiều bệnh viện

Những tuần gần đây, số người mắc cúm đến khám tại nhiều cơ sở y tế ở Hà Nội tăng rõ rệt. Đáng chú ý, bên cạnh các trường hợp có triệu chứng nhẹ, nhiều bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao đã phải nhập viện điều trị do xuất hiện biến chứng.

Tại Bệnh viện Thanh Nhàn, lượng bệnh nhân cúm gia tăng nhanh từ đầu tháng 10. Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 20 trường hợp mắc cúm đến khám, trong đó cúm A chiếm khoảng 90%, cúm B chiếm 10%.

BSCKII Nguyễn Thu Hường, Khoa Bệnh nghề nghiệp - Cơ xương khớp - Truyền nhiễm cho biết, phần lớn ca nặng là người cao tuổi, có nhiều bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản hoặc suy thận.

Tình trạng gia tăng số ca mắc cũng được ghi nhận tại các bệnh viện nhi.

Theo Bệnh viện Nhi Hà Nội, số trẻ mắc cúm A đến khám và điều trị bắt đầu tăng nhanh từ cuối tháng 8, đầu tháng 9, thời điểm miền Bắc bước vào giai đoạn chuyển mùa. Hiện mỗi ngày, bệnh viện ghi nhận hơn 100 trẻ có kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với cúm A, trong đó khoảng 10 - 20 trường hợp có biến chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo phải điều trị nội trú.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, thống kê trong 5 tuần gần đây cho thấy số ca cúm A tăng hơn 7 lần. Số trẻ phải nhập viện tăng từ 18 lên 124 trường hợp.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận các bệnh nhân lớn tuổi mắc cúm A diễn biến nặng. Một số trường hợp ban đầu chỉ sốt nhẹ, ho, mệt mỏi nhưng sau vài ngày xuất hiện viêm phổi, suy hô hấp, phải điều trị hồi sức tích cực và hỗ trợ hô hấp.

Thực tế này cho thấy mức độ nguy hiểm của cúm không hoàn toàn phụ thuộc vào biểu hiện sốt cao hay thấp. Với người cao tuổi và người có bệnh nền, tình trạng tổn thương phổi có thể tiến triển nhanh ngay cả khi triệu chứng ban đầu không điển hình.

Mặc dù vậy, theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết hệ thống giám sát quốc gia ghi nhận số mắc cúm mùa có xu hướng gia tăng, nhưng chưa ghi nhận sự gia tăng bất thường của các trường hợp nặng hoặc tử vong trên phạm vi toàn quốc.

Trẻ mắc cúm: Những dấu hiệu không thể chủ quan

TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, cúm là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Nguy cơ lây lan tăng khi trẻ sinh hoạt, học tập tập trung trong thời gian dài tại nhà trẻ, trường mầm non và các cơ sở giáo dục.

Theo bác sĩ Hải, trẻ mắc cúm thường khởi phát bằng triệu chứng sốt cao đột ngột, kèm các biểu hiện viêm đường hô hấp trên như ho, hắt hơi, chảy nước mũi. Khác với những trường hợp cảm lạnh thông thường, trẻ mắc cúm có thể sốt kéo dài khoảng 3 ngày, các biểu hiện toàn thân và hô hấp thường rõ rệt hơn.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng không thể khẳng định trẻ mắc cúm A, cúm B hay một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác. Việc thăm khám và xét nghiệm khi cần thiết giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng bệnh, từ đó lựa chọn hướng theo dõi, điều trị phù hợp.

TS.BS Đỗ Thiện Hải đặc biệt lưu ý nhóm trẻ có bệnh nền, nhất là bệnh lý đường hô hấp, tim mạch. Những trẻ đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc điều trị ung thư cũng có nguy cơ bệnh diễn biến nặng và thời gian điều trị kéo dài hơn.

Trong quá trình chăm sóc trẻ mắc cúm tại nhà, phụ huynh cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe, thay vì chỉ quan tâm đến nhiệt độ cơ thể.

Theo bác sĩ Hải, những dấu hiệu cần chú ý gồm sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, trẻ mệt mỏi hơn bình thường, ăn uống kém, giảm hoạt động hoặc không còn vui chơi như trước.

Khi xuất hiện các biểu hiện này, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ thăm khám, đánh giá nguy cơ chuyển nặng và quyết định việc điều trị tại nhà hay nhập viện.

Đặc biệt, những dấu hiệu như thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực, tím tái, li bì, co giật hoặc không uống được là tình huống cần được cấp cứu kịp thời.

Đối với trẻ mắc cúm có biểu hiện sốt cao, TS.BS Đỗ Thiện Hải khuyến cáo phụ huynh theo dõi nhiệt độ thường xuyên, cho trẻ mặc quần áo thoáng, nghỉ ngơi trong môi trường phù hợp và có thể lau người bằng nước ấm để giúp trẻ dễ chịu hơn.

Paracetamol là thuốc hạ sốt thường được sử dụng cho trẻ, nhưng cần dùng đúng liều theo cân nặng và hướng dẫn chuyên môn. Cha mẹ không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt, tăng liều hoặc sử dụng thuốc khác khi chưa được tư vấn.

Trẻ cần được uống đủ nước, tiếp tục ăn uống phù hợp với khả năng dung nạp và theo dõi sát tình trạng mất nước, mệt mỏi, khó thở trong suốt thời gian mắc bệnh.

Không phải trẻ mắc cúm nào cũng cần uống Tamiflu

Một vấn đề được nhiều phụ huynh quan tâm khi số ca mắc cúm A tăng là việc sử dụng thuốc kháng virus, đặc biệt là Tamiflu (oseltamivir).

TS.BS Đỗ Thiện Hải cho biết, thực tế có không ít phụ huynh cho rằng cứ mắc cúm là phải sử dụng thuốc kháng virus để bệnh nhanh khỏi. Tuy nhiên, đây không phải cách điều trị phù hợp với mọi trường hợp.

Theo bác sĩ Hải, thuốc kháng virus không trực tiếp tiêu diệt virus mà có tác dụng ức chế quá trình nhân lên của virus trong cơ thể. Trong thực hành lâm sàng, không phải trẻ mắc cúm nào cũng bắt buộc sử dụng thuốc này.

Việc chỉ định cần dựa trên tình trạng bệnh, yếu tố nguy cơ, mức độ biểu hiện lâm sàng và đánh giá của bác sĩ. Những trẻ có nguy cơ biến chứng cao, bệnh diễn biến nặng hoặc có dấu hiệu đáp ứng viêm quá mức là các trường hợp cần được cân nhắc điều trị kháng virus.

Cùng quan điểm này, ThS.BS Trần Thu Nguyệt, Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho biết, Tamiflu là thuốc kháng virus được sử dụng trong điều trị cúm mùa, có thể được bác sĩ kê đơn cho trẻ em khi có chỉ định.

Thuốc có khả năng làm giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian mắc bệnh, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng ở những trường hợp phù hợp.

Hiệu quả điều trị thường cao hơn khi thuốc được sử dụng sớm, lý tưởng trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, với trẻ mắc cúm nặng hoặc có nguy cơ biến chứng cao, bác sĩ vẫn có thể chỉ định thuốc sau khoảng thời gian này.

Bác sĩ Trần Thu Nguyệt lưu ý, dù được sử dụng trong nhi khoa, Tamiflu vẫn là thuốc kê đơn và có thể gây tác dụng không mong muốn, thường gặp nhất là buồn nôn, nôn. Một số biểu hiện bất thường về hành vi, thần kinh cũng cần được theo dõi trong quá trình điều trị.

Vì vậy, cha mẹ không nên tự mua Tamiflu cho trẻ uống khi chưa được thăm khám, cũng không nên dự trữ thuốc với mục đích tự điều trị mỗi khi trẻ sốt hoặc nghi mắc cúm.

Việc sử dụng thuốc kháng virus không thay thế các biện pháp chăm sóc, theo dõi triệu chứng và phòng ngừa lây nhiễm.

Các bác sĩ khuyến cáo, để phòng cúm mùa, trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên nên được tiêm vaccine cúm hằng năm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và người suy giảm miễn dịch cũng cần chủ động tiêm phòng phù hợp.

Bên cạnh tiêm vaccine, người dân cần duy trì vệ sinh tay, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang tại cơ sở y tế và nơi đông người, giữ không gian sống thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp.

Với trẻ đang mắc cúm, gia đình nên cho trẻ nghỉ học, nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc với người khác trong giai đoạn có khả năng lây nhiễm.